Древенегізді грек мемлекет қайраткері және философы Деметрий Фалерский
Demetrius of Phalerum
Деметрий Фалерский: ежелгі грек философы, Афиныны басқарған саяхатшы. Әділет жүйесін жаңартып, Перипатетика мектебіне үлкен үлес қосты. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көне грек мемлекет қайраткері және философ
Ancient Greek statesman and philosopher
Фалерұлық Деметрий (Деметриус Фалерондық немесе Деметрий Фалерей; шамамен б.з.б. 350 – шамамен б.з.б. 280 ж.) – Афинаның ежелгі порты Фалерден шыққан афиналық шешен. Теофрасттың және, мүмкін, Аристотельдің шәкірті болған ол Перипатетикалық философия мектебінің алғашқы мүшелерінің бірі еді. Деметрий – Македония патшасы Кассандрдың Афинаны басқаруға тағайындаған көрнекті мемлекет қайраткері болды, онда Деметрий он жыл жеке билеуші ретінде үкім жүргізді. Осы кезеңде ол құқықтық жүйенің маңызды реформаларын енгізді, сонымен қатар Кассандрдың қолдауымен олигархиялық билікті сақтап тұрды. Деметрий б.з.б. 307 жылы жаулары тарапынан жер аударылды. Ол алдымен Фиваға, содан кейін б.з.б. 297 жылдан кейін Александрия сарайына барды. Ол тарих, риторика және әдебиеттану салаларында көптеген еңбектер жазды. Оны сол аттас немересімен шатастыруға болмайды, ол б.з.б. 262 және 255 жылдар аралығында Македония патшасы Антигон Гоннат атынан Афинаның регенті қызметін атқарған болуы мүмкін.
Demetrius of Phalerum (also Demetrius of Phaleron or Demetrius Phalereus; ; c. 350 – c. 280 BC) was an Athenian orator originally from Phalerum, an ancient port of Athens. A student of Theophrastus, and perhaps of Aristotle, he was one of the first members of the Peripatetic school of philosophy. Demetrius had been a distinguished statesman who was appointed by Cassander, the King of Macedon, to govern Athens, where Demetrius ruled as sole ruler for ten years. During this time, he introduced important reforms of the legal system, while also maintaining pro Cassander oligarchic rule. Demetrius was exiled by his enemies in 307 BC. He first went to Thebes, and then, after 297 BC, went to the court of Alexandria. He wrote extensively on the subjects of history, rhetoric, and literary criticism. He is not to be confused with his grandson, also called Demetrius of Phaleron, who probably served as regent of Athens between 262 and 255, on behalf of the Macedonian King Antigonos Gonatas.
Өмір
Димитрий Фаллерумда б.з.д. 350 жылы дүниеге келді. Ол атақ-даңқы мен мүлкі жоқ Фанустраттың ұлы, антимакедониялық оратор Гимрейдің інісі болды. Ол ақын Менандрмен бірге Теофраст мектебінде білім алған. Шамамен б.з.д. 325 жылы, Харпал ісіне байланысты туған даулар кезінде ол қоғамдық мансабын бастады және көп ұзамай көпшілік алдында сөйлеу талантымен үлкен беделге ие болды. Ол Фокионның олигархиялық партиясына жатты және сол мемлекет қайраткерінің рухымен әрекет етті. Б.з.д. 322 жылы Ксенократ метиктерге (шетелдік тұрғындарға) жаңа салық төлеуге шамасы келмегенде, афиналықтар оны құлдыққа сатумен қорқытты. Бір дерек бойынша, Деметрий ғана оның қарызын сатып алып, салықты төлеп құтқарды. Б.з.д. 317 жылы Фокион қайтыс болғаннан кейін Кассандр Деметрийді Афина әкімшілігінің басшысы етіп тағайындады. Ол бұл лауазымды он жылдай атқарды, кең ауқымды заңдық реформалар жүргізді. Афиналықтар оған ерекше құрмет көрсетті (олардың көп бөлігі кейін Афинадан қуылғаннан кейін күшін жойды), оған кем дегенде 360 мүсін орнатылды. Алайда, Деметрий Афинаның төменгі топтары мен демократияны жақтаған саяси күштердің арасында танымал болған жоқ. Олар оның демократиялық сайлау құқығына қойған шектеулеріне наразылық білдірді және оны македониялықтардың құрылығындағы қуыршақ билеушісі деп қарады. Стивен В. Трейсинің пікірінше, мүсіндер туралы әңгіме тарихи шындыққа сай емес; сондай-ақ, ол Деметрийдің кейін Александрия кітапханасының құрылуында маңызды рөл атқарғанын айтады. Ол б.з.д. 307 жылға дейін билікте болды, содан кейін Кассандрдың жауы Деметрий Полиоркет Афинаны басып алды, және Деметрий қашуға мәжбүр болды. Оның билігінің соңғы кезеңінде ол барлық түрлі шектен шығуларға бой алдырды, күніне 1200 талантты кешкі ас, тойлар мен махаббатқа жұмсады деген аңыз бар. Пергамдық Каристий оның Теогнис есімді жақыны болғанын айтады, оған Афинаның барлық жас жігіттері қызғанатын еді. Жер аударылғаннан кейін оның жаулары Афина халқын оған өлім жазасын беруге итермеледі, нәтижесінде оның досы Менандр жазадан құтылудың аз ғана қамын көрді. Оның барлық мүсіндері, біреуін қоспағанда, қиратылды. Деметрий алдымен Фиваға, содан кейін (б.