Стивен Джей Гулд: Американ ғалымы мен палеонтологтың өмірі мен еңбектері

Стивен Джей Гулд (1941-2002) – әйгілі американ ғалымы, палеонтолог, эволюция биологы және ғылым тарихшысы. Тепе-теңдік теориясының авторы.

16 мин оқу

100%

Дереккөз: Stephen Jay Gould — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Американдық биолог және ғылым тарихшысы (1941–2002)

Стивен Джей Гулд (/g//uː//l//d/; 10 қыркүйек 1941 – 20 мамыр 2002) – американдық палеонтолог, эволюциялық биолог және ғылым тарихшысы. Ол өзінің буынындағы ең ықпалды және көп оқылатын ғылыми-популяр авторлардың бірі болды. Гулд өмірінің көп бөлігін Гарвард университетінде оқытумен және Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайында жұмыс істеумен өткізді. 1996 жылы Гулд Нью-Йорк университетінде Винсент Астор атындағы биология зерттеу профессоры қызметіне тағайындалды, содан кейін ол уақытын Гарвард пен Нью-Йорк арасында бөлісті. Гулдтың эволюциялық биологияға ең маңызды үлесі – 1972 жылы Найлс Элдреджбен бірге жасаған үзілісті тепе-теңдік теориясы. Бұл теория эволюцияның көп бөлігі ұзақ эволюциялық тұрақтылық кезеңдерімен сипатталатынын, олар сирек кездесетін түрлердің тез бөліну кезеңдерімен үзіліске ұшырайтынын көрсетеді. Бұл теория қазбалық жазбалардағы тегіс және үздіксіз өзгерістер үлгісімен сипатталатын филетикалық эволюция идеясына қарсы қойылды. Гулдтың эмпирикалық зерттеулерінің көп бөлігі Poecilozonites және Cerion иттік құсқарлары тұқымдастарына негізделген. Ол сонымен қатар эволюциялық даму биологиясына маңызды үлес қосты, оның «Онтогенез және филогенез» кітабы кеңінен танылды. Эволюциялық теорияда ол қатаң таңдаушылдыққа, адамдарға қатысты әлеуметтік биологияға және эволюциялық психологияға қарсы болды. Ол жаратылысшылдыққа қарсы күресті және ғылым мен дінді екі бөлек сала ретінде қарастыру қажеттігін ұсынды (немесе «бірін-бірі қиыстырмайтын салалар»), олардың құзыреті бір-бірімен тоғыспайды. Гулд көбінесе «Табиғи тарих» журналындағы 300-ге жуық мақалаларымен және мамандар мен жалпы оқырмандар үшін жазылған көптеген кітаптарымен танымал болды. 2000 жылдың сәуір айында АҚШ Конгресс кітапханасы оны «Тірі аңыз» деп жариялады.

Өмірбаян

Стивен Джей Гулд 1941 жылғы 10 қыркүйекте Нью-Йорк штатының Куинс қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Леонард сот стенографы және Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ветераны болды. Оның анасы Элеонора суретші, оның ата-анасы еврей иммигранттары болып, қаланың киім-кешек ауданында тұрып жұмыс істеген. Гулд пен оның кіші інісі Питер Куинстің солтүстік-шығыс бөлігіндегі Байсайд қаласында орта таптың отбасында өсті. Ол P. S. 26 бастауыш мектебін бітіріп, Ямайка орта мектебін аяқтады. Гулд бес жаста болғанда әкесі оны Америка табиғи тарих мұражайындағы Динозаврлар залына алып барды, сол жерде ол алғаш рет Тираннозавр рексті көрді. "Мен мұндай нәрселердің бар екенін білмедім, мен таң қалдым", - деп еске алды ол бірде. Сол сәтте ол палеонтолог болуды шешті. Яһуди отбасында өскен Гулд дінге ресми түрде қатыспады және агностик деп аталуын қалаған. "Скептик" журналында агностик екені туралы сұраққа ол: "Егер сіз мені дәстүрлі антропоморфты құдайдың бар екеніне сенуге мәжбүр етсеңіз, әрине, жоқ демеуге дайынмын. Бірақ, негізінен, Хаксли айтқандай, агностицизм – біз шын мәнінде біле алмайтындықтан, жалғыз ар-ұяты бар ұстаным", - деп жауап берді. Оның айтуынша, егер дәстүрлі Құдай бар болса, ол таң қалар еді. "Мен марксистік әкемен тәрбиелендім", - десе де, әкесінің саясаты өзінікінен "мүлдем өзгеше" болғанын айтты. Өзінің саяси көзқарастарын сипаттағанда, ол "ортадан солға қарай еңкейетінін" айтты. Гулдтың айтуынша, ол оқыған ең ықпалды саяси кітаптар – К. Райт Миллстің "Билік элитасы" және Ноам Чомскийдің саяси жазбалары болды. Лидс университетінде студенттік алмасу бағдарламасымен оқығанда, ол қара адамдарды қабылдамайтын Брэдфордтағы би залының алдында апта сайын наразылық акцияларын ұйымдастырды. Гулд бұл наразылықтарды саясат өзгергенге дейін жалғастырды. Өмірі мен жазбаларының барысында ол мәдени қысымның барлық түрлеріне қарсы сөйледі, әсіресе расизм мен сексизмді қолдану үшін пайдаланылатын жалған ғылым деп санайтын нәрсеге қарсы болды. "Табиғи тарих" журналындағы ғылыми мақалаларында Гулд ғылыми емес қызығушылықтары мен хоббилері туралы жиі айтатын. Бала кезінде ол бейсбол карточкаларын жинады және өмір бойы Нью-Йорк Янкисінің жанкүйері болды. Ересек болғаннан кейін ол ғылыми фантастика фильмдерін жақсы көретін, бірақ олардың нашар сюжеттері мен ғылымды бейнелеуіне жиі шағымданатын. Оның басқа да қызығушылықтары Бостон Сесилиясында баритонмен ән салу және Гилберт пен Салливан операларын ұнату болды. Ол сирек кездесетін антиквариат кітаптарын жинады, сәулет өнерін жақсы көріп, қалада серуендеуді ұнататын. Ол Еуропаға жиі саяхаттап, француз, неміс, орыс және итальян тілдерін білді. Ол кейде салмақ қосуға бейім екендігіне өкініш білдіретін.

