Кіріспе
Заң ғалымы Филипп Э. Джонсон (18 маусым 1940 жыл - 2 қараша 2019 жыл) - Беркли университетінің заң профессоры, эволюциялық ғылымға қарсылас, псевдонаулық «ақылды дизайн» қозғалысының құрылтайшысы, «Wedge стратегиясының» авторы және Discovery институтының Ғылым және мәдениет орталығының (CSC) құрылтайшысы. Ол өзін «шамалы да болса ақылды дизайн қозғалысының әкесі» деп есептеген. Ол дарвинизмді «кездейсоқ механизмдер мен табиғи іріктеуді қамтитын, толыққанды натуралистік эволюция» деп сипаттаған. «Wedge стратегиясы» қоғамдық пікірді және ғылыми консенсусты өзгертуге, сондай-ақ ғылыми қауымдастықты теизмге немесе натуралистік түсіндіруден асып түсетін себептерге ғылыми талқылауда рөл беруге көндіруге бағытталған. Джонсон ғалымдар эволюция теориясын «қатаң сынақтан өткізілгенге дейін қабылдап алғанын, кейіннен олардың барлық беделін жұртшылыққа бактериядан адамды, ал химиялық қоспалардан бактерияны жасау үшін табиғи процестер жеткілікті екенін сендіру үшін пайдаланғанын» айтқан. Ғылыми қауым Джонсонның ақылды дизайсты қорғауын псевдонауқа деп санайды.
Phillip E. Johnson (June 18, 1940 – November 2, 2019) was a UC Berkeley law professor, opponent of evolutionary science, co founder of the pseudoscientific intelligent design movement, author of the "Wedge strategy" and co founder of the Discovery Institute's Center for Science and Culture (CSC). He described himself as "in a sense the father of the intelligent design movement". He was a critic of Darwinism, which he described as "fully naturalistic evolution, involving chance mechanisms and natural selection". The wedge strategy aims to change public opinion and scientific consensus, and seeks to convince the scientific community to allow a role for theism, or causes beyond naturalistic explanation, in scientific discourse. Johnson argued that scientists accepted the theory of evolution "before it was rigorously tested, and thereafter used all their authority to convince the public that naturalistic processes are sufficient to produce a human from a bacterium, and a bacterium from a mix of chemicals." The scientific community considers Johnson's defense of intelligent design to be pseudoscientific.
Өмірбаян
Джонсон 1940 жылы Иллинойс штатының Аврора қаласында дүниеге келді. 1961 жылы Гарвард университетінен ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Чикаго университетінде заң оқып, курсын үздік бітіріп, 1965 жылы заң докторы ғылымының кандидаты атағын алды. АҚШ Жоғарғы Сотының Бас судьясы Эрл Уоррен және Калифорния Жоғарғы Сотының Бас судьясы Роджер Дж. Трейнордың кеңсесінде заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1966 жылдың қаңтарында Джонсон Калифорния адвокатурасының мүшесі болды. 1967 жылдан 2000 жылға дейін ол U.C. Беркли заң мектебінде заң профессоры болып жұмыс істеді және қайтыс болған кезде профессор-эмеритус атағын сақтап қалды. Джонсон аудандық прокурордың орынбасары болды, сондай-ақ Эмори университеті мен Лондон университетінің колледжінде қонақ лекция оқыды. Кейіннен ол АҚШ-тың пресвитериан шіркеуінде ақсақал болып қызмет етті. Джонсон Англияда демалыс алғанда, өмірінің қалған бөлігімен не айналысу керектігін дұға арқылы табуға тырысқанын, содан кейін Ричард Докинстің «Соқыр сағаттанушы» (1986) және Майкл Дентонның «Эволюция: дағдарыстағы теория» (1985) кітаптарын