Уильям Хаскиссон: Британ саяхатшысы, қаржыгер және саяси қайраткері

Кіріспе

Британдық мемлекет қайраткері, қаржыгер және Парламент мүшесі (1770–1830)

Уильям Хуссисон (11 наурыз 1770 – 15 қыркүйек 1830) – британдық мемлекет қайраткері, қаржыгер және бірнеше сайлау округтерінен Парламент мүшесі, оның ішінде Ливерпуль. Ол әлемдегі кеңінен жарияланған алғашқы теміржол жолаушысының қазасы ретінде танымал, себебі Роберт Стивенсонның инновациялық локомотиві «Rocket» оның үстінен өткенде ауыр жарақат алып қайтыс болды (дегенмен, алғашқы теміржол қазасы осыған 9 жыл бұрын болған).

Өмірбаян және білім

Хаскисон Ворстершир графтығының Малверн қаласындағы Биртсмортон сарайында, Уильям мен Элизабет Хаскисонның ұлы болып дүниеге келді. Екеуі де Стаффордшир отбасыларынан шыққан еді. Оның тағы үш інісі болды. Анасы Элизабет қайтыс болған соң, әкесі Уильям ақыры қайтадан үйленіп, екінші әйелінен тағы балалар өмірге келді.

Ерте өмір

Хаскисон Эпплби грамматикалық мектебінің (кейіннен сэр Джон Мур шіркеуінің Англия бастауыш мектебі деп аталды) оқушысы болды, бұл мектеп Лестершир және Дербишир шекарасындағы сэр Кристофер Рен жобалаған пансиондық мектеп еді. 1783 жылы ол анасының әкесінің інісі, доктор Ричард Джеммен бірге тұру үшін Парижге жіберілді, ол ондағы британ елшілігінің дәрігері болған. Ол 1792 жылға дейін Парижде тұрды, ал француз революциясының алғышарттары мен басталуын көзімен көрген тәжірибесі оған өмір бойы саясатқа деген қызығушылық сыйлады. Хаскисон алғаш рет Париж кезінде көпшілік назарына ілікті. Орталық партияны қолдаушы ретінде ол Францияны конституциялық монархияға айналдыруды жақтаған "1789 клубының" мүшесі болды. 1790 жылдың 29 тамызында ол француз үкіметінің ассигнаттары туралы "Sur les Assignats" тақырыбында сөз сөйледі. Бұл сөз оған қаржы саласындағы сарапшы ретінде танымал болды. 1790 жылдан 1792 жылға дейін Стаффорд графы Париждегі британ елшісі болды. Хаскиссон графтың қамқорлығында болып, онымен бірге Лондонға оралды.