Stephen Jay Gould was born in Queens, New York, on September 10, 1941. His father Leonard was a court stenographer and a World War II veteran in the United States Navy. His mother Eleanor was an artist, whose parents were Jewish immigrants living and working in the city's Garment District. Gould and his younger brother Peter were raised in Bayside, a middle class neighborhood in the northeastern section of Queens. He attended P. S. 26 elementary school and graduated from Jamaica High School. When Gould was five years old his father took him to the Hall of Dinosaurs in the American Museum of Natural History, where he first encountered Tyrannosaurus rex. "I had no idea there were such things—I was awestruck," Gould once recalled. It was in that moment that he decided to become a paleontologist. Raised in a secular Jewish home, Gould did not formally practice religion and preferred to be called an agnostic. When asked directly if he was an agnostic in Skeptic magazine, he responded:

If you absolutely forced me to bet on the existence of a conventional anthropomorphic deity, of course I'd bet no. But, basically, Huxley was right when he said that agnosticism is the only honorable position because we really cannot know. And that's right. I'd be real surprised if there turned out to be a conventional God. Though he "had been brought up by a Marxist father" he stated that his father's politics were "very different" from his own. In describing his own political views, he has said they "tend to the left of center." According to Gould the most influential political books he read were C. Wright Mills' The Power Elite and the political writings of Noam Chomsky. When he attended the University of Leeds as a visiting undergraduate, he organized weekly demonstrations outside a Bradford dance hall which refused to admit black people. Gould continued these demonstrations until the policy was revoked. Throughout his career and writings, he spoke out against cultural oppression in all its forms, especially what he saw as the pseudoscience used in the service of racism and sexism. Interspersed throughout his scientific essays for Natural History magazine, Gould frequently referred to his non scientific interests and pastimes. As a boy he collected baseball cards and remained an avid New York Yankees fan throughout his life. As an adult he was fond of science fiction movies, but often lamented their poor storytelling and presentation of science. His other interests included singing baritone in the Boston Cecilia, and he was a great aficionado of Gilbert and Sullivan operas. He collected rare antiquarian books, possessed an enthusiasm for architecture, and delighted in city walks. He often traveled to Europe, and spoke French, German, Russian, and Italian. He sometimes alluded ruefully to his tendency to put on weight.

Неке және отбасы

Гулд 1965 жылғы 3 қазанда суретші Дебора Лиге үйленді. 1995 жылы ол суретші және мүсінші Ронда Роланд Ширерге екінші рет үйленді. Екі жылдық қиын емделуден кейін, Гулд 1985 жылы Discover журналында "Орташа мән – мәнді хабар емес" деген мақала жариялады, онда "мезотелиоманың емделмейтіндігі және анықталғаннан кейін орташа емір сүру мерзімі тек сегіз айды құрайтыны" туралы оқығандағы реакциясын талқылады. Мақаласында ол осы фактінің нақты мағынасын және статистикалық орташа мәндердің пайдалы абстракциялар екенін түсінгендегі жеңілісін сипаттайды, сондай-ақ олар өздері "біздің нақты әлеміміздің сан алуандығын, аралық жағдайларын және үздіксіздігін" қамтымайтынын айтады. 1998 жылғы 5 тамызда Гулдтың куәлігі ЖИТС-ке қарсы күрескен белсенді Джим Уэйкфордтың Канада үкіметіне медициналық мақсатта марихуана өсіру, иелену және пайдалану құқығы үшін ашқан сот ісінде сәттілікке жетті.

Ақырғы ауруы мен өлімі

2002 жылдың ақпан айында Гулдтің кеуде рентгенінде зақым анықталды, және онкологтар оған IV сатыдағы қатерлі ісік диагнозы қойды. Гулд 10 аптадан соң 2002 жылдың 20 мамырында өкпенің метастаздық аденокарциномынан қайтыс болды, бұл оның миына, бауырына және көкбасына тараған, қатерлі ісіктің агрессивті түрі еді. Бұл қатерлі ісік 1982 жылы болған ішкі қатерлі ісігімен байланысты емес. Ол үйінде, Соходағы пәтерінің кітапханасында орналасқан төсекте, әйелі Ронда, анасы Элеонора және өзі сүйген көптеген кітаптарының арасында қайтыс болды.

