Кіріспе

Американдық романист

Абрахам Грейс Мерит (20 қаңтар 1884 – 21 тамыз 1943) – «A. Merritt» псевдонімімен танымал – американдық сенбілік журналдың редакторы және фантастикалық көркем әдебиет жазушысы. 1999 жылы ғылыми фантастика мен фэнтези саласындағы арнаулы залға енгізілді, онда екі қайтыс болған және екі тірі жазушы болды. Алғаш заңгерлік білім алған ол журналистикаға ауысты, тілші болып бастап, кейін редактор болды. Питер Хейнингтің сөзіне сәйкес, Мерит «The Philadelphia Inquirer» газетінде жас репортер болып жұмыс істеген кезде қатты қиындыққа тап болды, ол туралы ешқашан айтқысы келмеді, бірақ Хейнингтің пікірінше, бұл Мериттің өміріндегі шешуші сәт болды. 1912 жылдан 1937 жылға дейін Моррилл Годдард басшылығымен «The American Weekly» журналының редакторының көмекшісі, ал 1937 жылдан өмірінің соңына дейін редактор болып жұмыс істеді. Редактор ретінде ол танылмаған жас суретшілер Вирджил Финлей мен Ханнес Бокты жұмысқа алды және әйгілі медбике Элизабет Кеннидің полиомиелитке қарсы күресін насихаттады. Оның туындылары – сегіз толық роман және көптеген әңгімелер – журналистік мансабының бір бөлігі ғана болды. Заманының ең жақсы жалақы алатын журналистерінің бірі Мерит 1919 жылға қарай жылына 25 000 доллар табады, ал өмірінің соңында жыл сайын 100 000 долларға жуық табыс табады – сол кезең үшін өте үлкен сома. Оның қаржылық сәттілігі оған әлемді аралауға мүмкіндік берді – ол Ямайка мен Эквадорда жылжымайтын мүлікке инвестиция жасады – және ерекше хоббилерге құмар болды, мысалы, сиқырмен байланысты орхидеялар мен өсімдіктерді өсіру (монахтың қақпағы, волкбан, көк датура, пейот және қанап). Ол денсаулығына аса қатты алаңдайтын, әріптестерінің үстелінен кез келген тағамды, темекіні және дәрі-дәрмекті сынап көруге бейім болған эксцентрикалық адам ретінде сипатталды. Кейде ол шотландтық киімін киіп, жұмыстағы құлыпталған шкафта сақтаған аспаптар жинағымен әріптестеріне серенада ойнайтын. Ол әділдігімен және қызметкерлерді жұмыстан шығара алмауымен көпке ұнады. Мерит екі рет үйленді, алғаш 1910 жылдары Элеонора Рэтклиффке, олармен бірге асырап алған қызын өсірді, екінші рет 1930 жылдары Элеонора Х. Джонсонға. Ол Нью-Йорк қаласындағы Куинс аймағындағы Холлис Парк Гарденс ауданында тұрды, онда ол саяхаттарынан әкелген қару-жарақ, ою-өрнек және примитивті маскалар жинағын, сондай-ақ 5000 томнан астам оккульттік әдебиет кітапханасын жинады. 1943 жылы Флорида штатының Индиан Рокс Бич қаласындағы қысқы үйінде жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды.

Жазу

Мериттің жазбалары Х. Райдер Хаггард, Роберт У. Чемберс, Хелена Блаватская және Гертруда Барроуз Беннетт (Франсис Стивенс атымен жазған) есімдерімен байланысты болды, Мериттің "Беннеттің алдыңғы стильдері мен тақырыптарын үлгі еткені" айтылады.

Беделі

Мерит Х.П. Лавкрафт пен Ричард Шеверге зор әсер етті, ал оның досы және жиі серігі, ғылыми-фантастикалық иллюстратор Ханнес Бок оны жоғары бағалады. Карл Эдвард Вагнер 1983 жылғы мамырдағы "The Twilight Zone" журналының санындағы "Он үш үздік табиғи қорқыныш романдары" тізіміне "Burn Witch Burn" кітабын қосты. Майкл Муркок пен Джеймс Коуторн "Иштар кемесі" және "Мираждағы тұрғындар" романдарын "Фантазия: 100 ең жақсы кітап" кітабындағы екі роман ретінде тізімдеді, бұл кітаптардың біріншісін "Мерит өкілеттігінің шыңы" деп сипаттады, ал Мериттің туындыларының барлығын "есте қаларлық бейнелерге" толы деп атады. Роберт Блох та "Burn Witch Burn" кітабын өзінің сүйікті қорқыныш романдарының тізіміне енгізді. "Dungeons & Dragons" ойынының авторы Гэри Гигакс Меритті "Dungeon Masters Guide" кітабының "N қосымшасында" көрсетті және ол өзінің сүйікті фантастикалық авторларының бірі екенін жиі айтты. Е.Е. Смиттің "Lensman" сериясында "Мираждағы тұрғындар" романына сілтеме бар, онда басты кейіпкер Кимболл Киннисон кітапты атап, одан "Лука, дөңгелегіңді бұр, мен осы әйелді өлтірмеуім керек!" деген цитата келтіреді.

Бейімделулер

Меритттің шығармалары киноға өте сирек бейімделген. Олардың арасында:

Бенджамин Кристенсеннің режиссерлік еткен "Шайтанның жеті із табаны" (1929) фильмі, сол аттас роман негізінде түсірілген. Тод Браунинг режиссерлік еткен "Жұртқа қарсы қуыршақ" (1936) фильмі, "Отты жақ, ведьманы жақ!" романы бойынша түсірілген. Бенито Алазраки режиссерлік еткен "Muñecos infernales" (1961) фильмі, "Отты жақ, ведьманы жақ!" романы негізінде (автор аталмаған).