Саяси мансап

Лондонға келгеннен кейін, Хаскиссон тез арада тағы екі күшті саяси қолдаушыны алды: Генри Дандас, Ішкі істер хатшысы, және Уильям Питт-младший, премьер-министр. Хаскиссонның француз тілін еркін білуіне байланысты, Дундас 1793 жылдың қаңтарында оны «Шет ел азаматтары туралы» заңның орындалуын қадағалауға тағайындады, бұл заң негізінен француз босқындарымен айналысты. Ол өзінің күрделі міндеттерін атқару кезінде өте қабілетті екенін көрсетті, сол себепті 1795 жылы ол соғыс хатшысының орынбасары болып тағайындалды. Келесі жылы ол Парламентке Морпеттен депутат болып сайланды, бірақ ұзақ уақыт бойы пікірсайыстарға қатыспады. 1800 жылы доктор Джемнен оғана зор мүлік мұра болып өтті. Питт 1801 жылы зейнеткерлікке шыққанда ол лауазымынан кетті, ал Доверге сайлауға түсіп сәтсіздікке ұшырағаннан кейін ол біраз уақытқа жеке өмірге шықты. 1804 жылы ол Лискеардты өкілдік етуге сайланды, ал Питт үкіметі қайта құрылғанда ол қазынашылық хатшысы болып тағайындалды, 1806 жылдың қаңтарында Питт қайтыс болғанға дейін лауазымда қалды. 1807 жылы Харвичтен сайланғаннан кейін ол Портленд герцогы басқаратын үкіметте сол лауазымды қабылдады, бірақ 1809 жылы Каннингпен бірге үкіметтен кетті. Келесі жылы ол валюта жүйесі туралы памфлет жариялады, бұл оның сол кездегі ең қабілетті қаржыгер ретіндегі беделін нығайтты; бірақ оның еркін сауда принциптері оның партиясының көзқарастарымен сәйкес келмеді. 1812 жылы ол Чичестерден қайта сайланды. 1814 жылы ол үкіметке қайта келгенде, ол тек Орман және орман шаруашылығы жөніндегі бірінші комиссар болып тағайындалды, бірақ оның ықпалы осы уақыттан бастап елдің коммерциялық және қаржылық заңнамасында зор болды. Ол 1814 және 1815 жылдары астық заңдары туралы пікірсайыстарға белсенді қатысты, ал 1819 жылы ол лорд Ливерпульге қаржыландырылмаған қарызды қысқарту және сол жылы қабылданған заңда көрсетілген қолма-қол ақшалай төлемдерді қайта жаңарту жолын түсіндіретін меморандум ұсынды. 1821 жылы ол сол кездегі ауыл шаруашылығының қиындықтарын зерттеу үшін тағайындалған комитеттің мүшесі болды, ал баяндамада ұсынылған астық заңдарын жеңілдету туралы ұсыныс оның белсенді жақтаушылығының нәтижесі деп есептелді. 1823 жылы ол Сауда кеңесінің президенті және Әскери-теңіз флотының қазынашысы болып тағайындалды, көп ұзамай ол кабинетке енді. Сол жылы ол Каннингтің орнына Ливерпульден сайланды, және тори саудагерлерін еркін сауда саясатына көндіре алатын жалғыз адам ретінде танылды. Оның ең маңызды заңнамалық өзгерістеріне кеме жүрісі бойынша актілерді реформалау, басқа елдерге кеме қатынасы бойынша толық теңдік және өзаралықты ұсыну; еңбек заңдарын жою; жаңа тоңған қорды енгізу; өндіріс және шетелдік тауарлардың импорты бойынша баж салығын төмендету және карантиндік баж салығын жою кірді. 1826 жылы Колониялар хатшысы ретінде ол Парламент қабылдаған және Барбадос заң шығарушы органы бекіткен қайта қарастырылған Біріктірілген құл заңын ұсынды. 1826 жылы Power loom бүлігінен кейін бірқатар өндірушілер тоқымашыларға стандартты жалақы төлеуге келісті, бірақ өздерінің мойындауы бойынша бұл «аштық» жалақысы болды. Келісімге сәйкес келетіндер келісімге сәйкес келмейтін өндірушілермен бәсекелесу қиын екенін анықтады, олар оларды бағадан төмендете алды, бұл Сауда кеңесінің президенті Уильям Хаскиссонға заңды түрде міндетті ең төменгі жалақыны енгізу туралы өтініш жасауға себеп болды. Хаскиссонның жауабы мұндай шараны енгізудің «жұмыс күшіне деген сұранысты және оны төлеуге болатын бағаны реттеуде жұмысшы мен оның жұмыс берушісі арасында заңның билігін орнатудың бекер және қауіпті әрекеті» екенін білдіріп, оны жоққа шығарды. Оның ұсынысымен сәйкес, Каннинг 1827 жылы астық заңдарына қатысты шара ұсынды, ол баж мөлшерін реттеу үшін жылжымалы шкаланы қабылдауды көздеді. Хаскиссон мен Веллингтон герцогы арасындағы түсініспеушілік герцогтың түзету ұсынуына әкелді, оның қабылдануы үкімет тарапынан шарадан бас тартуға себеп болды. Сол жылы Каннинг қайтыс болғаннан кейін Хаскиссон лорд Годерихтің колониялар хатшысы қызметін қабылдады, ол келесі жылы Веллингтон герцогы құрған жаңа кабинетте осы лауазымда қалды. Кабинетті астық заңдары бойынша келісімге келтіруге үлкен қиындықтармен қол жеткізгеннен кейін, Хаскиссон 1828 жылдың мамыр айында Шығыс Ретфордты сайлау құқығынан айыру мәселесінде әріптестерімен келіспеушіліктерге байланысты лауазымынан кетті. Оның соңынан Каннингшілер деп аталатын басқа консерваторлар, олардың ішінде лорд Палмерстон, Чарльз Грант және лорд Дадли де үкіметтен кетті.

