Шотландия ақыны Майкл Брюс: Өмір мен шығармалары

Кіріспе

Шотланд ақыны және гимн жазушы (1746–1767)

Майкл Брюс (27 наурыз 1746 – 5 шілде 1767) – шотланд ақыны және гимн жазушы.

Ерте өмір

Брюс Киннесудта, Портмоак қауымында, Кинросс графтығында дүниеге келді. Оның әкесі Александр Брюс тоқымашы болған. Майкл төрт жасқа дейін оқуға үйренді, ал сүйікті кітаптарының бірі сэр Дэвид Линдсейдің туындыларының бір данасы еді. Оның мектепке қатылуы жиі үзіліп отырды, себебі ол жазда Ломонд төбелерінде мал бағуға мәжбүр болды, және табиғатпен ерте жастан туған байланысы оның поэзиясына зор әсер етті. Ол дені сезімтал бала болды, отбасы мен достарының қымбаттысы ретінде өсті. Ол латын және грек тілдерін оқыды, ал он бес жасқа келгенде, білімі аяқталған соң, анасына қалған шағын мүлік, сондай-ақ көршілерінің мейірімділігімен қосылған қаражаттар, оған 1762-1765 жылдар аралығында Эдинбург университетінде оқуға мүмкіндік берді.

Логан мәселесі

Ақын ретінде оның атағы ерте қайтыс болуына деген көңіл жарықтары арқасында кеңірек танылды; сондай-ақ Джон Логанның бірнеше өлеңдерін ұрлаған деген айыптамалар да себеп болды. Брюстің құрдасы Логан, ақынның өлімінен кейін көп ұзамай әкесінен оның қолжазбаларын алды. Хаттар, өлеңдер және т.б. үшін ол өз қолынан шығаруға рұқсат берді, бірақ Александр Брюс ешқандай түбіртек алмады және атаулардың тізімін жасап сақтамады. Логан 1770 жылы Майкл Брюстің өлеңдерін «Әртүрлі жағдайларға арналған өлеңдер» жинағында жариялады, онда «Күкіге арналған ода» да бар болатын. Алғы сөздерінде ол «әртүрлі авторлардың өлеңдерін жинастыру үшін кейбір өлеңдер қосылған» деді. 1781 жылы Логан өзінің өлеңдер жинағында «Күкіге арналған оданы» өзінің өлеңі ретінде басып шығарды; Брюстің достары бұл қателікке қарсылық көрсетпеді, бірақ табиғат және азаматтық тарих профессоры доктор Дэвидсон сол кезде Брюстің қолымен жазылған «Күкіге арналған оданың» бір данасын достарының бірінен көргенін және Брюстің «Мен күкі туралы жазудың орнына басқа нәрсемен айналысқан болармын» деген сөздерімен қол қойғанын мәлімдеді. Брюстің досы Дэвид Пирсон жазған «Портмоуктің қасиетті естеліктері» қолжазбасында Брюстің «Күкіге арналған оданың» авторы екендігі нақты айтылған. Бұл кітап Біррелл отбасының меншігінде болды, ал ақынның тағы бір досы Джон Биррелл осы мәлімдемені қуаттайды. Пирсон мен Биррелл сонымен қатар доктор Роберт Андерсонға, ол «Британдық ақындары» жариялаған кезде, Брюстің талаптарын атап көрсету үшін хат жазды. Олардың хаттары Андерсонның «Британдық ақындары» (II том, 1029-бет) кітабына қосымша ретінде пайдаланылды. 1770 жылғы жинақ Брюстің достарына толық емес көрінді, ал әкесі ұлының «Інжіл сонеттерін» жоғалтты, Брюстің Логанға қарсы жақтастарының пікірінше, бұл сонеттер 1781 жылғы Логанның өлеңдер жинағында жарияланған гимндер болды. Логан Брюстің өлеңдерін қайта басып шығаруға заңмен тыйым салуға тырысты (Майкл Брюстің өмірі, Джеймс Маккензи, 1905, XII тарау), бірақ кітап 1782, 1784, 1796 және 1807 жылдары басылды. Доктор Уильям МакКелви Брюстің талаптарын «Лохлевен және басқа өлеңдер» жинағында, Майкл Брюстің өлеңдерімен бірге, «Түпнұсқа көздерден алынған автор өмірі» (1837) арқылы қайта жаңғыртты. Логанның авторлық құқығы өлеңдерді өз атымен жариялауымен және өмірінде автор ретінде танылуымен негізделген. Оның Брюстің сеніп тапсырған «өлеңдер кітабын» ұсына алмауы және Брюстің өмірінде оның қолымен жазылған «Күкіге арналған оданың» бір данасының табылмауы, оны плагиат айыбынан ақтауды қиындатады. Джон Вейч «Шотландия поэзиясындағы табиғатқа деген сезім» (1887, II том, 89-91 беттер) еңбегінде Логанның осы одаға қосқан строфасының өлеңнің қалған бөлігімен үйлеспейтінін және Логанның бұрынғы туындыларының стиліне сәйкес келетінін, ал күкі туралы кішкентай өлеңнің тікелей қарапайымдығын көрсетпейтінін атап өтеді.

