Уильям Дуайт Уитнидің ағылшын тілінің энциклопедиялық сөздігі

Кіріспе

Уильям Дуайт Уитнидің ағылшын тілінің энциклопедиялық сөздігі. "The Century Dictionary and Cyclopedia" – ағылшын тіліндегі ең ірі энциклопедиялық сөздіктердің бірі. Өз кезінде ол Оксфорд ағылшын сөздігімен жақсы салыстырылды және әдетте сөздіктерде кездеспейтін деректік ақпарат алу үшін жиі пайдаланылды.

Тарих

"The Century Dictionary" сөздігі 1797–1867 жылдары Rev. Джон Огилви және Шотландияның W. G. Blackie and Co. баспасынан 1847–1850 жылдары жарық көрген "The Imperial Dictionary of the English Language" сөздігіне негізделген, ал ол өз кезегінде 1841 жылғы Ноа Вебстердің "American Dictionary" сөздігінің екінші басылымын кеңейту болып табылады. 1882 жылы Нью-Йорктің The Century Company компаниясы Blackie and Son компаниясынан "The Imperial Dictionary" сөздігінің американдық құқықтарын сатып алды. "Century Dictionary" сөздігінің бірінші басылымы 1889 жылдан 1891 жылға дейін The Century Company баспасында жарық көрді және "жиырма төрт томнан тұратын алты том" деп сипатталды. Алғашқы басылым 7046 беттен тұрады және 10 000-ға жуық ағашқа ойылған суреттерді қамтиды. Оны санскрит ғалымы және тіл білімі маманы Уильям Дуайт Уитни, Бенджамин Эли Смиттің көмегімен редакциялады. 1895 жылы 10 томдық басылым жарық көрді, оның алғашқы сегіз томы сөздікті, ал соңғы екеуі – өмірбаяндық сөздік пен әлемдік атласты қамтиды. 1899, 1901, 1902, 1903 және 1904 жылдары 10 немесе 8 томдық нұсқалары жарық көрді. 1901 жылы сөздіктің атауы мен субтитрі "The Century Dictionary; an encyclopedic lexicon of the English language" дегеннен "The Century Dictionary and Cyclopedia; a work of universal reference in all departments of knowledge, with a new atlas of the world" деп өзгерді. 1906, 1909 және 1911 жылдары 12 томдық басылымдары жарық көрді. Уитнидің 1894 жылы қайтыс болуынан кейін, Смиттің жетекшілігімен қосымша томдар жарық көрді, олардың ішінде "The Century Cyclopedia of Names" (1894) және "The Century Atlas" (1897) кіретін еді. 1909 жылы жарық көрген екі томдық "Жаңа сөздік қосымшасы" сөздікті толықтырды. 1911 жылы жаңа форматта "The Century Dictionary and Cyclopedia" басылымы он екі томнан тұрады: он том сөздік, бір том атаулар және атлас. Бұл жинақ бірнеше рет басылып шықты, соңғысы 1914 жылы. Сол жылы он томдық сөздік бір үлкен том ретінде, өте жұқа қағаздан 8500 беттен тұрады. Қазіргі кезде көпшілікке ұнаған Үндістан қағазынан жасалған басылым да осы шамада пайда болды, әдетте бес қос томдық (сирек жағдайда 10 жеке томдық) және бір қосымша том – Циклопедия. Аяқталған сөздікте 500 000-нан астам сөз жазу бар, бұл Webster's New International және Funk and Wagnalls New Standard сөздіктерінен, сол кезеңдегі ең үлкен сөздіктерден көп. Сөздің әрбір түрі жеке қарастырылды, анықтамаларды нақтылау үшін көптеген цитаталар мен қосымша ақпарат қосылды. Этимологиялық зерттеулерде грек сөздері транслитерацияланбады. Сөздіктің қайта жаңартылған басылымы ешқашан жарық көрмегенімен, жаңа сөздер мен басқа да ерекшеліктері бар қысқартылған басылым, "The New Century Dictionary" (Х. Г. Эмери және К. Г. Брюстер редакциялаған; редакциялық жұмысты Кэтрин Б. Эйвери басқарды) 1927 жылы Нью-Йорктегі Appleton Century Crofts баспасынан жарық көрді және отыз бес жылдан астам уақыт бойы әртүрлі форматта қайта басылды. "The New Century" 1947 жылы "American College Dictionary" сөздігінің, яғни алғашқы "Random House Dictionary" сөздігінің негізі болды. 1894 жылғы томның кеңейтілген нұсқасы болған үш томдық "New Century Cyclopedia of Names" 1954 жылы жарық көрді, оны редактор Кларенс Барнхарт басқарды. "Century Dictionary" сөздігі жазу сапасымен, дизайнының шеберлігімен, баспаға түсірілуімен және қаптамасымен, сондай-ақ керемет суреттерімен жоғары бағаланды. Ол көптеген кейінгі сөздіктерді жасаушылар үшін ақпарат көзі ретінде пайдаланылды, соның ішінде "Oxford English Dictionary" редакторлары да оны алғашқы басылымда 2000-нан астам рет сілтеме ретінде келтірген. 1913 жылы филология ғылымдарының докторы дәрежесі үшін қорғалған "Америкалық сөздіктер" тақырыбындағы диссертацияның 14 беттік тарауы "Century Dictionary" еңбегінің "американдық лексикографиядағы барлық еңбектерден әлдеқайда жоғары" деген қорытындымен аяқталды.

