Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын фольклорындағы кейіпкер
Character in English folklore
a character in English folklore
Том Баяусаусақ – ағылшын фольклорындағы кейіпкер. "Том Баяусаусақтың тарихы" 1621 жылы жарық көрді және ағылшын тілінде басылған алғашқы ертегі болды. Том әкесінің бас бармағынан да кішкентай, ал оның бастан кешкен оқиғаларына сиырдың жұтып қоюы, алыптармен күресуі және Артур патшаның сүйіктісі болуы жатады. Том туралы алғашқы айтулар 16 ғасырдағы Реджинальд Скоттың "Сойылушылықты ашу" (1584) сияқты әртүрлі еңбектерінде кездеседі, онда Том балаларды қорқыту үшін қызметшілер қолданған мистикалық жандардың бірі ретінде сипатталған. Англияның Линкольншир графтығындағы Таттершалл қаласында Том Баяусаусақтың үйі мен қабірі орналасқан деп есептеледі. Өзінің ертегілерінен бөлек, Том Генри Филдингтің 1730 жылғы "Автордың комедиясы" пьесасының қосымшасы болған "Том Баяусаусақ" пьесасында да бейнеленген. 1731 жылы ол "Трагедиялардың трагедиясы немесе Ұлы Том Баяусаусақтың тарихы" деп аталған жеке туындыға ұзартылды. 18 ғасырдың ортасында балаларға арналған кітаптар жарық көру басталды (кейбіреулерінің авторлығы "Томми Баяусаусаққа" жатқызылды), ал 19 ғасырдың ортасына қарай Том балалар кітапханасының тұрақты бөлігіне айналды. Кейбір жазушылар, мысалы Шарлотта Мэри Йонг, күмәнді бөлімдерді өңдеп, тазартты. Алайда Дина Мюлок оның әдепсіз сөздерін өзгертпеді. Том Баяусаусақтың оқиғасы бірнеше фильмге бейімделді.
Tom Thumb is a character of English folklore. The History of Tom Thumb was published in 1621 and was the first fairy tale printed in English. Tom is no bigger than his father's thumb, and his adventures include being swallowed by a cow, tangling with giants, and becoming a favourite of King Arthur. The earliest allusions to Tom occur in various 16th century works such as Reginald Scot's The Discoverie of Witchcraft (1584), where Tom is cited as one of the supernatural folk employed by servant maids to frighten children. Tattershall in Lincolnshire, England, reputedly has the home and grave of Tom Thumb. Aside from his own tales, Tom figures in Henry Fielding's 1730 play Tom Thumb, a companion piece to his The Author's Farce. It was expanded into a single 1731 piece titled The Tragedy of Tragedies, or the History of Tom Thumb the Great. In the mid 18th century, books began to be published specifically for children (some with their authorship attributed to "Tommy Thumb"), and by the mid 19th century, Tom was a fixture of the nursery library. The tale took on moral overtones and some writers, such as Charlotte Mary Yonge, cleansed questionable passages. Dinah Mulock, however, refrained from scrubbing the tale of its vulgarities. Tom Thumb's story has been adapted into several films.
Тарих
Том Баяушақ 1519 жыл шамасында туған нағыз адам болған болуы мүмкін, себебі оның қабірі бар. Ол Ұлыбританияның Линкольншир графтығындағы Таттершалл қаласындағы Қасиетті Үштік шіркеуінің бас ғибадатханасының дұға оқитын орнының жанындағы еденге орнатылған. Онда: "Т. ТАМБ, 101 жаста, 1620 жылы қайтыс болды" деп жазылған. Қабірдің ұзындығы 40 см ғана. Сақталған ең көне мәтін – 1621 жылы Лондонда Томас Лэнгли үшін басылған 40 беттік кітапша, "Кішкентай болғаны үшін Том Баяушақ, король Артурдың карлигі: оның өмірі мен оқиғалары көптеген ерекше және таңғажайып оқиғаларды қамтиды" деп аталады. Авторы лондондық Ричард Джонсон (1579–1659?) деп есептеледі, өйткені оның әріптері соңғы бетте кездеседі. Қазіргі таңда тек бір данасы Нью-Йорктегі Морган кітапханасы мен мұражайында сақтаулы. Том кітапша басылған кезде-ақ халық арасында белгілі болған, ал Джонсонның алдында да материалдар таралымда болған болуы мүмкін. Ричард Джонсонның "Тарихы" осы мерзімге дейін тараған болуы мүмкін, себебі 1621 жылғы басылымдағы беттік ағаш қалыптасының тозуы айқын байқалады. Джонсон өзі алғы сөзінде Томды "ежелгі және жас күйеулер мен қыздар, сондай-ақ шопан мен жас шабыншы" көптен білетінін нақты айтады. 1863 жылы Дина Мария Крейк Мюлок ертегідегі күмәнді бөлімдерін өңдеуден бас тартып, оқиғаның өзі үшін сөйлеуіне рұқсат берді. Ол материал қосты, және Том қайтадан диқан мен лососьтің жұтып қоюы, егеуқұйрыққа түсуі, Тунстон патшасы мен оның патшайымын ашуландыруы және соңында жәндіктің улағынан өлуі сияқты оқиғаларға қатысады. Томның ертегісі содан бері балалар кітаптарының түрлі нұсқаларында жаңа материалдар қосылып, ескілері өңделген, бірақ оның қиыншылықтарға бейім мінезі мен батылдығы бұрынғыдан кеміген жоқ.