Ғылыми мансап

Гулд жоғары білімін Антиохия колледжінде бастады, 1963 жылы геология және философия мамандықтары бойынша екі дипломмен бітірді. Осы кезеңде ол Ұлыбританиядағы Лидс университетінде де оқыды. 1967 жылы Норман Ньюэллтің жетекшілігімен Колумбия университетінде аспирантураны аяқтағаннан кейін, ол бірден Гарвард университетіне жұмысқа орналасты, онда өмірінің соңына дейін (1967–2002) жұмыс істеді. 1973 жылы Гарвард оны геология профессоры және мекеменің Салыстырмалы зоология мұражайында омыртқасыз жануарлар палеонтологиясының кураторы қызметіне тағайындады. 1983 жылы ол Америка ғылымды дамыту қауымдастығының (AAAS) стипендиясын алды, ал кейін ол оның президенті болды (1999–2001). AAAS баспасөз хабарламасында оның "ғылыми прогреске және ғылымды түсінуге жасаған көптеген үлесі" айтылды. Ол сонымен қатар Палеонтологиялық қоғамның (1985–1986) және Эволюцияны зерттеу қоғамының (1990–1991) президенті де болды.

Эволюциялық даму биологиясы

Гулд эволюциялық даму биологиясына, әсіресе "Онтогенез және филогенез" еңбегінде маңызды үлес қосты.

Селекционизм және әлеуметтік биология

Гулд биологиялық шектеулерді, даму жолдарының ішкі қағидаларын, сондай-ақ эволюциядағы таңдауға қатысты емес күштерді қолдады. Ол тікелей бейімделулердің орнына, адам миының көптеген жоғары деңгейдегі функцияларын табиғи іріктеудің ойда жоқ қосалқы нәтижелері деп есептеді. Гулд бұл адам санасының ерекшелігі адамның социобиологиясы мен эволюциялық психологиясының маңызды алғышарттарын жоққа шығарады деп сенді.

Әлеуметтік-биологияға қарсы

1975 жылы Гулдтың Гарвардтағы әріптесі Э.О.Уилсон жануарлар мінез-құлқының (адам мінез-құлқы да оның ішінде) талдауын, көптеген әлеуметтік мінез-құлықтардың берік эволюциялық негізі бар екенін көрсететін әлеуметтік-биологиялық тұрғысынан ұсынды. Оған жауап ретінде Гулд, Ричард Левонтин және Бостон аймағынан басқалар "Социобиологияға қарсы" деген тақырыптағы, кейіннен көп сілтеме жасалған хат жазды. Бұл ашық хатта Уилсонның "адам қоғамы мен адам әрекетіне қатысты детерминистік көзқарасы" сынға алынды. Бірақ Гулд жануарлар мінез-құлқының көптеген қырларын әлеуметтік-биологиялық тұрғысынан түсіндіруге қарсы болған жоқ, және кейін былай деп жазды: "Социобиологтар іріктеу туралы айтылатын әңгімелердің ауқымын кеңейтіп, альтруизмнің қиын мәселесін шешу үшін (менің ойымша, сәтті) инклюзивті жарамдылық және туыстық таңдау концепцияларын пайдаланды – бұл бұрын әлеуметтік мінез-құлықтың дарвиндік теориясының ең үлкен тосқауылы болған. Мен оларға сәттілік тілеймін. Себебі ол дарвинизмнің негізгі қағидаларын оған қолданылуы тиіс жаңа салаға кеңейтеді."

Мәдениеттік эволюция

Гулдтың эволюциялық биологиядағы прогреске қарсы аргументтері жалпы прогресс тұжырымына немесе мәдени эволюция тұжырымына дейін кеңейтілмеді. "Толық үй" еңбегінде Гулд прогресс туралы екі түсінікті салыстырады. Бірінші, эволюциялық прогресс тұжырымы, бірқатар биологиялық қарастырулар бойынша жарамсыз деп есептелсе де, Гулд эволюцияның адамның мәдени эволюциясында Ламарк механизмі арқылы жүзеге асуы мүмкін екенін айтады. Гулд сондай-ақ бейсболдағы 0,400-дік көрсеткіштің жоғалуы уақыт өте келе ойыншылардың нашарлауына емес, лигаға жақсы ойыншылардың қосылуына байланысты екенін көрсетеді. Оның пікірінше, мұндай процестер спорт, көркем өнер және музыка сияқты көптеген мәдени құбылыстарда байқалады, онда биологиялық жүйелерден айырмашылығы, эстетикалық мүмкіндіктердің саласы адамның шектерімен және эстетикалық талғамдарымен шектелген "төңкерілген қабырғамен" ұсталады. Гулд кейіннен биологиялық эволюцияға қатысты аргументтерін мәдени өзгерістерге қолдануға болмайтынын, әйтпесе олар "саяси дұрыстық деп аталатын, барлық жергілікті тәжірибені мақұлдайтын және осылайша ешқандай айырмашылықтарға, бағалауларға немесе талдауларға жол бермейтін доктрина ретінде қолданылуы мүмкін" екенін айтады. Осы кезеңде кладистика эволюциялық биологиядағы жіктеудің басым әдісіне айналды. Арзан, бірақ үнемі күшейіп келе жатқан жеке компьютерлер организмдер мен олардың ерекшеліктері туралы үлкен көлемдегі мәліметтерді өңдеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, тиімді полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) әдістерінің дамуы биохимиялық және генетикалық ерекшеліктерге кладистік талдау әдістерін қолдануға да мүмкіндік берді.