з.д. 297 жылы Кассандр қайтыс болғаннан кейін) Александриядағы Птолемей I Сотердің сарайына барды, ол көп жыл бойы жақсы қарым-қатынаста өмір сүрді, тіпті оған өз мемлекетінің заңдарын жаңартуды тапсырды. Александрияда тұрған кезінде ол негізінен әдебиетпен айналысты, өз Отанының естелігін сақтап жүрді. Птолемей Филадельф таққа отырғаннан кейін Деметрий жағдайға түсіп қалды (ол, әдетте, қате үміткер, Птолемей Керауносты қолдады) және Жоғарғы Египетке жер аударылды. Бір дерек бойынша, Мемфис Саққарасындағы мүсін оған тиесілі болған. Ол уытты жылан шағып өлген деседі. Оның өлімі б.з.д. 283 жылдан кейін болған болуы мүмкін.
Demetrius was born in Phalerum, c. 350 BC. He was the son of Phanostratus, a man without rank or property, and was brother to the anti Macedonian orator Himeraeus. He was educated, together with the poet Menander, in the school of Theophrastus. He began his public career about 325 BC, at the time of the disputes concerning Harpalus, and soon acquired a great reputation by the talent he displayed in public speaking. He belonged to the pro oligarchic party of Phocion, and he acted in the spirit of that statesman. When Xenocrates was unable to pay the new tax on metics (foreign residents) c. 322 BC, and the Athenians threatened him with slavery, he was only saved (according to one story) when Demetrius purchased his debt and paid his tax. After the death of Phocion in 317 BC, Cassander placed Demetrius at the head of the administration of Athens. He filled this office for ten years, instituting extensive legal reforms. The Athenians conferred upon him the most extraordinary distinctions (almost all of which were revoked after his later expulsion from Athens), and no fewer than 360 statues were erected to him. However, Demetrius was unpopular with the lower classes of Athenians and with pro democratic political factions, who resented the limitations he placed on the democratic franchise and viewed him as little more than a pro Macedonian puppet ruler. According to Stephen V. Tracy, the story about the statues was not historical; also he argues that Demetrius later played a big role in the foundation of the Library of Alexandria. He remained in power until 307 BC when Cassander's enemy, Demetrius Poliorcetes captured Athens, and Demetrius was obliged to take to flight. It was claimed that during the latter period of his administration he had abandoned himself to every kind of excess, and we are told he squandered 1200 talents a year on dinners, parties, and love affairs. Carystius of Pergamum mentions that he had a lover by the name of Theognis, of whom all the Athenian boys were jealous. After his exile, his enemies contrived to induce the people of Athens to pass the death sentence upon him, in consequence of which his friend Menander nearly fell victim. All his statues, with the exception of one, were demolished. Demetrius first went to Thebes, and then (after Cassander's death in 297 BC) to the court of Ptolemy I Soter at Alexandria, with whom he lived for many years on the best terms, and who is even said to have entrusted to him the revision of the laws of his kingdom. During his stay at Alexandria, he devoted himself mainly to literary pursuits, ever cherishing the recollection of his own country. On the accession of Ptolemy Philadelphus, Demetrius fell into disfavour (he apparently supported the wrong candidate, Ptolemy Keraunos), and was sent into exile to Upper Egypt. According to one account a statue at Memphis Saqqara was attributed to him. He is said to have died from the bite of a venomous snake. His death appears to have taken place soon after the year 283 BC.
Әдеби шығармалары
Димитрий аттикалық ораторлардың атына сай соңғысы болды, одан кейін олардың қызметі құлдырады. Оның сөздері Демосфендікідей ұлы емес, жұмсақ, әдемі және жоғары талғамды деп сипатталды. Оның көптеген жазбаларының көп бөлігін, әсіресе Мысырда тұрған кезінде жазған болса керек, тақырыптардың кең спектрін қамтыды, ал Диоген Лаэртій берген тізім оның өте білімді екенін көрсетеді. Бұл еңбектердің бір бөлігі тарихи, бір бөлігі саяси, бір бөлігі философиялық (мысалы, «Эзопия», Эзоп мысалының жинағы) және бір бөлігі поэзиялық болды, олардың барлығы жойылған. Оның атымен сақталған «Стиль туралы» (Περὶ ἑρμηνείας) еңбегі б.з. 2-ші ғасырындағы кейінгі автордың туындысы.
