Александр Глазунов (1865-1936) – ресейлік композитор, дирижер, Санкт-Петербург консерваториясының директоры. Русский романтизм, ұлттық музыка, консерватория тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс композиторы (1865–1936)
Russian composer (1865–1936)
Александр Константинович Глазунов (10 тамыз 1865 [е.с. 29 шілде 1865] – 21 наурыз 1936) – орыс композиторы, музыка мұғалімі және орыс романтизмінің соңғы кезеңінің дирижері. 1905–1928 жылдары Санкт-Петербург консерваториясының директоры болды және институттың Петроград консерваториясына, содан кейін Ленинград консерваториясына қайта ұйымдастырылуына зор үлес қосты, бұл шаралар большевик революциясынан кейін жүзеге асырылды. 1928 жылы КСРО-дан кеткеніне қарамастан, ол 1930 жылға дейін консерваторияның басшысы қызметін атқарды. Глазунов орыс музыкасында ұлтшылдық пен халықаралықтық бағыттарды табысты үйлестірді. Балакиревтің ұлтшылдығының тікелей жалғасы болғанымен, ол Бородиннің эпикалық шапағатына көбірек бейімделді, сонымен қатар көптеген басқа да ықпалдарды сіңірді. Олардың ішінде Римский-Корсаковтың оркестрлік шеберлігі, Чайковскийдің лирикалық өрнегі және Танеевтің контрапункт шеберлігі бар. Прокофьев және Шостакович сияқты жас композиторлар оның музыкасын көне деп есептесе де, оның беделінің зор екенін және өту және алабұрлы заманда тұрақтандырушы күш болғанын мойындады.
Alexander Konstantinovich Glazunov (10 August 1865 [O. S. 29 July 1865] – 21 March 1936) was a Russian composer, music teacher, and conductor of the late Russian Romantic period. He was director of the Saint Petersburg Conservatory between 1905 and 1928 and was instrumental in the reorganization of the institute into the Petrograd Conservatory, then the Leningrad Conservatory, following the Bolshevik Revolution. He continued as head of the Conservatory until 1930, though he had left the Soviet Union in 1928 and did not return. Glazunov successfully reconciled nationalism and cosmopolitanism in Russian music. While he was the direct successor to Balakirev's nationalism, he tended more towards Borodin's epic grandeur while absorbing a number of other influences. These included Rimsky Korsakov's orchestral virtuosity, Tchaikovsky's lyricism and Taneyev's contrapuntal skill. Younger composers such as Prokofiev and Shostakovich eventually considered his music old fashioned, while also admitting he remained a composer with an imposing reputation, and a stabilizing influence in a time of transition and turmoil.
Ұлан-ғайыр
Глазунов Санкт-Петербургте бай баспагердің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Константинге 1882 жылы мұрагерлік дворян титулы берілді. Ол тоғыз жасында фортепиано сабақтарын бастап, 11 жасында композиция жазуға кірісті. "Бес" ұлтшыл тобының бұрынғы жетекшісі Милий Балакирев Глазуновтың талантын танып, оның шығармаларын Николай Римский-Корсаковтың назарына жеткізді. "Балакирев бір күні маған он төрт немесе он бес жасар гимназия оқушысы Александр Глазуновтың шығармасын әкелді", - деп еске алды Римский-Корсаков. "Бұл балаларша жазылған оркестрлік партитура еді. Баланың таланты күмәнсіз байқалып тұрды". Балакирев оны Римский-Корсаковқа 1879 жылдың желтоқсан айында таныстырды. Римский-Корсаков бұл шығарманы 1882 жылы, Глазунов 16 жаста болғанда, тұсаукесерлікпен орындады. Бородин мен Стасов, сондай-ақ басқалар, шығарманы да, оның авторын да