оқығаннан кейін аян алғанын айтты. Джонсон кейін: «Дарвинистердің сөз өнерінің бір қыры мені олар жасыратын нәрселері бар деген ойға жетертті» деді. Биология саласында формальды білімі болмаса да, ол бұл мәселенің негіздері мен аргументтерін түсінуге көмектесе алатынын сезінді. Джонсон эволюция дауын ғалым ретінде емес, заңгер ретінде, дәлелдердің логикасын талдау және олардың артында жатқан болжамдарды анықтауға маманданған маман ретінде қарастырғанын мәлімдеді. Ол адамдардың эволюция туралы ойлары қолданатын логика мен жасайтын болжамдарға тікелей байланысты екенін айтты. Сонымен қатар, Ұлттық ғылым академиясы «Ғылым және жаратылыстану» атты ресми кітапшасын дайындау үшін тағайындаған арнайы комитеттің он бір мүшесінің төртеуі заңгерлер екенін атап өтті. (Бұл басылымның 1984 жылы жарық көрген алғашқы нұсқасы АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған Эдвардс пен Агиллардтың ісі бойынша сотқа ұсынылды.) 1989 жылы Персиваль Дэвис пен Дин Х. Кенионның «Пандалар мен адамдар» кітабы интеллектуалды дизайнды насихаттаған алғашқы кітап ретінде жарық көрді. «Дарвиннің сынағы» кітабының алғашқы басылымы 1991 жылы жарық көрді. Дереккөздерін тізімдеген жазбаларында Джонсон «Пандалар мен адамдар» кітабы туралы: «Бұл кітап тек «интеллектуалды дизайн» парадигмасын (табиғи) эволюцияның басым парадигмасымен қатар қойып, біріншісін дәлелдейтіндіктен ғана «жаратылыстанушы» деп атауға болады. Ол Киелі кітаптың беделіне сүйенбейді» деді. PBS телеарнасы оны «интеллектуалды дизайнның әкесі» деп атады. Ол әдістемелік натурализмді (ғылым тек байқалатын құбылыстардың табиғи себептерін зерттей алады деген негізгі қағиданы) сынға алады және «теистік реализм» деп атаған философияны қолдайды. Ол интеллектуалды дизайн, ғылым, философия, дін, сондай-ақ қылмыстық құқық бойынша бірнеше кітаптың авторы. Ол PBS-тің «Firing Line» және Nova эпизоды «Сот күні: сынақта интеллектуалды дизайн» сияқты әртүрлі бағдарламаларда пайда болды. 2001 жылдан бастап Джонсон оң миының бірнеше рет майда инсульт алған. Оның қалпына келуі қоғамдық іс-әрекетін және интеллектуалды дизайн тақырыбындағы пікірталасқа қатысуын шектеді, себебі физикалық салдары мен Джонсонның оның Құдайдан келген белгі деп сенгеніне байланысты. 2004 жылы ол Биола университетінің «Азаттық және шындық үшін Филипп Э. Джонсон сыйлығымен» марапатталды, бұл интеллектуалды дизайнды насихаттағаны үшін танымал жеке евангелистік христиан колледжі. Джонсонның екі баласы бар еді және ол әйелімен бірге Калифорнияның Беркли қаласында тұрды. Сұхбатында Джонсон: «Американың күші оның мұнараларында немесе соғыс кемелерінде емес, оның сенімінде» деп сенетінін айтты. Әрине, мен де солай дедім, бірақ оның шындық екеніне көзім жетпейді. Бұл бұрынғы ел емес». Джонсон АҚШ-тың 11 қыркүйектегі шабуылдан кейін мұсылман террористерінен «қорқып қалғанын» және профессорлардың бұл туралы талқылаудан қорқатынын айтты, «себебі олар мұсылман студенттерінің не істегенінен қорқады. Олар кампуста тыныштық орнамайды деп қорқады. Еліміз осындай күйге түседі деп ешқашан ойламаған едім. Біз шындықты іздеуден және оны жариялаудан қорқамыз. Біз бір кезде шынайы Құдайдың кім екенін біліп, оны ашық жариялай алдық. Бірақ 1960 жылдан бері біз одан жасырынып келеміз. Біз барлық діндер бірдей деп...
Өлім
2019 жылдың қараша айының басында ол үйінде дүние салды.