As a poet his reputation spread, through sympathy for his early death; and also because of the alleged theft by John Logan of several of his poems. Logan, a fellow student of Bruce, obtained Bruce's manuscripts from his father, shortly after the poet's death. For the letters, poems, etc., that he allowed to pass out of his hands, Alexander Bruce took no receipt and did not keep any list of the titles. Logan edited in 1770 Poems on Several Occasions, by Michael Bruce, in which the "Ode to the Cuckoo" appeared. In the preface he stated that "to make up a miscellany, some poems written by different authors are inserted." In a collection of his own poems in 1781, Logan printed the "Ode to the Cuckoo" as his own; the friends of Bruce did not challenge its appropriation publicly but Dr Davidson, Professor of Natural & Civil History wrote at the time that he saw a copy of the Ode to the Cuckoo in the possession of a friend, in Bruce's handwriting, and signed by Bruce, with the words 'you think I might have been better employed than writing about a gowk (cuckoo)'. In a manuscript Pious Memorials of Portmoak, drawn up by Bruce's friend, David Pearson, Bruce's authorship of the "Ode to the Cuckoo" is emphatically asserted. This book was in the possession of the Birrell family, and John Birrell, another friend of the poet, adds a testimony to the same effect. Pearson and Birrell also wrote to Dr Robert Anderson while he was publishing his British Poets, pointing out Bruce's claims. Their communications were used by Anderson in the "Life" prefixed to Logan's works in the British Poets (vol. ii. p. 1029). The volume of 1770 had struck Bruce's friends as being incomplete, and his father missed his son's "Gospel Sonnets," which are supposed by the partisans of Bruce against Logan to have been the hymns printed in the 1781 edition of Logan's poems. Logan tried to prevent by law the reprinting of Bruce's poems (see James Mackenzie's Life of Michael Bruce, 1905, chap. xii. ), but the book was printed in 1782, 1784, 1796 and 1807. Dr William McKelvie revived Bruce's claims in Lochleven and Other Poems, by Michael Bruce, with a Life of the Author from Original Sources (1837). Logan's claim to authorship rests on the publication of the poems under his own name, and his reputation as author during his lifetime. His failure to produce the "poem book" of Bruce entrusted to him, and the fact that no copy of the "Ode to the Cuckoo" in his handwriting was known to exist during Bruce's lifetime, make it difficult to relieve him of the charge of plagiarism. John Veitch, in The Feeling for Nature in Scottish Poetry (1887, vol. ii. pp. 89–91), points out that the stanza known to be Logan's addition to this ode is out of keeping with the rest of the poem, and is in the manner of Logan's established compositions, in which there is nothing to suggest the direct simplicity of the little poem on the cuckoo.

Әндер

Оның үш әнұраны таңдалып, 1872 жылғы "The Church Hymn book" жинағына (№ 1064, 1356 және 1393) басылып шықты. "Иса өлді және қайта тірілді" әнұраны № 1393, 1872 жылғы "The Church Hymn book" жинағында. "Құдайдың ғибадатханасы биік тұрған жерде" әнұраны № 1064 (қараңыз, төмендегі сыртқы сілтеме). 1872 жылғы "The Church Hymn book" (1765). Бұл әнұранды швед тіліне Эрик Нистрем "I himlens tempel, högt och stort" деп аударған. "Менің кететін уақытым келді" әнұраны № 1356, 1872 жылғы "The Church Hymn book" (1766). "Бақытты кім, оның құлағына" - "Мақтау кітабы" № 446. "Міне, Иеміздің тауы" - "Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің әндері" кітабындағы 54-ші ән. (https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/hymns/title page?lang=eng)