жоғары бағалады. Римский-Корсаков Глазуновты жеке шәкірт ретінде оқытты. "Оның музыкалық дамуы күннен-күнге емес, тіпті сағаттан-сағатқа өркендеді", - деп жазды Римский-Корсаков. Бұл дамудың бір бөлігі, мүмкін, Римский-Корсаковтың сол наурыз айында қайтыс болған Модест Мусоргскийдің рухани жалғасын табу қажеттілігінен туындаған болса, екінші жағынан, Глазуновтың аяқталған сегіз симфониясының біріншісіндегі жетістіктерін байқаудан да туындаған болуы мүмкін. Ол жас композитордың музыкалық болашағына қызығушылық танытып, одан кейін сол қызығушылықты ұлтшыл композиторлардың бүкіл тобына жеткізді. Репетицияның сәтті өтуіне қуанған Беляев келесі маусымда Глазунов және басқа композиторлардың шығармаларын көпшілік алдында орындауға шешім қабылдады. Бұл жоба 1886-1887 жылдар аралығында ашылған Ресей симфониялық концерттеріне айналды. 1885 жылы Беляев Германияның Лейпциг қаласында жеке баспа үйін ашты, бастапқыда Глазунов, Лядов, Римский-Корсаков және Бородиннің музыкасын өз қаражатымен жариялады. Жас композиторлар оның көмегін сұрап жүрді. Олардан түскен ұсыныстарды іріктеуге көмектесу үшін Беляев Глазуновтан Римский-Корсаков пен Лядовпен бірге кеңесші кеңесте жұмыс істеуін өтінді. Ақырында қалыптасқан композиторлар тобы Беляев шеңбері деп танылды.
Glazunov was born in Saint Petersburg, the son of a wealthy publisher. His father Konstantin was granted the status of hereditary nobility later, in 1882. He began studying piano at the age of nine and began composing at 11. Mily Balakirev, former leader of the nationalist group "The Five", recognized Glazunov's talent and brought his work to the attention of Nikolai Rimsky Korsakov. "Casually Balakirev once brought me the composition of a fourteen or fifteen year old high school student, Alexander Glazunov", Rimsky Korsakov remembered. "It was an orchestral score written in childish fashion. The boy's talent was indubitably clear." Balakirev introduced him to Rimsky Korsakov shortly afterwards, in December 1879. Rimsky Korsakov premiered this work in 1882, when Glazunov was 16. Borodin and Stasov, among others, lavishly praised both the work and its composer. Rimsky Korsakov taught Glazunov as a private student. "His musical development progressed not by the day, but literally by the hour", Rimsky Korsakov wrote. While part of this development may have been from Rimsky Korsakov's need to find a spiritual replacement for Modest Mussorgsky, who had died that March, it may have also been from observing his progress on the first of Glazunov's eight completed symphonies and would take a keen interest in the teenager's musical future, then extend that interest to an entire group of nationalist composers. Buoyed by the success of the rehearsal, Belyayev decided the following season to give a public concert of works by Glazunov and other composers. This project grew into the Russian Symphony Concerts, which were inaugurated during the 1886–1887 season. In 1885 Belyayev started his own publishing house in Leipzig, Germany, initially publishing music by Glazunov, Lyadov, Rimsky Korsakov and Borodin at his own expense. Young composers started appealing for his help. To help select from their offerings, Belyayev asked Glazunov to serve with Rimsky Korsakov and Lyadov on an advisory council. The group of composers that formed eventually became known at the Belyayev Circle.