Once in London, Huskisson quickly gained an additional two powerful political patrons: Henry Dundas, the Home Secretary, and William Pitt the Younger, the Prime Minister. Because of Huskisson's fluency in French, Dundas appointed him in January 1793 to oversee the execution of the Aliens Act, which mostly dealt with French refugees. In the discharge of his delicate duties, he manifested such ability that in 1795 he was appointed Under Secretary at War (the Secretary at War's deputy). In the following year he entered Parliament as member for Morpeth, but for a considerable period he took scarcely any part in the debates. In 1800 he inherited a fortune from Dr Gem. On the retirement of Pitt in 1801 he resigned office, and after contesting Dover unsuccessfully he withdrew for a time into private life. Having in 1804 been chosen to represent Liskeard, he was appointed secretary of the treasury on the restoration of the Pitt ministry, holding office till the dissolution of the ministry after the death of Pitt in January 1806. After being elected for Harwich in 1807, he accepted the same office under the Duke of Portland, but he withdrew from the ministry along with Canning in 1809. In the following year he published a pamphlet on the currency system, which confirmed his reputation as the ablest financier of his time; but his free trade principles did not accord with those of his party. In 1812 he was returned for Chichester. When in 1814 he re entered government, it was only as First Commissioner of Woods and Forests, but his influence was from this time very great in the commercial and financial legislation of the country. He took a prominent part in the debates over the Corn Laws in 1814 and 1815; and in 1819 he presented a memorandum to Lord Liverpool advocating a large reduction in the unfunded debt, and explaining a method for the resumption of cash payments, which was embodied in the act passed the same year. In 1821 he was a member of the committee appointed to inquire into the causes of the agricultural distress then prevailing, and the proposed relaxation of the Corn Laws embodied in the report was understood to have been chiefly due to his strenuous advocacy. In 1823 he was appointed President of the Board of Trade and Treasurer of the Navy, and shortly afterwards he received a seat in the cabinet. In the same year he was returned for Liverpool as successor to Canning, and as the only man who could reconcile the Tory merchants to a free trade policy. Among the more important legislative changes with which he was principally connected were a reform of the Navigation Acts, admitting other nations to a full equality and reciprocity of shipping duties; the repeal of the labour laws; the introduction of a new sinking fund; the reduction of the duties on manufactures and on the importation of foreign goods, and the repeal of the quarantine duties. As a Secretary for Colonies in 1826, he proposed the revised Consolidated Slave Law which was accepted by Parliament and passed by the Barbadian legislature. In 1826 after the Power loom riots, a number of manufacturers subsequently agreed to pay a standard rate to the weavers, but on their own admission it was a "starvation" wage. Those who stuck to the agreement found it difficult to compete with those manufacturers who did not, and could therefore undercut them,
prompting an appeal to William Huskisson, the President of the Board of Trade, to introduce a legally binding minimum wage. Huskisson's response was dismissive, expressing his view that to introduce such a measure would be "a vain and hazardous attempt to impose the authority of the law between the labourer and his employer in regulating the demand for labour and the price to be paid for it". In accordance with his suggestion Canning in 1827 introduced a measure on the corn laws proposing the adoption of a sliding scale to regulate the amount of duty. A misapprehension between Huskisson and the Duke of Wellington led to the duke proposing an amendment, the success of which caused the abandonment of the measure by the government. After the death of Canning in the same year Huskisson accepted the secretaryship of the colonies under Lord Goderich, an office which he continued to hold in the new cabinet formed by the Duke of Wellington in the following year. After succeeding with great difficulty in inducing the cabinet to agree to a compromise on the corn laws, Huskisson finally resigned office in May 1828 on account of a difference with his colleagues in regard to the disfranchisement of East Retford. He was followed out of the government by other Tories who are usually described as Canningites including Lord Palmerston, Charles Grant and Lord Dudley.