Құрлық шағалақтарының техникалық жұмыстары

Гулдтың эмпирикалық зерттеулерінің көп бөлігі құрлық бақаларына қатысты. Ол бастапқы жұмыстарын Бермуданың Poecilozonites туысына, ал кейінірек Батыс Үндістанның Cerion туысына шоғырландырды. Гулдтың сөзінше, "Cerion – бүкіл әлем бойынша формасы ең әртүрлі құрлық бақасы. Осы туыстың 600 сипатталған түрі бар. Шындығында, олар толыққанды түрлер емес, олардың барлығы шағылыса алады, бірақ осы атаулар нақты құбылысты – осы керемет морфологиялық әртүрлілікті көрсетеді. Бір түрлері гольф добындай, енді біреулері қарындаш сияқты. Менің негізгі тақырыбым – форманың эволюциясы. Генетикалық айырмашылықтар шамалы болғанына қарамастан, осындай әртүрлілік қалай пайда болады деген мәселе өте қызықты. Егер біз оны шеше алсақ, форманың эволюциясы туралы маңызды білім аламыз". Cerion-ның кең географиялық таралуын ескере отырып, Гулд кейіннен Кристофер Колумб бір Cerion-ды ғана тізімдеген болса, Колумб Америкада алғаш қай аралға қонды деген ғылыми дау аяқталар еді деп өкінді.

Ықпал

Гулд эволюциялық теория саласындағы ең көп сілтеме жасалған ғалымдардың бірі. Оның 1979 жылғы "шпильдер" мақаласы 5000-нан астам рет сілтемеленген. Палеобиология журналы – оның өзінің мамандану саласы бойынша жетекші журнал – тек Чарльз Дарвин мен Джордж Гейлорд Симпсоннан ғана көбірек сілтеме алған. Гулд сонымен қатар өте құрметті ғылым тарихшысы болды. Тарихшы Рональд Намберс былай деді: "Гулдтың ғалым ретіндегі қабілеті туралы көп айта алмаймын, бірақ мен оны ұзақ уақыттан бері ғылым тарихы бойынша екінші ең ықпалды тарихшы (Томас Куннан кейін) деп санаймын". Гулдтың бакалавриат курсы, Ғылым B 16: Жер және өмір тарихы, 250 орындық Гарвард ғылым орталығының лекциялық залында оқылды. Ғылым B 16 курсына өтініш берушілердің саны көп болғандықтан, жыл сайын лотерея өткізіліп, қай студенттерге курсқа қабылдануға рұқсат етілетіні анықталды. Егер студент үш рет курсқа қабылданудан бас тартылса, төртінші рет лотереяға қатысуы оған сыныпта орын алуға кепілдік беретін болды.

Эволюциялық теорияның құрылымы

Өлерінен аз уақыт бұрын Гулд өзінің эволюциялық теориясының қазіргі нұсқасын жинақтап баяндаған "Эволюциялық теорияның құрылымы" (2002) атты еңбегін жариялады. Голландиялық "Сұлулық және көңіл көтеру" телесериалына берген сұхбатында Гулд: "Бір-екі жылдың ішінде мен эволюцияның қалай жұмыс істейтіні туралы көзқарасымды бір томға біріктіре аламын. Бұл мен үшін үлкен жеңілдік, себебі ол менің өмір бойы ойлағандарымды бір жерге қою мүмкіндігін білдіреді. Бұл кітапты көп адамдар оқымайды. Ол тым ұзақ болады, және ол тек бірнеше мың маманға ғана арналған – менің танымал ғылыми жазбаларымнан мүлдем өзгеше – бірақ мен үшін бұл үлкен жеңілдік, өйткені бұл менің өмірім бойы күрескен эволюция туралы ойлау жолының бәрін бірге қою мүмкіндігі".

"Дарвин соғыстары"