Кондуктор
Глазунов 1888 жылы дирижерлік дебют жасады. Келесі жылы ол өзінің екінші симфониясын Париждегі әлемдік көрмеде дирижерлік етті. 1896 жылы ол Ресей симфониялық концерттерінің дирижері болып тағайындалды. Сол жылдың наурыз айында ол Чайковскийдің «Дауыл» атты студенттік увертюрасының қайтыс болғаннан кейінгі тұңғыш қойылымын жүргізді. 1897 жылы Рахманиновтың №1 симфониясының сәтсіздікке ұшыраған тұңғыш қойылымын басқарды. Бұл Рахманиновтың үш жылдық депрессиясына себеп болды. Кейін композитордың әйелі Глазуновтың сол кезде мас болғандай көрінгенін айтты. Бұл мәлімдемені растау мүмкін болмаса да, Шостаковичтің айтуынша, ол сабақтар кезінде үстелінің астына жасырылған алкоголь бөтелкесінен түтік арқылы ішетін. Мас болған жоқ па, Глазунов симфониямен жеткілікті репетиция уақытын өткізбеді және ол дирижерлік өнерді жақсы көргенмен, оны толыққанды меңгерген жоқ. Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі Ресей азамат соғысы кезіндегі қиындықтарға қарамастан, Глазунов дирижер ретінде белсенді қызметін жалғастырды. Ол концерттерін зауыттарда, клубтарда және Қызыл Армияның гарнизондарында өткізді. 1927 жылы Бетховеннің өліміне 100 жыл толуына арналған ресейлік мерекелік шараларда баяндамашы және дирижер ретінде маңызды рөл атқарды. Ресейден кеткеннен кейін 1928 жылы Парижде өзінің шығармаларынан концерт берді. Одан кейін Португалия, Испания, Франция, Англия, Чехословакия, Польша, Нидерланды және АҚШ-та концерттер өткізді.
Glazunov made his conducting debut in 1888. The following year, he conducted his Second Symphony in Paris at the World Exhibition. He was appointed conductor for the Russian Symphony Concerts in 1896. In March of that year he conducted the posthumous premiere of Tchaikovsky's student overture The Storm. In 1897, he led the disastrous premiere of Rachmaninoff's Symphony No 1. This catalysed Rachmaninoff's three year depression. The composer's wife later claimed that Glazunov seemed to be drunk at the time. While this assertion cannot be confirmed, it is not implausible for a man who, according to Shostakovich, kept a bottle of alcohol hidden behind his desk and sipped it through a tube during lessons. Drunk or not, Glazunov had insufficient rehearsal time with the symphony and, while he loved the art of conducting, he never fully mastered it. Despite the hardships he suffered during World War I and the ensuing Russian Civil War, Glazunov remained active as a conductor. He conducted concerts in factories, clubs and Red Army posts. He played a prominent part in the Russian observation in 1927 of the centenary of Beethoven's death, as both speaker and conductor. After he left Russia, he conducted an evening of his works in Paris in 1928. This was followed by engagements in Portugal, Spain, France, England, Czechoslovakia, Poland, the Netherlands, and the United States.
Консерватория
1899 жылы Глазунов Санкт-Петербург консерваториясының профессоры болды. 1905 жылғы Ресей революциясынан кейін, Римский-Корсаковты жұмыстан босатып, сосын қайта орналастырғаннан кейін, Глазунов консерваторияның директоры болды. Ол 1917 жылғы революциялық оқиғаларға дейін, 7 қарашада аяқталғанға дейін осы қызметте қалды. Оның B мажордағы, Op. 100 нөміріндегі екінші фортепиано концерті, ол дирижерлік еткен, сол күнден кейін Петроградта өткен алғашқы концертте орындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол консерваторияны қайта ұйымдастыруға белсенді қатысты – мүмкін, осы себепті ол эмиграцияға кеткенін ұзақ күтті. 1929 жылы ол Парижге қоныс аударды. Ол Ресейден кетпеу себебін әрдайым "денсаулығының нашарлауы" деп түсіндірді; бұл оған Стравинский мен Рахманинов сияқты басқа себептермен кеткен композиторлардан өзгеше, Кеңес Одағында құрметті композитор ретінде қалуға мүмкіндік берді. 1929 жылы ол париждік музыканттардан құралған оркестрді "Сезон" шығармасының алғашқы толық электрлік жазбасын жасауда жетекшілік етті. 1934 жылы ол альт-саксофонға арналған виртуоздық және лирикалық туынды – Саксофон концертін жазды.