Ақылды жобалау
Джонсон ақылды дизайн қозғалысының негізін қалаушылардың бірі, «кене стратегиясының» басты архитекторы, Санторум түзетуінің авторы және ID қозғалысының ең нәтижелі авторларының бірі ретінде танымал. Джонсон Discovery институтының Ғылым және мәдениет орталығының негізін қосушысы және бағдарламалық кеңесшісі. Джонсон эволюция іліміне қарағанда ақылды дизайн ілімін оқытуды ынталандырды, оны «атеистік» және «барлық дәлелдермен қайталанбас» деп сипаттайды, ал оның «логикасы нашар» дейді. Ғылым философиясын және оның эволюция сияқты теорияларын атеистік деп бейнелей отырып, Джонсон «теистік реализм» дұрыс балама екенін айтады. Теистік реализм ғылымның әдістемелік натурализмге сүйенуі табиғаттану философиясын алдын ала қабылдауды талап етеді, бұл табиғаттан тыс себептерді кез келген түсіндірмелерді дұрыс емес жоққа шығарады. Джонсон ортақ ата тегін жоққа шығарады және Жердің жасы туралы нақты ұстаным білдірмейді. Бұл ұғымдар оның кітаптарында, соның ішінде «Дарвин сотта», «Ақылдың тепе-теңдігі: ғылымдағы, құқықтағы және білім берудегі натурализмге қарсы дәлел» (1995), «Ақыл-ойымен ашылу арқылы дарвинизмді жеңу» (1997) және «Шындықтың тірегі: натурализмнің негізін бөлу» (2000) кітаптарында жиі кездеседі. Эвгени Скотт «Дарвин сотта» еңбегінде «ғылымның мәні немесе эволюция тақырыбы туралы аз нәрсе үйретеді. Оны ғалымдар да, педагогтар да ұсынбайды» деп жазды. Ғылым және мәдениет орталығы арқылы жұмыс істей отырып, Джонсон мемлекеттік мектептердегі білім беруде эволюцияға «тараптарды көрсету» тәсілін қолдаған Санторум түзетуінің бастапқы нұсқасын жазды. Нэнси Пирси, Ғылым және мәдениет орталығының қызметкері және Джонсонның әріптесі, Джонсонның ақылды дизайн қозғалысын басқаруын өзінің соңғы екі жарияланымдарында бағалайды. World журналына берген сұхбатында Пирси былай деді: «Көшбасшылар қозғалыстарды тек саясатта ғана емес, қалыптастырады. Филип Джонсон «Ақылды дизайн» қозғалысын дамытты». Christianity Today журналында ол Джонсонның діни сенімдері мен эволюцияға сынды пікірлерін жариялады және Джонсонды «ID-нің ресми емес өкілі» деп атады. Ғылыми қауым ақылды дизайнды ғылыми емес, жалған ғылым және пайдасыз ғылым деп санайды.
Дарвиннің сотқа тартылуы
1991 жылы жарық көрген "Дарвин сынақта" кітабында Джонсон эволюцияның негізгі қағидаларын жоққа шығарып, интеллектуалды жобалауды қолдады. Ол кітапты эволюция сотта айыпталушы сияқты "сотқа тартылуы" мүмкін деген оймен жазды. "Дарвин сынақта" интеллектуалды жобалау қозғалысының маңызды мәтініне айналды.
Шындықтың түйіні
Джонсонның 2000 жылы жарық көрген "Ақиқат тірегі" кітабы – "Тірек" құжатының толықтырылған нұсқасы. Ол шындықтың өзінен айтыла алатынын мәлімдейді.
Сын
Джонсон ақылды жаратылысты қолдап, ғылыми қауымдастыққа шабуыл жасаған аргументтерінде зияткерлік адалдығы күмәнді деп айыпталды. Джонсон "натурализм" терминіне қатысты көптеген екіұштылықтарды пайдаланды, әдістемелік натурализмді (ғылым табиғи әлемді зерттеу үшін қолданылады және табиғаттан тыс құбылыстар туралы ештеңе айтпайды) философиялық натурализмнен (табиғи әлемнен басқа ештеңе жоқ деген философиялық сенім) ажыратпады. Брайан Спитцер, Редлендс университетінің биология профессоры, Джонсонның "Дарвин сынағы" және "Дарвинизмді жеңу" кітаптарын тексергеннен кейін, Джонсон келтірген ғылыми дереккөздердің көбінің қате пайдаланылғанын немесе бұрмаланғанын мәлімдеді – қарапайым қате түсіндірулерден бастап, тікелей жалғандықтарға дейін. Спитцер "Дарвин сынағын" өзі оқыған кітаптардың ең алдамшысы деп сипаттады. Кейінгі сұхбатта ол, ақылды дизайнның нашар теология ғана емес, сонымен қатар "өте ақымақ, мен оларға уақытымды жұмсағым келмейді" деген пікірін білдіргеннен кейін, оны жұмыстан шығаруға бағытталған науқанға тап болғанын айтты. Эволюцияның дұрыстығын