Гулд ғылыми еңбегі мен табиғи тарихты насихаттауы үшін көптеген марапаттар алды, бірақ бірқатар биологтар оның қоғамдық сөздері эволюциялық ойлаудың бағытынан ауытқуда деп санайды. Гулдты қолдаушылар мен қарсыластары арасындағы пікірсайыстар соншалықты қатысты болғандықтан, бірнеше сарапшылар оларды «Дарвин соғыстары» деп атады. Әйгілі британдық эволюциялық биолог Джон Мейнард Смит Гулдтың қатаң сыншыларының бірі болды. Мейнард Смит Гульдтың биологиядағы бейімделудің маңызды рөлін дұрыс бағаламағанын және биологиялық эволюцияның маңызды құрамы ретінде түрлерді таңдауды қабылдағанына сын көтерді. Дэниел Деннеттің «Дарвиннің қауіпті идеясы» кітабына жазған шолуында Мейнард Смит Гульдтың «биолог емес оқырмандарға эволюциялық теорияның жай-күйі туралы көбінесе жалған көрініс беретінін» жазды. Бірақ Мейнард Смит үнемі негативті болған жоқ, «Панданың саусағы» кітабына жазған шолуында «Стефан Гулд – қазіргі уақыттағы ең жақсы ғылыми-популярлы жазушы. Ол маған көбінесе ашу келтіреді, бірақ оның осындай эсселерді жазуын жалғастыра беретініне үміттенемін» деп жазды. Мейнард Смит сондай-ақ Гульдтың эволюциялық палеонтологияны қайта жандандыруын қолдағандардың қатарында болды. Гульд өзінің кейінгі еңбектерінде оның жазбаларына қатысты кейбір қате түсініктер мен бұрмалауларды түзеді. Философ Ким Стерлни Ричард Докинс пен Гульд арасындағы қақтығыстарды 2001 жылы жарық көрген «Докинс vs. Гульд» кітабында танымал етті. Стерлни олардың теориялық мәселелер бойынша, соның ішінде эволюциядағы гендік таңдаудың маңыздылығы туралы келіспеушіліктерін сипаттады. Докинс табиғи таңдауды гендердің (немесе репликаторлардың) арасындағы бәсеке ретінде қарастыру керек дейді, ал Гульд көп деңгейлі таңдауды жақтады, ол гендер, нуклеин қышқылы тізбектері, жасушалық туыстар, организмдер, популяциялар, түрлер және кладтар арасындағы таңдауды қамтиды. Сондай-ақ ол «Соқыр сағатшы» және «Радуганы тоқу» кітаптарында, ал Дэниел Деннет 1995 жылы жарық көрген «Дарвиннің қауіпті идеясы» кітабында Гульдтың эволюция туралы айтқандарын сынап, жеке тараулар арнады. Гульдтың замандасы болған басқа биологтар одан да әрі барып, Роберт Триверс оны «интеллектуалды алаяқтық» деп сипаттады.

Gould received many accolades for his scholarly work and popular expositions of natural history, but a number of biologists felt his public presentations were out of step with mainstream evolutionary thinking. The public debates between Gould's supporters and detractors have been so quarrelsome that they have been dubbed "The Darwin Wars" by several commentators. John Maynard Smith, the eminent British evolutionary biologist, was among Gould's strongest critics. Maynard Smith thought that Gould misjudged the vital role of adaptation in biology, and was critical of Gould's acceptance of species selection as a major component of biological evolution. In a review of Daniel Dennett's book Darwin's Dangerous Idea, Maynard Smith wrote that Gould "is giving non biologists a largely false picture of the state of evolutionary theory." But Maynard Smith was not consistently negative, writing in a review of The Panda's Thumb that "Stephen Gould is the best writer of popular science now active Often he infuriates me, but I hope he will go right on writing essays like these." Maynard Smith was also among those who welcomed Gould's reinvigoration of evolutionary paleontology. Gould himself corrected some of these misinterpretations and distortions of his writings in later works. The conflicts between Richard Dawkins and Gould were popularized by philosopher Kim Sterelny in his 2001 book Dawkins vs. Gould. Sterelny documents their disagreements over theoretical issues, including the prominence of gene selection in evolution. Dawkins argues that natural selection is best understood as competition among genes (or replicators), while Gould advocated multi level selection, which includes selection amongst genes, nucleic acid sequences, cell lineages, organisms, demes, species, and clades. He also devoted entire chapters to critiquing Gould's account of evolution in his books The Blind Watchmaker and Unweaving the Rainbow, as did Daniel Dennett in his 1995 book Darwin's Dangerous Idea. Other biologists contemporary to Gould went further, as in the case of Robert Trivers who classified it as "intellectual fraud".

Кембрий фаунасы

Гулд өзінің "Ғажайып өмір" (1989) атты кітабында Бурджесс тақтасының кембрий фаунасын сипаттап, олардың ерекше анатомиялық құрылыстарын, күрт пайда болуын және қай мүшелердің тірі қалғанын анықтауда тағдырдың ойнаған рөлін атап өтті. Ол кембрий фаунасын эволюцияның жалпы үлгісін қалыптастырудағы мүмкіндіктердің ролінің мысалы ретінде пайдаланды. Оның мүмкіндіктерге қатысты көзқарасын Саймон Конвей Моррис 1998 жылы жарық көрген "Жаратылыстың тоғысы" кітабында сынады. Конвей Моррис қазіргі таксондарға ұқсас кембрий фаунасының мүшелеріне ерекше назар бөлді. Ол сондай-ақ, конвергентті эволюцияның "ұйымдастырудың ұқсастығын" туғызуға бейім екенін және тіршілік формаларының шектеулі және бағытталған екенін айтты. "Өмірдің шешімі" (2003) кітабында Конвей Моррис адамға ұқсас жануарлардың да пайда болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Палеонтолог Ричард Форти "Ғажайып өмір" кітабы жарыққа шықпас бұрын Конвей Моррис Гулдтың ұстанымына ұқсас пікір білдіргенін, бірақ "Ғажайып өмір" жарық көргеннен кейін Конвей Моррис түсіндіруін қайта қарастырып, өмір тарихына қатысты детерминистік көзқарасқа көшкенін атап өтті. Палеонтологтар Дерек Бриггс және Ричард Форти кембрий фаунасының көп бөлігін қазіргі таксондардың алғашқы топтары деп қарастыруға болатынын да дәлелдеді, бірақ бұл мәселе әлі де қарқынды зерттеулер мен пікірталастардың нысаны болып табылады, сондай-ақ көптеген кембрий таксондарының қазіргі филалармен байланысы көп палеонтологтар үшін толыққанды анықталған жоқ. Ричард Доукинс кембрий кезеңінде жаңа филалар күрт пайда болды деген пікірмен келіспейді, оның ойынша, жаңа филаның "пайда болуы үшін, нақтысы, жер бетінде ненің болуы керек – ата-анасынан едәуір өзгеше, мысалы, құрттан естіккедей жаңа туған баланың пайда болуы. Ешбір зоолог, тіпті ең жақтас сальтационист те, мұндай ойды қолдаған емес". Эволюциялық теорияның құрылымында Гулд филетикалық бөліну мен ірі анатомиялық өзгерістер арасындағы айырмашылықты көрсетіп, екі оқиғаның миллиондаған жылдар бойында бөлініп жатуы мүмкін екенін атап өтті. Гулдтың пікірінше, ешбір палеонтолог кембрийлік жарылысты "генеалогиялық оқиға ретінде қарастырмайды, яғни бастапқы бөлінудің нақты уақыты ретінде", бірақ ол "екі жақты организмдердің сыртқы фенотиптеріндегі анатомиялық өзгерісті көрсетеді".