In 1899, Glazunov became a professor at the Saint Petersburg Conservatory. In the wake of the 1905 Russian Revolution and firing, then re hiring of Rimsky Korsakov that year, Glazunov became its director. He remained so until the revolutionary events of 1917, which culminated on 7 November. His Piano Concerto No. 2 in B major, Op. 100, which he conducted, was premiered at the first concert held in Petrograd after that date. After the end of World War I, he was instrumental in the reorganization of the Conservatory—this may, in fact, have been the main reason he waited so long to go into exile. and settled in Paris by 1929. He always claimed that the reason for his continued absence from Russia was "ill health"; this enabled him to remain a respected composer in the Soviet Union, unlike Stravinsky and Rachmaninoff, who had left for other reasons. In 1929, he conducted an orchestra of Parisian musicians in the first complete electrical recording of The Seasons. In 1934, he wrote his Saxophone Concerto, a virtuoso and lyrical work for the alto saxophone.
Некелік өмір
1929 жылы 64 жасында Глазунов 54 жастағы Ольга Николаевна Гавриловаға (1875–1968) үйленді. Кейіннен ол Еленаны асырап алды (кейде оны өгей қызы деп атайды), және ол осыдан кейін Елена Глазунова деген атпен танылды. 1928 жылы Елена пианист Сергей Тарновскийге тұрмысқа шықты, ол Глазуновтың Париждегі кәсіби және іскерлік мәселелерін басқарды, мысалы, Соль Гурокпен АҚШ-тағы өнер көрсетулерін ұйымдастыру бойынша келіссөздер жүргізді. (Тарновский сонымен қатар танымал фортепиано оқытушысы болды, оның шәкірттерінің арасында Владимир Горовиц те болды.) Кейін Елена Герберт Гунтермен (1906–1978) екінші некесінен кейін Елена Гунтер Глазунова болып танылды. Үшінші симфония – өткелдік туынды. Глазунов оның жазылуы оған үлкен қиындықтар тудырғанын мойындады. Төртінші симфонияда ол өзінің толыққанды стиліне қол жеткізді. Антон Рубинштейнге арналған Төртінші симфонияны Ресейден шығысқа бет бұрған композитор әдейі халықаралық стильде жазған, бірақ оның мәңізі орыстік болды. Ол бесінші симфониясында ұлттық дәстүр мен батыстық техниканы үйлестіруді жалғастырды. Глазунов жетінші симфониясын жазған кезде консерваториядағы міндеттері оның шығармашылық қарқынын баяулатты. Сегізінші симфониядан кейін, оның ішімдікке құмарлығы шығармашылығына кері әсер ете бастады. Ол тоғызыншы симфонияның бір бөлігін жазды, бірақ оны аяқтамады. Глазунов үш балет, сегіз симфония және көптеген оркестрлік шығармалар, бес концерт (2 фортепианоға, 1 скрипкаға, 1 виолончельге, 1 саксофонға), жеті скрипкалық квартет, екі фортепианолық соната және басқа фортепианолық пьесалар, түрлі аспаптық шығармалар және бірнеше ән жазды. Ол сондай-ақ хореограф Мишель Фокинмен бірлесіп, Фредерик Шопеннің музыкасынан оркестрленген «Силфидтер» балетін жасады. Сергей Дягилев өзінің алғашқы таңдауы Анатоль Лядовты қызықтыра алмаған соң, Глазуновты «От құсы» балетіне музыка жазуға қысқаша қарастырды, бірақ ақырында Игорь Стравинскийге тапсырды.
