Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1809 жылғы Швеция мен Ресей империясы арасындағы Фин соғысын аяқтаған келісімшарт
1809 treaty between Sweden and Imperial Russia which ended the Finnish War
Фредрихсгам келісімшарты (Фреден i Фредрихсгамн; Фридрихсгамский мирный договор) немесе Хамина келісімшарты – 17 қыркүйек 1809 жылы Швеция мен Ресей империясы арасында жасалған бейбіт келісімшарт. Келісімшарт Фин соғысын аяқтады және Финляндияның Хамина (Фредрихсгамн) қаласында қол қойылды. Ресейді Николай Румянцев пен Давид Алопеус (Ресейдің Стокгольмдегі елшісі) өкілдік етті, ал Швецияны – жаяу әскер генералы Курт фон Стедингк (бұрынғы Швецияның Санкт-Петербургтегі елшісі) және полковник Андерс Фредрик Скьёльдебранд өкілдік етті. Келісімшарт бойынша Швеция Финляндия территорияларын Ресейге өткізді.
The Treaty of Fredrikshamn (Freden i Fredrikshamn; Фридрихсгамский мирный договор), or the Treaty of Hamina , was a peace treaty concluded between Sweden and Imperial Russia on 17 September 1809. The treaty concluded the Finnish War and was signed in the Finnish town of Hamina (Fredrikshamn). Russia was represented by Nikolay Rumyantsev and David Alopaeus (Russian ambassador to Stockholm), while Sweden by Infantry General Kurt von Stedingk (former Swedish ambassador to Petersburg) and Colonel Anders Fredrik Skjöldebrand. In the treaty, Sweden ceded Finnish territories to Russia.
Шарттары
Келісімге сәйкес Швеция Лапландия және Вестерботтен провинцияларының (Торнио және Мюнио өзендерінің шығысындағы бөлігі), Аланд аралдары және олардың шығысындағы барлық провинцияларды берді. Бұл аумақтар Финляндияның Ұлы Герцогтігін құрады, ал 1812 жылы Карелия мен Савонияның (кейіннен Ескі Финляндия деп аталған) Ресейдің 18 ғасырдағы жаулаулары да оған қосылды. Порво диетасымен (1809) және Суверендік Антымен бірге Фредрикshamн келісімі автономиялы Ұлы Герцогтіктің, оның әкімшіліктері мен институттарының негізін қалады, соның арқасында фин мәдениетінің қайта жаңғыруы, фин тілінің тең дәрежеге көтерілуі және 1917 жылы Финляндияның тәуелсіздігіне жол ашылды. Император Александрдың Финляндиядағы ескі заңдар мен жеңілдіктерді сақтау туралы уәдесі айтылды, бірақ келісім Финляндия халқының құқықтық мәртебесіне қатысты ешқандай формалды кепілдік бермеді. Ресейліктер бас тартты, ал шведтер талап етуге жағдай таппады. Мұндай шарттар бұрынғы бейбіт келісімдерде де кездесетін, бірақ олар көбінесе бұзылып отыратын. Финляндияның орыстандыру кезеңінде, 90 жыл өткен соң, Ресей үкіметі келісім бұзылмағанын және сондықтан ешқандай үшінші тараптың араласуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді, бұл мәселе бастапқы уәде берген императордың құзырында екенін айтты. Келіссөздер кезінде шведтік өкілдер Аланд аралдарын – Наполеоннің дұрыс атап өткендей, «Стокгольмнің алдыңғы қадамдары» – жоғалтудан құтылуға тырысты. Аланд аралдары мәдени, этникалық және тілдік тұрғыдан таза шведтік болғанмен, сол кезде бұл фактілерге мән берілмеді. 19 ғасырдың барысында Аланд аралдарының Ұлыбритания үшін маңызды екені белгілі болды, бұл Қырым соғысынан кейін Париж келісіміне енгізілген Аланд конвенциясы бойынша аралдардың демилитаризациясына әкелді (1856). Алтыншы коалиция соғысы кезінде Ресей мен Швеция Францияға қарсы одақ құрды (1812 жылдың 5 сәуірі). Олар француздықтар басып алған швед Помераниясына десант түсіруді жоспарлады. Ресей Данияға Норвегияны Швецияға беруге қысым көрсетуге уәде берді. Ұлыбритания да келісімге қосылуы тиіс еді, бірақ бұл орындалмады. Наполеонның Ресейге басып кіруіне байланысты басқа жоспарлар да жүзеге аспады.
According to the treaty Sweden ceded parts of the provinces Lappland and Västerbotten (east of Tornio River and Muonio River), Åland, and all provinces east thereof. The ceded territories came to constitute the Grand Duchy of Finland, to which also the Russian 18th century conquests of parts of Karelia and Savonia (later to be called Old Finland), were joined in 1812 as Viborg County. Together with the Diet of Porvoo (1809), and the Oath of the Sovereign, the Treaty of Fredrikshamn constitutes the cornerstone for the autonomous Grand Duchy, its own administration and institutions, and thereby a start of the development which would lead to the revival of Finnish culture, to equal position of the Finnish language, and ultimately in 1917 to Finland's independence. A reference to Emperor Alexander's promise to retain old laws and privileges in Finland was included, but the treaty overstepped any formal guarantees of the legal position of Finland's inhabitants. The Russians refused, and the Swedes were not in a position to insist. Similar clauses had been common in peace treaties, but they were also regularly circumvented. At the period of Russification of Finland, 90 years later, the Russian government argued that the treaty was not violated and hence no outside party had any right to intervene, the question being solely a matter of the Emperor who had granted the original promise. During the negotiations, Swedish representatives had namely endeavoured to escape the loss of the Åland islands, "the fore posts of Stockholm," as Napoleon rightly described them. The Åland islands were culturally, ethnically and linguistically purely Swedish, but such facts were of no significance at that time. In the course of the 19th century, it would also turn out that the Åland islands were a British interest, which, after the Crimean War, led to the demilitarization of the islands according to the Åland Convention included in the Treaty of Paris (1856). During the War of the Sixth Coalition, Russia and Sweden concluded an alliance directed against France (5 April 1812). They planned to effect a landing in Swedish Pomerania, which had been overrun by the French. Russia promised to press Denmark into ceding Norway to Sweden. It was understood that Great Britain would join the treaty too, but that never came to pass. Other plans failed to materialise due to Napoleon's invasion of Russia.