Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндиялық романист
Finnish novelist
Каарло (Калле) Альвар Пятало (11 қараша 1919 – 20 қараша 2000) – финляндиялық романист, 20 ғасырдағы ең танымал финляндиялық жазушы. Оның 26 романнан тұратын Ийоки сериясы – жазылған ең ұзақ автобиографиялық туындылардың бірі.
Kaarlo (Kalle) Alvar Päätalo (11 November 1919 – 20 November 2000) was a Finnish novelist, the most popular Finnish writer in the 20th century. His Iijoki series, comprising 26 novels, is one of the longest autobiographical works ever written.
Ерте өмір
Пэтало 1919 жылғы 11 қарашада дүниеге келді және балалық шағын Финляндияның Оулу провинциясының Тайвалькоски ауылында өткізді. Пэтало сегіз баланың екіншісі еді. Одан бұрын Туиво дүниеге келді, бірақ ол нәресте кезінде қайтыс болды. Пэталодан кейін отбасында тағы бір ұл мен бес қыз дүниеге келді. Ең үлкені – Марта Айли (кейін Сильжола, Кекисимонен және Лохилахти, 1922–1974). Одан кейін 1925 жылғы 1 қаңтарда дүниеге келген ағасы Манне 1947 жылғы 2 қыркүйекте пышақталғаннан қаза тапты. Маннеден кейін отбасы төрт қызды қарсы алды: Каарина, Эдит, Тертту және Аун. Әкесі ағаш кесуші болған, психикалық аурудан зардап шеккендіктен, Пэтало 14 жасынан бастап әкесінің кәсібімен отбасын асырауға мәжбүр болды. Сонымен қатар, ол жазушы болу арманымен өмір сүрді және көп оқыды, Джек Лондонның «Мартин Иден» және Мика Валтаридің жазушыларға арналған нұсқаулығынан үлкен әсер алды. Қысқы және Ұлттық соғыстағы әскери қызметі жараланғандықтан тоқтатылды. Соғыстан кейін ол Тампереге көшіп, техникалық училищені бітірді, құрылыс шебері болды және түрлі журналдарда жарияланған әңгімелер жазды. Екі рет үйленген, екінші некесінен екі қызы бар.
Päätalo was born on 11 November 1919, and spent his childhood in the village of Taivalkoski, Oulu Province, Finland. Päätalo was the second oldest of eight children. Before Him, Toivo was born, but he died as a baby. After Päätalo, another son and five girls were born into the family. The oldest sister was Martta Aili (later Siljola, Keskisimonen and Lohilahti, 1922–1974). The next sibling was Brother Manne (born January 1, 1925), he died as a victim of a stabbing on September 2, 1947. After Manne, the family welcomed four girls: Kaarina, Edith, Terttu and Aune. His father, a lumberjack, suffered from mental disorders, and Päätalo had to maintain his family from the age of 14 in his father's profession. At the same time, he dreamed about becoming a writer and read avidly, being much influenced by Jack London's Martin Eden and Mika Waltari's guidebook for aspiring writers. His war service in Winter War and Continuation War was cut short by being wounded. After the wars, he moved to Tampere where he studied at technical school, becoming a building contractor, and wrote short stories that were published in various magazines. He was married twice and had two daughters by the second marriage.
Мансап
Пэтало 1958 жылы Тампередегі құрылыс алаңында орын алған романмен әдебиетке қадам қойды. "Біздің күнделікті нанымыз" атты бес томдық "Коиллисмаа" сериясының бірінші кітабында ол туған өлкесіне бет бұрды. Осы кезде Пэтало еркін жазушы ретінде жұмыс істей бастады және 1962 жылдан қайтыс болғанға дейін әр жыл сайын бір кітап жариялады. 1971 жылы ол 26 томдық "ІІ өзенінің жағалауындағы тамырлар" (Juuret Iijoen törmässä) сериясының бірінші томын шығарды, бұл, мүмкін, әлемдегі ең ұзақ автобиографиялық туынды (барлығы шамамен 17 000 бет). Серияда Пэталоның бала кезінен бастап алғашқы романының жарық көргеніне дейінгі өмірі суреттеледі, сонымен қатар төрт онжылдыққа созылған Финляндия тарихына жеке адамның көзқарасынан қызықты үңілу жасалады. Пэталоның алғашқы кітаптарына жағымды пікірлер берілгенімен, оның туындыларына сыншылардың көзқарасы тез арада өзгеріп, жағымсыз бағаларға ұласты, бірақ оның танымалдылығы сақталды. Кейбіреулер оның баяу әңгімелеуін және ұсақ-түйектерге ден қоюын жалықтыратын деп тапты, ал оның көптеген жанкүйерлері, көбінесе оның құрбылары, өткенді егжей-тегжейлі қалпына келтірудің молдығына тәнті болды. Пэтало стилінің тағы бір артықшылығы – оқырманға деген шынайы қарым-қатынасы. Ол өмірінен ештеңе жасырмағандай, бірақ жазуы ешқашан сенсациялық болған жоқ, сондай-ақ фин тілінде, әсіресе туған диалектінде шеберлікпен қолдануы. Соңғы кезде көптеген сыншылар оның туындыларын жаңаша қарастыра бастады және олар жас оқырмандардың назарын аударды. Оның еңбегін мойындау ретінде Пэтало 1978 жылы «Pro Finlandia» медалімен және профессор атағымен марапатталды, ал 1994 жылы Оулу университетінің құрметті докторы атанды. Кітаптарының үлкен сәттілігіне байланысты «қайта басылымдардың патшасы» атанған Пэтало өмірінде 39 роман, екі әңгімелер жинағы және бір пьеса жариялады, ал одан кейін тағы да көп әңгімелері жарық көрді. Оның төрт кітабы түсірілді, ал «Коиллисмаа» сериясының барлық бес томы Ричард Имполаның аудармасында ағылшын тіліне аударылды. Пэтало 2000 жылдың 20 қарашасында дүние салды.
Päätalo debuted as a novelist in 1958 with a novel set at a building site in Tampere. In his second novel Our Daily Bread, the first book in the five volume Koillismaa series, he turned to his native region. By this time, Päätalo was able to turn a freelance writer, and from 1962 until his death, he published one book each year. In 1971 he published what was to be the first volume in the 26 volume series Juuret Iijoen törmässä ('Roots in the Bank of River Ii'), probably the longest autobiographical narrative in the world (some 17,000 pages in total). The series charts Päätalo's life from his early childhood to the publication of his first novel, at the same time offering an interesting view of Finnish history over some four decades as seen from an individual's viewpoint. Though Päätalo's first books got favourable reviews, the prevailing critical attitude to his writing soon turned negative while his popularity remained steady. Some found the slowness of his narration and its seeming sticking to trifles tedious, while his innumerable fans, mostly among his own generation, were fascinated by the very abundance of detail, a meticulous reconstruction of the past. Other strengths of Päätalo's style are his absolute sincerity to the reader he seemed to leave nothing of his life untold, yet his writing is never merely sensational and his skillful way with spoken Finnish, especially his native dialect. Recently, many critics have begun to see his works in a new light and they have also attracted the attention of younger readers. As a recognition for his career, Päätalo received the Pro Finlandia medal and Professor's title in 1978 and an honorary doctorate at the University of Oulu in 1994. Known as "the king of reprints" because of the phenomenal success of his books, Päätalo published 39 novels, two collections of short stories and one play in his lifetime, with more short stories having been published posthumously. Four of his books have been filmed, and all five volumes of the Koillismaa series have been translated into English by Richard Impola. Päätalo died 20 November 2000.