мойындаған Мерфи, Джонсонның оны жұмыстан шығаруға әрекеттенген сенімді тұлғаға хабарласқанын және "Оның тактикасы әрқашан идеяларына шабуыл жасағандармен лас күресуге дайын болуы" деді. Джонсон Мерфиге ренжіген семинарияның бұрынғы қызметкерімен сөйлескенін мойындайды, бірақ оған қарсы шаралар үшін жауапкершіліктен бас тартады. Ол: "Академияда билік Дарвиншілдердің қолында, олар осы пікірмен келіспейтіндердің кәсіби беделі мен өмір сүруіне қауіп төндіреді. Олар өздерінің ортодоксалдығынан басқа нәрсені оқытуды кәсіби сатқындық деп санайды" деді. Джонсонды қозғалыстың ішінде де, сыртында да ақылды дизайн қозғалысының және оның стратегиясының әкесі және сәулетшісі деп есептейтіндіктен, оның мәлімдемелері Discovery Institute және оның одақтас ұйымдарының эволюцияға қарсы тұжырымдамаларының діни мазмұнын жасырып, Establishment Clause шектеулерінен қашуға тырысады деген айыптамаларды растау үшін жиі қолданылады. Бұл көзқарас 2005 жылғы желтоқсанда Китцмиллер мен Довер аймақтық мектеп округінің ісінде ақылды дизайн ғылым емес және діни сипатта екені деп танылды. Олар ID-нің діни сенімге дінсіздік сыртын жабуға тырысу екенін және "Тәуелсіздікті оқыту" шақыруының шыншыл еместігін, әсіресе оның The Wall Street Journal және басқа да дінсіз БАҚ-тағы мәлімдемелерімен салыстырғанда, айтады. Сыншылар Discovery Institute және Джонсонның пікірлеріне қайшы, эволюция теориясы ғылыми қауымдастықта кеңінен қолдауға және қабылдауға ие екенін, эволюция қалай жүрді деген мәселелер талқыланады, оның болғандығы емес, атап өтеді. Эволюция теориясына қатысты көпшіліктің келіспеушілігі оны ғылыми тұрғыдан дұрыс деп танылған пән ретінде сынауға себеп болмауы керек деп олар санайды. Джонсонды сынға алатындар оның Discovery Institute-тің "Кеуектік стратегия" деп аталатын мұқият жоспарланған науқанындағы басты рөлін көрсетеді. Discovery Institute-тің көзқарасы бойынша, клин стратегиясының мақсаты – ғылымды қысқа мерзімде жабыққа ұқсату, ал ұзақ мерзімді мақсаты – ғылымды қайта анықтау, ол әдістемелік натурализмді ғылым философиясынан және ғылыми әдістен алып тастауға бағытталған, осылайша табиғаттан тыс түсіндірулерді ғылым ретінде қабылдауға мүмкіндік беру. Сыншылар Джонсонның, Discovery Institute-тің басқарушы лауазымында, АҚШ-ты клин стратегиясында көзделген теократияға қарай бағыттаудың жалпы жоспарын жиі айтатынын және Discovery Institute өз күнтәртібін қасақана жасыратынын атап өтеді. Джонсонның айтуынша, "Біз қазір клин деп атаған қозғалыс 1992 жылғы наурыз айында Оңтүстік методистік университетінде өткен ғалымдар мен философтардың конференциясында алғаш рет жарияланды". Сондай-ақ, ол ЖҚТБ-ның ЖҚТБ-ға себепкер емес екенін мәлімдеді. ЖҚТБ/ЖҚТБ гипотезасын ғылыми қайта қарау тобының мүшесі ретінде Джонсон ЖҚТБ-ның ЖҚТБ-ға себеп болатынына күмән келтірді. Ол бұл тақырыпта бірнеше мақала жазды, соның ішінде Reason журналындағы мақаласы. Вашингтон университетінің құқық журналында Мэтью Брауэр, Барбара Форрест және Стивен Г. Гей Джонсонды, Уэллс және басқаларды ЖҚТБ/ЖҚТБ байланысын жоққа шығарғаны және ғылыми негіздемесі жоқ петиция арқылы бас тартуды жариялағаны үшін айыптады.
Ақылды жаратылыс теориясының жоқ екендігін мойындау
Кейінгі жылдары Джонсон ақылды жобалау ғылыми теория екендігі туралы бұрынғы пікірінен бас тартты. 2006 жылы берген сұхбатында ол оны былай деп сипаттады: «Менің ойымша, қазіргі уақытта Дарвин теориясына теңдес балама ретінде ұсынуға болатын ақылды жобалау теориясы жоқ, ол қандай кемшіліктері болса да, толыққанды жасалған жүйе. Оған сай ақылды жобалау теориясы да жоқ. Нақты теорияны жасау – қозғалысымызға қатысқан ғалымдардың жұмысы. Олардың кейбіреулері оның іске асырылатынына сенімді, бірақ оны дәлелдеу олардың міндеті. Білім беру саласында бәсекеге дайын өнім жоқ.»