Demetrius was the last among the Attic orators worthy of the name, after which the activity went into a decline. His orations were characterised as being soft, graceful, and elegant, rather than sublime like those of Demosthenes. His numerous writings, the greater part of which he probably composed during his residence in Egypt, embraced a wide range of subjects, and the list of them given by Diogenes Laërtius shows that he was a man of the most extensive acquirements. These works, which were partly historical, partly political, partly philosophical (e. g. Aisopeia, a collection of Aesopic Fables), and partly poetical, have all perished. The work On Style (Περὶ ἑρμηνείας) which has come down under his name, is the work of a later writer, c. 2nd century AD.
Білім беру және өнер
Афинада трагедияны қою тоқтатылды, себебі ол өте қымбатқа түсті. Халыққа арзан, бірақ зихи ойын-сауық сыйлау мақсатында ол Гомер және басқа ақындардың өлеңдерін рапсодтар арқылы сахнада оқытуды ұйымдастырды. Страбонның сөзіне сүйенсек, Димитрий Аристотель мектебінің үлгісінде салынған Александрия кітапханасының орналасқан жері – Мусейонның құрылысына түрткіс берді. Мусейонда перипатос (жабық серуендеу жолы), сисситион (ортақ тамақтану бөлмесі) және жіктеліп сақталған парқшөлдер жинағы болды. Ең ерте дереккөз, Аристосқа жазылған псевдоэпиграфикалық хаттар бойынша, кітапхананы бастапқыда Птолемей I Сотердің тұсында Фалерондық Димитрий ұйымдастырған. Басқа да дереккөздер кітапхана оның ұлы Птолемей II (б.з.д. 283–246 ж.) тұсында құрылғанын айтады.
The performance of tragedy had fallen into disuse in Athens, on account of the great expense involved. In order to afford the people less costly and yet intellectual amusement, he caused the Homeric and other poems to be recited on the stage by rhapsodists. According to Strabo, Demetrius inspired the creation of the Mouseion, the location of the Library of Alexandria, which was modelled after the arrangement of Aristotle's school. The Mouseion contained a peripatos (covered walkway), a syssition (room for communal dining) and a categorized organization of scrolls. According to the earliest source of information, the pseudepigraphic Letter of Aristeas composed between , the library was initially organized by Demetrius of Phaleron, under the reign of Ptolemy I Soter Other sources claim it was instead created under the reign of his son Ptolemy II (283–246 BC).
Диоген Лаертий
Диоген Лаертий өзінің "Ең көрнекті философтардың өмірі мен ойлары" атты еңбегінде Деметрий Фалерейге арналған бір бөлімге орын берген.
Diogenes Laërtius devotes a section of his The Lives and Opinions of Eminent Philosophers to Demetrius Phalereus.
Гегель
Георг Вильгельм Фридрих Гегель «Философия тарихы бойынша лекцияларында» Деметрий Фалерей туралы былай дейді: «Деметрий Фалерей және басқалар [Александрдан] кейін Афинада Құдай ретінде құрметке және табынуға ие болды». Гегельдің бұл мәлімдемесінің нақты көзі белгісіз. Диоген Лаерт бұл туралы ештеңе айтпайды. Көрініп тұрғанындай, Гегельдің қателігі Плутархтың «Деметрийдің өмірі» атты еңбегін қате түсінуінен туындаған, ол Деметрий Фалерей емес, Деметрий Полиоркет туралы жазылған. Бірақ Плутарх өзінің еңбегінде Деметрий Полиоркеттің Афинада Деметрий Фалерейді қалай жеңгенін сипаттайды. Содан кейін, еңбектің 12-тарауында Плутарх Деметрий Полиоркетке Дионис құдайына лайық құрмет көрсетілгенін айтады. Плутархтың бұл баяндамасы Гегель үшін ғана емес, басқалар үшін де жаңсақ болды.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel, in the Lectures on the History of Philosophy, says of Demetrius Phalereus that "Demetrius Phalereus and others were thus soon after [Alexander] honoured and worshipped in Athens as God." What the exact source was for Hegel's claim is unclear. Diogenes Laërtius does not mention this. Apparently, Hegel's error comes from a misreading of Plutarch's Life of Demetrius which is about Demetrius Poliorcetes and not Demetrius Phalereus. But Plutarch describes in the work how Demetrius Poliorcetes conquered Demetrius Phalereus at Athens. Then, in chapter 12 of the work, Plutarch describes how Demetrius Poliorcetes was given honours due to the god Dionysus. Somehow this account by Plutarch was confusing not only for Hegel but for others as well.