Кіріспе

Анықтамасы бірегей мағына беретін өрнек. Математикада, жақсы анықталған немесе анық өрнек – бұл анықтамасы бірегей мағына немесе шама беретін өрнек. Әйтпесе, мұндай өрнек жақсы анықталмаған, дұрыс емес анықталған немесе екіұшты деп аталады. Функция, кіріс шамасының өрнегі өзгергенде, кіріс шамасының мәні өзгермей, бірдей нәтижені берсе, жақсы анықталған болып саналады. Мысалы, егер нақты сандарды кіріс ретінде қабылдаса, және егер тең болмаса, онда жақсы анықталмаған (демек, функция емес). «Жақсы анықталған» термині логикалық өрнектің анық немесе қарама-қайшылықсыз екенін көрсету үшін де қолданылуы мүмкін. Жақсы анықталмаған функция, анықталмаған функциямен бірдей емес. Мысалы, егер , болса да, бұл функцияның жақсы анықталмағанын білдірмейді; керісінше, 0 функцияның анықталу облысына кірмейді.

Мысал

Келіңіздер, жиындар болсын, және "анықтау" белгісін егер және егер ретінде анықтаймыз. Содан кейін , егер үшін анықталған деп айтуға болады. Мысалы, егер және болса, онда жақсы анықталған болады және -қа тең болады. Дегенмен, егер болса, онда жақсы анықталмайды, себебі үшін "белгісіз" болады. Мысалы, егер және болса, онда мәні бірден 0-ге де, 1-ге де тең болуы керек, бұл оны белгісіз етеді. Нәтижесінде, соңғысы жақсы анықталмаған, демек функция емес.

Өкілдің тәуелсіздігі

Функцияның нақты анықталуына қатысты сұрақтар көбінесе функцияны анықтайтын теңдеу аргументтердің өзіне ғана емес, сонымен қатар олардың элементтерін өкіл ретінде пайдаланғанда туындайды. Бұл, әсіресе аргументтер косеттер болғанда және теңдеу косеттердің өкілдеріне сілтеме жасағанда, кейде болмайтын жағдай. Функция қолданған кездегі нәтиже өкілдің таңдалуына тәуелді болмауы тиіс.

Операциялар

Әсіресе, "жақсы анықталған" термині косеттердегі (бинарлық) операцияларға қатысты қолданылады. Бұл жағдайда, операцияны екі айнымалының функциясы ретінде қарастыруға болады, ал "жақсы анықталған" қасиеті функцияның қасиеттерімен толықтай сәйкес келеді. Мысалы, белгілі бір n модулі бойынша бүтін сандардың қосылуы, бүтін сандардың қосылуы арқылы табиғи түрде анықталуы мүмкін. Бұл жақсы анықталғанының себебі, кез келген өкілді түрде жазуға болады, мұнда – бүтін сан. Сондықтан, осыған ұқсас қағида кез келген өкіліне де қолданылады, осылайша өкілді қалай таңдағанымызға қарамастан, нәтиже бірдей болады.

Жақсы анықталған жазу

Нақты сандар үшін көбейтінді бірмәнді, себебі ; демек, жазу тәсілі дұрыс деп есептеледі. APL бағдарламалау тілінде бір ғана ереже бар: оңнан солға қарай – бірақ алдымен жақшалар.

Терминнің басқа қолданылуы

Шешім жақсы анықталған болып есептеледі, егер шекаралық шарттар өзгергенде, сол шешім шекаралық шарттарға қатысты үздіксіз түрде анықталатын болса.