In his book Wonderful Life (1989) Gould famously described the Cambrian fauna of the Burgess Shale, emphasizing their bizarre anatomical designs, their sudden appearance, and the role chance played in determining which members survived. He used the Cambrian fauna as an example of the role contingency has in shaping the broader pattern of evolution. His view of contingency was criticized by Simon Conway Morris in his 1998 book The Crucible of Creation. Conway Morris stressed members of the Cambrian fauna that resemble modern taxa. He also argued that convergent evolution has a tendency to produce "similarities of organization" and that the forms of life are restricted and channelled. In his book Life's Solution (2003) Conway Morris argued that the appearance of human like animals is also likely. Paleontologist Richard Fortey noted that prior to the release of Wonderful Life, Conway Morris shared a similar thesis to Gould's, but after Wonderful Life Conway Morris revised his interpretation and adopted a more deterministic position on the history of life. Paleontologists Derek Briggs and Richard Fortey have also argued that much of the Cambrian fauna may be regarded as stem groups of living taxa, though this is still a subject of intense research and debate, and the relationship of many Cambrian taxa to modern phyla has not been established in the eyes of many palaeontologists. Richard Dawkins disagrees with the view that new phyla suddenly appeared in the Cambrian, arguing that for a new phylum "to spring into existence, what actually has to happen on the ground is that a child is born which suddenly, out of the blue, is as different from its parents as a snail is from an earthworm. No zoologist who thinks through the implications, not even the most ardent saltationist, has ever supported any such notion." In the Structure of Evolutionary Theory Gould stresses the difference between phyletic splitting and large anatomical transitions, noting that the two events may be separated by millions of years. Gould argues that no paleontologist regards the Cambrian explosion "as a genealogical event—that is as the actual time of initial splitting", but rather it "marks an anatomical transition in the overt phenotypes of bilaterian organisms."