Tom Thumb may have been a real person born around 1519, as there is a grave purporting to be his. It is set into the floor adjacent to the font of the main chapel in Holy Trinity Church at Tattershall, Lincolnshire, UK. The inscription reads: "T. THUMB, Aged 101 Died 1620". The grave measures just 16" (40 cm) in length. The earliest surviving text is a 40 page booklet printed in London for Thomas Langley in 1621 entitled The History of Tom Thumbe, the Little, for his small stature surnamed, King Arthur's Dwarfe: whose Life and adventures containe many strange and wonderfull accidents, published for the delight of merry Time spenders. The author is presumed to be Londoner Richard Johnson (1579–1659?) because his initials appear on the last page. The only known copy is in the Morgan Library & Museum, New York. Tom was already a traditional folk character when the booklet was printed, and it is likely that printed materials circulated prior to Johnson's. Richard Johnson's History may have been in circulation as early as this date because the title page woodblock in the 1621 edition shows great wear. Johnson himself makes it clear in the preface that Tom was long known by "old and young Bachelors and Maids and Shepheard and the young Plow boy". In 1863, Dinah Maria Craik Mulock refused to cleanse the tale's questionable passages and let the story speak for itself. She adds material, and Tom has adventures that again involve being swallowed by a miller and a salmon, being imprisoned in a mousetrap, angering King Thunston and his queen, and finally dying from the poisonous breath of a spider. Tom's tale has since been adapted to all sorts of children's books with new material added and existing material reworked, but his mischievous nature and his bravery remain undiminished.
Ұқсас әңгімелер мен кейіпкерлер
Әлемде бармақтай шағын кейіпкерлер көп: Le petit poucet (Франция), Der kleine Däumling (Германия), Tommelise (Дания), Little One Inch / Issun bōshi (Жапония), Si Kelingking (Индонезия), Thumbikin (Норвегия), Garbancito және Pulgarcito (Испания), Pollicino (Италия), Piñoncito (Чили), Липунюшка (Lipunyushka немесе бір бармақтан кішкентай) (Ресей), Palčić (Сербия), Patufet (Каталония), The Hazel nut Child (Буковина), Klein Duimpje және Pinkeltje (Нидерланды), Hüvelyk Matyi (Венгрия), Ko Ko Nga Latt Ma (Мьянма), দেড় আঙ্গুলে (Dēṛa āṅgulē) (Бенгал), Sprīdītis (Латвия) және тағы да басқалары.
There are many thumb sized characters around the world: Le petit poucet (France), Der kleine Däumling (Germany), Tommelise (Denmark), Little One Inch/Issun bōshi (Japan), Si Kelingking (Indonesia), Thumbikin (Norway), Garbancito and Pulgarcito (Spain), Pollicino (Italy), Piñoncito (Chile), Липунюшка (Lipunyushka or No Bigger Than A Finger) (Russia), Palčić (Serbia), Patufet (Catalonia), The Hazel nut Child (Bukovina), Klein Duimpje and Pinkeltje (Netherlands), Hüvelyk Matyi (Hungary), Ko Ko Nga Latt Ma (Myanmar), দেড় আঙ্গুলে (Dēṛa āṅgulē) (Bengal), Sprīdītis (Latvia) and others.