In 1929, at age 64, Glazunov married the 54 year old Olga Nikolayevna Gavrilova (1875–1968). He subsequently adopted Elena (she is sometimes referred to as his stepdaughter), and she then used the name Elena Glazunova. In 1928, Elena had married the pianist Sergei Tarnowsky, who managed Glazunov's professional and business affairs in Paris, such as negotiating his United States appearances with Sol Hurok. (Tarnowsky was also a noted piano teacher, whose students included Vladimir Horowitz.) Elena later appeared as Elena Gunther Glazunova after her second marriage, to Herbert Gunther (1906–1978). The Third Symphony was a transitional work. Glazunov admitted its composition caused him a great deal of trouble. With the Fourth Symphony, he came into his mature style. Dedicated to Anton Rubinstein, the Fourth was written as a deliberately cosmopolitan work by a Russian looking outward to the West, yet it remained unmistakably Russian in tone. He continued to synthesize nationalist tradition and Western technique in the Fifth Symphony. By the time Glazunov wrote his Seventh Symphony, his duties at the Conservatory had slowed his rate of composition. After his Eighth Symphony, his heavy drinking may have started taking a toll on his creativity, as well. He sketched one movement of a Ninth Symphony but left the work unfinished. Glazunov wrote three ballets; eight symphonies and many other orchestral works; five concertos (2 for piano; 1 for violin; 1 for cello; 1 for saxophone); seven string quartets; two piano sonatas and other piano pieces; miscellaneous instrumental pieces; and some songs. He also collaborated with the choreographer Michel Fokine to create the ballet Les Sylphides, a suite of music by Frédéric Chopin orchestrated by Glazunov. Sergei Diaghilev briefly considered Glazunov to compose the music for his ballet The Firebird after failing to interest his first choice, Anatol Lyadov, before he eventually commissioned Igor Stravinsky instead.
Глазунов пен Стравинский
1935 жылы жазған автобиографиясында Игорь Стравинский жас кезінде Глазуновтың музыкалық форманың кемелдігіне, контрапункт тазалығына және жазуының оңайлығы мен сенімділігіне зор қызығушылық танытқанын мойындады. 15 жасында Стравинский Глазуновтың бір струнный квартетін фортепианоға арнап жазды. Ол сондай-ақ өзінің "Ми" симфониясын, Op. 1, сол кезде танымал болған Глазуновтың симфониялары үлгісінде жазды. Ол Глазуновтың сегізінші симфониясын, Op. 83, өзінің симфониясына түзетулер енгізу үшін үлгі ретінде пайдаланды, себебі ол симфония да сол тонда жазылған еді. Бұл көзқарас уақыт өте келе өзгерді. Стравинский өз естеліктерінде Глазуновты ол кездескен ең жағымсыз адамдардың бірі деп атады, сондай-ақ өзінің симфониясының алғашқы (жеке) орындалысынан кейін Глазунов оған келіп: "Жақсы, жақсы" дегені – бұл оның бақытсыздыққа ие болған жалғыз белгісі еді. Кейіннен Стравинский бұл оқиға туралы естелігін түзетіп, Глазуновтың орындалыстан кейін дәлізден өтіп бара жатып, оған: "Мұндай музыкаға аспаптардың құрамы тым ауыр" дегенін айтты. Глазунов Стравинскийдің музыкасының жаңа бағытын қолдамады. Бұл пікірде ол жалғыз емес еді – олардың ортақ ұстазы Римский-Корсаков өмірінің соңына дейін өте консервативті болды және ол Консерваторияда қалыптасқан академиялық үдеріске берілді. Римский-Корсаковтан айырмашылығы, Глазунов академиялық қағидаларды қатаң ұстанған жағдайда ресейлік музыканың соқпаққа түсіп қалуынан қынжылған жоқ, сондай-ақ ол Римский-Корсаковтың жаңа идеялар мен техникаларға деген тартымдылығын бөліспеді. Глазунов Стравинскийге ашық наразылық білдірмей, сақтықпен қарады. Ақырында Глазунов Стравинскийді тек тәжірибелі оркестрші деп санады. 1912 жылы ол Владимир Теляковскийге: "Петрушка – музыка емес, бірақ өте жақсы және шебер оркестрленген" деді.