Әлеуметтік-биология мен эволюциялық психологияға қарсылық

Гулдтың адам социобиологиясы және эволюциялық психология салаларына қатысты Э. О. Уилсонмен және басқа да эволюциялық биологтармен ұзаққа созылған публично қақтығысы болды, олардың екеуі де Гулд пен Левонтинге қарсы болды, ал Ричард Докинс, Дэниел Деннет және Стивен Пинкер қолдады. Бұл пікірталастар 1970-ші жылдардағы ең қызу шағына жетті және Социобиологияны зерттеу тобы және «Ғылым халық үшін» сияқты ұйымдардың күшті қарсылығын қамтыды. Пинкер Гулдты, Левонтинді және эволюциялық психологияның басқа да қарсыластарын «радикалды ғалымдар» деп айыптайды, олардың адам табиғатына қатысты көзқарасы ғылымға емес, саясатқа тәуелді. Гулд «Уилсонның немесе басқа біреудің ниеттерін анықтамағанын» айтты, бірақ барлық адамдардың, әсіресе бейсана түрде, жеке күтулері мен көзқарастарының әсер ететінін ескертті. Ол былай деп жазды: Мен әлеуметтік әділеттілік үшін күреске қатысу дәстүрі бар отбасында өстім және 1960-шы жылдардың басында үлкен қуаныш пен жетістікке қол жеткізген азаматтық құқықтар қозғалысында студент кезімде белсенді болдым. Ғалымдар мұндай міндеттемелерді атауға көбінесе сақтанады, [бірақ] ғалым үшін толық бейтараптылыққа жету мүмкін екенін елестету де қауіпті, себебі онда адам жеке қалаулары мен олардың ықпалына қатысты сақтық танытуын тоқтатады, содан кейін адам шынымен де әділетсіздіктің құрбаны болады. Объективтілік деректерді әділ қарау ретінде анықталуы тиіс, емес, қалаудың болмауы. Гулдтың негізгі сын-ескертпесі адамның социобиологиялық түсіндірмелерінің дәлелді қолдауы болмауында болды және бейімделу мінез-құлқының олардың жалпыға бірдей болуынан немесе бейімделу табиғатынан басқа себепсіз генетикалық деп жиі қабылданатынын дәлелдеді. Гулд адаптивті мінез-құлықтардың мәдениет арқылы да берілуі мүмкін екенін атап өтті және кез келген гипотеза бірдей ықтимал. Гулд биологияның адам табиғатына қатысы жоқ екенін жоққа шығармады, бірақ талқылауды «биологиялық мүмкіндіктерге қарсы биологиялық детерминизм» ретінде қайта қарастырды. Гулд адам миының кең ауқымдағы мінез-құлыққа мүмкіндік беретінін айтты. Оның икемділігі «бізге агрессивті немесе бейбіт, үстем немесе мойынсұнушы, қатал немесе жомарт болуға мүмкіндік береді. Зорлық-зомбылық, сексизм және жалпы жамандық биологиялық, өйткені олар мінез-құлықтың мүмкін болатын спектрінің бір бөлігін құрайды. Бірақ бейбітшілік, теңдік және мейірімділік те дәл солай биологиялық – және егер біз олардың гүлденуіне мүмкіндік беретін әлеуметтік құрылымдарды құра алсақ, олардың ықпалы арта түсуі мүмкін». және кеңінен сынға ұшырады. Гулд 19 ғасырдың краниометрия әдістерін, сондай-ақ психологиялық тестілеу тарихын зерттеді. Гулд екі теорияның да негізсіз биологиялық детерминизмге сенімнен, яғни «адам топтары арасындағы әлеуметтік және экономикалық айырмашылықтар – негізінен нәсілдер, сыныптар және жыныстар – мұрагерлік, туа біткен айырмашылықтардан туындайды және қоғам, осы мағынада, биологияның дәл көрінісі» деген көзқарастан дамығанын жазды. Кітап 1996 жылы жаңа алғы сөзбен және «Дыбыс қисығы» туралы сындық шолумен қайта басылды. 2011 жылы алты антрополог жүргізген зерттеу Гулдтың Сэмюэл Мортонның бас сүйек өлшемдерін бейсана түрде өзгерткені туралы пікірін сынға алды, Мортонға қатысты талдауы оның расизмге қарсылығымен шартталғанын айтты. Топтың жұмысы Nature журналының редакциялық мақаласында қарастырылды, онда мақала авторларының өздерінің мотивацияларының әсер етуі мүмкін екендігі айтылды, «сұрақ-жауап Гулдтың жұмысының көп бөлігіне зиян келтірмейді» және «барлық бас сүйектерді өлшемегендіктен, Мортонның мәлімдеген орташа бас сүйек сыйымдылықтары оның үлгісін дәл көрсететінін білмейді». Журнал Гулдтың расизмге қарсылығы Мортонның деректерін түсіндіруде бейтараптық танытқан болуы мүмкін екенін айтты, бірақ сонымен қатар «Льюис пен оның әріптестерінің өздерінің мотивациялары бар. Топтың бірнеше мүшесі Мортонның бас сүйектер жинағын сыйлаған Пенсильвания университетімен байланыста және құнды, бірақ жетік зерттелмеген бас сүйектер жинағын бейтараптықтың кәмсетінен босатуға мүдделі және Гулдтың «ғылыми әдіс сөзсіз бейтараптықпен зақымдалады» деген теориясын қабылдамады. 2015 жылы биологтар мен философтар Джонатан Каплан, Массимо Пиглиуччи және Джошуа Банта Мортонның деректерінен ешқандай мағыналы қорытынды жасау мүмкін емес екенін дәлелдейтін мақала жариялады. Олар Гулдпен келісіп, Мортонның зерттеуі өте қате болғандықтан, 2011 жылғы зерттеумен келіспеді, бірақ олар 2011 жылғы зерттеумен келісті, өйткені Гулдтың талдауы көп жағдайда Мортоннан жақсырақ емес. Пенсильвания университетінің антропология докторы Пол Вольф Митчелл Мортонның түпнұсқа, жарияланбаған деректерінің талдауын жариялады, оны Гулд немесе кейінгі комментаторлар тікелей қарастырмады. Митчелл Гулдтың Мортонның өлшеудегі бейсана көзқарасы туралы нақты аргументі қолдау таппағанын, бірақ Гулдтың айтқандай, Мортонның нәсілдік көзқарастары оның өлшемдерін есептеу және түсіндіру әдісіне әсер еткені рас екенін мәлімдеді, Мортонның деректерін түсіндіруі кездейсоқ және тенденциозды болғанын айтты: Мортон орташа есептерді зерттеді және бас сүйек өлшемдеріндегі айырмашылықтарды назарға алмады, олар соншалықты үлкен болды, олардың орташа мәндерінің үстінен қабаттасуы мүмкін. Мортонның замандасы Фридрих Тидеманн дерлік бірдей бас сүйек деректерін жинады және Мортоннан кері қорытындылар жасады, нәсілдік иерархияның кез келген түсінігіне қарсы күшті дәлелдер келтірді.