The Century Dictionary is based on The Imperial Dictionary of the English Language, edited by Rev. John Ogilvie (1797–1867) and published by W. G. Blackie and Co. of Scotland, 1847–1850, which in turn is an expansion of the 1841 second edition of Noah Webster's American Dictionary. In 1882 The Century Company of New York bought the American rights to The Imperial Dictionary from Blackie and Son. The first edition of the Century Dictionary was published from 1889 to 1891 by The Century Company, and was described as "six volumes in twenty four". The first edition runs to 7,046 pages and features some 10,000 wood engraved illustrations. It was edited by Sanskrit scholar and linguist William Dwight Whitney, with Benjamin Eli Smith's assistance. In 1895 a 10 volume edition was published, with the first eight volumes containing the dictionary proper, and the last two containing a biographical dictionary and a world atlas. Editions in either the 10 or 8 volume format were published in 1899, 1901, 1902, 1903 and 1904. In 1901 the title and subtitle changed slightly from The Century Dictionary; an encyclopedic lexicon of the English language to The Century Dictionary and Cyclopedia; a work of universal reference in all departments of knowledge, with a new atlas of the world. Further editions were published in 1906, 1909 and 1911, this time in 12 volumes each. After Whitney's death in 1894, supplementary volumes were published under Smith's supervision, including The Century Cyclopedia of Names (1894) and The Century Atlas (1897). A two volume Supplement of new vocabulary, published in 1909, completed the dictionary. A reformatted edition, The Century Dictionary and Cyclopedia, was published in 1911 in twelve quarto volumes: ten of vocabulary, plus the volume of names and the atlas. This set went through several printings, the last in 1914. The same year, the ten vocabulary volumes were published as one giant volume, about 8500 pages in a very thin paper. The now much coveted India paper edition also appeared around this time, usually in five double volumes (rarely, in 10 single volumes) plus one additional for the Cyclopedia. The completed dictionary contained over 500,000 entries, more than Webster's New International or Funk and Wagnalls New Standard, the largest other dictionaries of the period. Each form of a word was treated separately, and liberal numbers of quotations and additional information were included to support the definitions. In its etymologies, Greek words were not transliterated. Although no revised edition of the dictionary was ever again published, an abridged edition with new words and other features, The New Century Dictionary (edited by H. G. Emery and K. G. Brewster; revision editor, Catherine B. Avery,) was published by Appleton Century Crofts of New York in 1927, and reprinted in various forms for over thirty five years. The New Century became the basis for the American College Dictionary, the first Random House Dictionary, in 1947. The three volume New Century Cyclopedia of Names, an expansion of the 1894 volume, was published in 1954, edited by Clarence Barnhart. The Century Dictionary was admired for the quality of its entries, the craftsmanship in its design, typography, and binding, and its excellent illustrations. It has been used as an information source for the makers of many later dictionaries, including editors of the Oxford English Dictionary, who cited it over 2,000 times in the first edition. In 1913, a Ph. D. dissertation on "American Dictionaries" concluded its 14 page chapter on the Century Dictionary with the assessment that the work "far surpasses anything in American lexicography".

Типография және үлгілеу

Century Dictionary-ді Теодор Лоу Де Винн жинап, баспаға шығарды, оған 20 ғасырлық кітап басу стандартын болжаған типографиялық стиль берді. 1870 жылы Scribner’s Monthly журналы ретінде пайда болған Century Magazine журналындағы жұмысында Де Винн 19 ғасырдың ортасында басым қолданылған «заманауи» серифтік қаріптердің жіңішке сызықтары мен оқу қиындығынан бас тартып, оның орнына Каслон қарібін берік және оқуға қолайлы «ескі стиль» қаріп ретінде таңдады. Ірі сөздікті жинаудың күрделілігіне байланысты Де Винн композиторларға жеті жүзден астам әріп қорабы мен арнайы белгілерге оңай қол жеткізе алатын күрделі жинау стендісін жасады.

Цифрландыруға бағытталған жұмыстар

Бұл туындылардың авторлық құқығы қолданылмайды және оларды цифрлық форматқа көшіру жұмыстары жүргізілді.

Жалпы көздер

Адамс, Джеймс Траслоу. Америка тарихының сөздігі. Нью-Йорк: Скрибнер, 1940 жыл.