Өлім

Хаскиссонның бүйректері қабынып, ауырсыну сезімі болды. Ол операция жасаған және корольдік дәрігер Уильям Джордж Матон оған Ливерпуль мен Манчестер теміржолының ашылуына қатысты барлық алдағы шараларды тоқтатуға кеңес берді. Хаскиссон бұл кеңеске құлақ аспады, себебі ашылу шарасының маңыздылығын ескерді. Ол Веллингтон герцогы мен оның қонақтары мен лауазымды тұлғалары үшін Джордж Стивенсоннің өзі басқарған «Нортумбриан» локомотивімен тартылатын арнайы пойызбен жолға шықты. Бұл пойыз оңтүстік жолдағы жалғыз пойыз еді, ал қалған жеті пойыз солтүстік жолмен жүріп бара жатты. Парксайд теміржол станциясында, жолдың орта тұсына жақын жерде, локомотивтер отын мен су толықтыру үшін тоқтады. Компания жолаушыларға осы уақытта пойызда қалуды ескерткенімен, Веллингтон герцогының арнайы пойызы тоқтағанда, шамамен 50 лауазымды тұлға түсіп қалды. Олардың арасында Хаскиссон да болды, ол бұрынғы келіспеушіліктерден кейін қарым-қатынастарын жақсарту үшін герцогқа жақындасып, қол берді. Осы сәтте «Ракета» локомотивімен келе жатқан пойыз қарсы жолдан жақындады. «Ракета» локомотивін Джордж Стивенсоннің көмекшісі және болашақтағы көрнекті инженер Джозеф Локк басқарды. «Локомотив келе жатыр! Сақ болыңыздар, мырзалар!» деп дабыл қағылды. Басқа жолаушылар өз орындарына қайтып отырды немесе солтүстік жолдан асып, толығымен қауіпсіз жерге шықты. Үшінші мүмкіндік те болды: вагондарға арқасын тіреп тұру, себебі жолдар арасында шамамен метрдей кеңістік болды. Герцогтың жеке вагоны стандартты вагондардан кең болғанымен, тұрақтап тұрған және келе жатқан пойыз арасында тұрып қауіпсіздік сақтауға болатын. Алайда, одан кейін қайғылы оқиғалар тізбегі орын алды. Хаскиссонның шалақы екені белгілі болды және ол жиі құлап, түрлі жарақаттар алған. Ол екі рет қолын сындырып, толыққанды қалпына келтіре алмаған. Бұған қоса, ол операциядан кейін небары бірнеше апта өткен еді және дәрігердің кеңесіне қарамастан, қатысуға шешім қабылдаған. Локомотив оның аяғын қатты жарақаттады. Теміржол ғимаратынан есік жыртылып, Хаскиссон оған жатқызылды. Джордж Стивенсон «Нортумбрианды» герцогтың пойызынан ажыратып, музыкалық топ отырған шағын вагондарға қосты. Өлімге ұшыраған депутат жақын достарымен бірге ішке жатқызылды. Олар Эклс қаласына бет алды, стансадан діни қызметкер үйіне дейін жаяу жүрді, онда дәрігер шақырылды. Турникет салынды, бірақ далалық ампутация жасау мүмкін емес деп шешілді. Сондықтан, діни қызметкердің әйелі Эмма Блэкберннің көмегімен оған жағдай жасалды. Оның «әрекеті, ой-сезімі және мінез-құлқы» туралы «Манчестер Курьер» және «Таймс» газеттерінде жазылды және Хаскиссонның жесірі Эмили оны ризашылықпен еске алды. Хаскиссон өсиетнамасын жасады және кешкі сағат 9-да жарақатынан көз жұмды. Оның мәрмәр мүсіні 1968 жылға дейін мавзолейде сақталды, содан кейін Ливерпульдегі Уокер өнер галереясына көшірілді. Эмили Ливерпульдегі кеден үйі үшін екінші мәрмәр мүсінді тапсырды. Бұл мүсін қазір Лондондағы Пимлико бағында Гросвенор жолы мен Темза өзені арасында орналасқан. Оның қоладан құйылған нұсқасы 1847 жылы кеден үйінде ашылды және бірнеше рет орын ауыстырғаннан кейін қазір Ливерпуль қаласының орталығындағы Дюк көшесінде тұр. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Хаскиссон қаласы Хаскиссонның құрметіне, Жаңа Оңтүстік Уэльстің 9-шы губернаторы сэр Джордж Гиппс атынан аталды.