Gould also had a long running public feud with E. O. Wilson and other evolutionary biologists concerning the disciplines of human sociobiology and evolutionary psychology, both of which Gould and Lewontin opposed, but which Richard Dawkins, Daniel Dennett, and Steven Pinker advocated. These debates reached their climax in the 1970s, and included strong opposition from groups such as the Sociobiology Study Group and Science for the People. Pinker accuses Gould, Lewontin, and other opponents of evolutionary psychology of being "radical scientists", whose stance on human nature is influenced by politics rather than science. Gould stated that he made "no attribution of motive in Wilson's or anyone else's case" but cautioned that all human beings are influenced, especially unconsciously, by our personal expectations and biases. He wrote:

I grew up in a family with a tradition of participation in campaigns for social justice, and I was active, as a student, in the civil rights movement at a time of great excitement and success in the early 1960s. Scholars are often wary of citing such commitments. [but] it is dangerous for a scholar even to imagine that he might attain complete neutrality, for then one stops being vigilant about personal preferences and their influences—and then one truly falls victim to the dictates of prejudice. Objectivity must be operationally defined as fair treatment of data, not absence of preference. Gould's primary criticism held that human sociobiological explanations lacked evidential support, and argued that adaptive behaviors are frequently assumed to be genetic for no other reason than their supposed universality, or their adaptive nature. Gould emphasized that adaptive behaviors can be passed on through culture as well, and either hypothesis is equally plausible. Gould did not deny the relevance of biology to human nature, but reframed the debate as "biological potentiality vs. biological determinism." Gould stated that the human brain allows for a wide range of behaviors. Its flexibility "permits us to be aggressive or peaceful, dominant or submissive, spiteful or generous Violence, sexism, and general nastiness are biological since they represent one subset of a possible range of behaviors. But peacefulness, equality, and kindness are just as biological—and we may see their influence increase if we can create social structures that permit them to flourish." and extensive criticism. Gould investigated the methods of nineteenth century craniometry, as well as the history of psychological testing. Gould wrote that both theories developed from an unfounded belief in biological determinism, the view that "social and economic differences between human groups—primarily races, classes, and sexes—arise from inherited, inborn distinctions and that society, in this sense, is an accurate reflection of biology." The book was reprinted in 1996 with the addition of a new foreword and a critical review of The Bell Curve. In 2011, a study conducted by six anthropologists criticized Gould's claim that Samuel Morton unconsciously manipulated his skull measurements, arguing that his analysis of Morton was influenced by his opposition to racism. The group's paper was reviewed in an editorial in the journal Nature, which pointed out that the paper's authors might have been influenced by their own motivations, recommending a degree of caution, stating "the critique leaves the majority of Gould's work unscathed," and noted that "because they couldn't measure all the skulls, they do not know whether the average cranial capacities that Morton reported represent his sample accurately. The journal stated that Gould's opposition to racism may have biased his interpretation of Morton's data, but also noted that "Lewis and his colleagues have their own motivations. Several in the group have an association with the University of Pennsylvania, to whom Morton donated his collection of skulls, and have an interest in seeing the valuable but understudied skull collection freed from the stigma of bias and did not accept Gould's theory "that the scientific method is inevitably tainted by bias." In 2015, biologists and philosophers Jonathan Kaplan, Massimo Pigliucci, and Joshua Banta published an article arguing that no meaningful conclusions could be drawn from Morton's data. They agreed with Gould, and disagreed with the 2011 study, insofar as Morton's study was seriously flawed, but they agreed with the 2011 study insofar as Gould's analysis was in many ways not better than Morton's. University of Pennsylvania anthropology doctoral student Paul Wolff Mitchell published an analysis of Morton's original, unpublished data, which neither Gould nor subsequent commentators had directly addressed. Mitchell concluded that Gould's specific argument about Morton's unconscious bias in measurement is not supported, but that it was true, as Gould had claimed, that Morton's racial biases influenced how he reported and interpreted his measurements, arguing that Morton's interpretation of his data was arbitrary and tendentious: Morton investigated averages and ignored variations in skull size so large that there was significant overlap. A contemporary of Morton, Friedrich Tiedemann, had collected almost identical skull data and drawn conclusions opposite to Morton's on the basis of this overlap, arguing strongly against any conception of a racial hierarchy.

Бір-біріне ауыспайтын магистериялар

1999 жылы жарық көрген "Ерлердің тастары" атты кітабында Гулд "ғылым мен дін арасындағы айқай-шуды шешудің аса қарапайым және толыққанды дәстүрлі жолы" деп атады. Ол "магистериум" терминін "бір түрлі оқытудың мағыналы әңгіме жүргізуге және мәселені шешуге қажетті құралдары бар саласы" деп түсіндіреді. Докинс діннің этика мен құндылықтар туралы айтуға ешқандай маңызы жоқ екенін, демек, өз магистериумын жариялауға құқығы жоқ деп санайды. Сол сияқты, гуманист философ Пол Курц Гулдтың ғылымның этика мәселелеріне қатысты ештеңе айта алмайтынын айтуының дұрыс емес екенін мәлімдейді. Шындығында, Курц ғылымның моральдық принциптерді анықтау үшін дінге қарағанда әлдеқайда тиімді әдіс екенін айтады.

Мақалалар

Гулдтың жарияланымдары көп болды. 1965 жылдан 2000 жылға дейінгі жарияланымдарының бір шолуында 479 рецензияланған мақала, 22 кітап, 300 эссе және 101 "маңызды" кітап туралы сын-тұжырым жазылғаны көрсетілген.