Кіріспе

Алдын ала демократия – сайлаушылардың сенімін тудыратын болашақ оқиғалардың болжамдарын ескере отырып, демократиялық шешім қабылдауға негізделген азаматтық теория. Бұл терминді Альвин Тоффлер «Болашақ шокы» кітабында енгізген, ал 1978 жылы Клемент Безолд редакциялаған «Алдын ала демократия» кітабында оны кеңінен дамытқан. Алдын ала қарау тәсілін жақтаған танымал тұлғалардың қатарында Ньют Гингрич, Хайди Тоффлер, К. Эрик Дрекслер және Робин Хансон бар. Олардың барлығы да осы «болжам жасау» процесіне сарапшылар ғана емес, жалпы халықтың да қатысуын қолдайды. АҚШ үкіметінің Ақпараттық хабардарлық кеңсесінің FutureMAP бағдарламасы 2003 жылдың 29 шілдесінде тоқтатылуына дейін болжам нарығын ұсынған болатын.

Нұсқалар

Биорегионалдық демократия, кез келген әрекеттің экологиялық денсаулық салдарын (ұқсас ғылыми процесті пайдалана отырып) болжайтындықтан, алдын ала демократияның бір түрі болып көрінеді. Дегенмен, ол көбінесе одан бекем емес құралдарға және салыстырмалы өлшемдер мен сандық көрсеткіштерге аз сүйенеді. Екінші жағынан, кеңесу демократиясы, алдын ала немесе биорегионалдық үлгілердің кез келгенімен үйлесе алады. Ол болашақ оқиғаларға тікелей ставка жасау үшін формалды модельдерге және нарықтық жүйеге емес, көбірек пікір алмасуға баса назар аударады. Кеңесу, алдын ала және биорегионалдық тәсілдердің бәрі де қатысу демократиясының әртүрлі деңгейдегі қатысу жеңілдігі, дәлелдеу жүктемесі, адам емес тіршілікке немесе болашақ ұрпақтарға деген алаңдаушылық, сондай-ақ қатысушылардың төзімділігі мен қалауларының арасындағы айырмашылықтарын көрсететін түрлері болып қарастырылуы мүмкін. Кейде кеңесу үлгісі "солшыл" деп, ал алдын ала үлгі "оңшыл" деп сипатталады. Осы пікірталасқа қатыспай, екі тәсілдің де артықшылықтарын көретіндер, мысалы, жасылдар, көбінесе "қатысу демократиясы" деген жалпы атауды қолданады. Бұл термин жасыл саясаттың негізгі ұғымына айналды. Сондай-ақ, жақтастарымен немесе әдістерімен байланысты нақты мағынасы бар басқа терминдерге: халықтық демократия, жартылай тікелей демократия, консенсустық демократия жатады.