Huskisson had been diagnosed with strangury, a tender inflammation of the kidneys. He had undergone surgery, and had been advised by Royal doctor William George Maton to cancel all forthcoming appointments, which included the opening of the Liverpool and Manchester Railway. Huskisson chose to ignore this advice, believing the opening event too important to avoid. He rode down the line in a special train constructed for the Duke of Wellington and his guests and dignitaries, pulled by the locomotive Northumbrian which was driven by George Stephenson himself. This train was the only train on the south track; the other seven were in procession on the northern track. At Parkside railway station, near the midpoint of the line, the locomotives made a scheduled stop to take on fuel and water. Although the company had implicitly warned passengers to remain on the trains while this took place, around 50 of the dignitaries on board alighted when the Duke of Wellington's special train stopped. One of those who got off was Huskisson, who approached the Duke to take this opportunity to repair their relationship after a great falling out, which resulted in Huskisson leaving the government, and shook his hand. At this time the train being pulled by Rocket approached on the other line. Rocket was being driven by Joseph Locke, George Stephenson's assistant and future eminent engineer in his own right. A shout went up, "An engine is approaching. Take care, gentlemen!" The other disembarked passengers either climbed back into their seats, or stepped over the northern line and completely out of the way. A third option was available, to stand with one's back to the stationary coaches, as there was a four foot gap between the lines, and even though the Duke's private carriage was wider than a then standard carriage, it would have still been possible to stand between the stationary train and the travelling train and remain safe. However, what unfolded was a calamitous series of events. Huskisson was known to be clumsy, and had endured a long list of problems from his regular trips and falls; he had twice broken his arm and never fully recovered the use of it. Added to this, he was only a few weeks post surgery and was present against his doctor's advice. His leg was horrifically mangled by the locomotive. A door was ripped from a railway building and Huskisson was placed on it, and George Stephenson uncoupled Northumbrian from the Duke's train and coupled it to a small carriage that had been occupied by a band; the mortally injured MP was placed inside with a small group of friends. They set off to Eccles and walked from the station to the vicarage, where a doctor was called. A tourniquet had been applied, but it was not deemed possible to do a field amputation, so he was made comfortable with the assistance of the vicar's wife Emma Blackburne, whose "activity, sense & conduct" were mentioned in The Manchester Courier and The Times and remembered with gratitude by Huskisson's widow Emily who arrived at the vicarage from Liverpool. Huskisson was able to make his will and at 9 pm he finally succumbed to his injury. A marble statue of him was housed in a mausoleum there until 1968, when it was transferred to the Walker Art Gallery in Liverpool. Emily also commissioned a second marble statue for the Custom House in Liverpool. This statue now stands in Pimlico Gardens in London, between Grosvenor Road and the river Thames. A bronze casting of it was unveiled at the Custom House in 1847 and, after several moves, is now in Duke Street in Liverpool city centre. The town of Huskisson, New South Wales was named after Huskisson by the 9th Governor of New South Wales, Sir George Gipps.