In his 1935 autobiography, Igor Stravinsky admitted that, as a young man, he greatly admired Glazunov's perfection of musical form, purity of counterpoint and ease and assurance of his writing. At 15, Stravinsky transcribed one of Glazunov's string quartets for piano solo. He also deliberately modeled his Symphony in E, Op. 1, on Glazunov's symphonies, which were then in vogue. He used Glazunov's Eighth Symphony, Op. 83, which was written in the same key as his, as a pattern on which to base corrections to his symphony. This attitude changed over time. In his memoirs, Stravinsky called Glazunov one of the most disagreeable men he had ever met, adding that the only bad omen he had experienced about the initial (private) performance of his symphony was Glazunov having come to him afterwards saying, "Very nice, very nice." Later, Stravinsky amended his recollection of this incident, adding that when Glazunov passed him in the aisle after the performance, he told Stravinsky, "Rather heavy instrumentation for such music." For his part, Glazunov was not supportive of the modern direction Stravinsky's music took. He was not alone in this prejudice—their mutual teacher Rimsky Korsakov was as profoundly conservative by the end of his life, wedded to the academic process he helped instill at the Conservatory. Unlike Rimsky Korsakov, Glazunov was not anxious about the potential dead end Russian music might reach by following academia strictly, nor did he share Rimsky Korsakov's grudging respect for new ideas and techniques. Chances are that Glazunov treated Stravinsky with reserve, certainly not with open rudeness. Glazunov eventually considered Stravinsky merely an expert orchestrator. In 1912 he told Vladimir Telyakovsky, "Petrushka is not music, but is excellently and skillfully orchestrated."
Глазунов пен Шостакович
Дмитрий Шостакович 13 жасында Петроград консерваториясына қабылданды, ол ондағы ең жас студент болды. Ол Леонид Николаевтан фортепиано, ал Римский-Корсаковтың күйеу баласы Максимилиан Штайнбергтен композиция сабақтарын алды. Ол өзін тәртіпті және жақсы оқитын студент ретінде көрсетті. Глазунов Шостаковичте өзінің жастық шағының көрінісін сезінген болуы мүмкін. Ол Штайнбергтің сабақтарындағы оның жетістіктерін мұқият бақылап, докторлық диссертациясын қорғалғаннан кейін Шостаковичті одан да жоғары дәрежеге ұсынды, бұл әдетте профессорлық қызметке жол ашатын еді. Алайда, отбасының қаржылық жағдайының нашар болуына байланысты Шостакович осы мүмкіндікті пайдалана алмады. Глазунов сондай-ақ Шостаковичтің Бірінші симфониясының тұңғыш орындалуын ұйымдастырды, ол 1926 жылдың 12 наурызында Николай Малко басқаратын Ленинград филармониясында өтті. Бұл Глазуновтың Бірінші симфониясы алғаш рет сол залда орындалғанына 44 жыл өткен соң болды. Глазуновтың өміріндегі тағы бір дежа-ву сияқты жағдай ретінде, симфония 19 жасар Шостаковичтің сахнада ұялып, иіліп тұрған сәті сияқты қатты әсер етті.
Dmitri Shostakovich entered the Petrograd Conservatory at age 13, becoming the youngest student there. He studied piano with Leonid Nikolayev and composition with Rimsky Korsakov's son in law Maximilian Steinberg. He proved to be a disciplined, hard working student. Glazunov may have recognized in Shostakovich an echo of his younger self. He carefully monitored his progress in Steinberg's class and, in awarding him his doctorate, recommended Shostakovich for a higher degree which normally would have led to a professorship. Due to his family's financial hardship, Shostakovich was not able to take advantage of this opportunity. Glazunov also arranged for the premiere of Shostakovich's First Symphony, which took place on 12 March 1926 with the Leningrad Philharmonic under Nikolai Malko. This was 44 years after Glazunov's First Symphony had first been presented in the same hall. In another instance of déjà vu with Glazunov's early life, the symphony caused almost as much of a sensation as the appearance of the 19 year old Shostakovich on the stage awkwardly taking his bow.