Кіріспе

Британдық заңгер және саясаткер Чарльз Пелхэм Вильерс (3 қаңтар 1802 – 16 қаңтар 1898) – британдық заңгер және саясаткер, Вильерс аристократиялық отбасынан шыққан. Ол 1835 жылдан 1898 жылға дейін 63 жыл бойы Парламент палатасында отырды, бұл оны ең ұзақ қызмет еткен Парламент мүшесі (депутат) етті. Ол сонымен қатар 93 жасында парламенттік орынды жеңіп алған ең қарт үміткер болып табылады. Ол радикал және реформатор болған, Джон Брайтпен жиі ынтымақтастықпен жұмыс істеген және 1846 жылы жойылғанға дейін Астық заңына қарсы лиганың басшылығында маңызды рөл атқарды. Лорд Палмерстон 1859 жылы оны Кедейлер заңдары жөніндегі кеңестің төрағасы етіп тағайындады. Оның 1863 жылғы «Халық шаруашылығы (өндіріс аймақтары) туралы» заңы қоғамдық денсаулық сақтау жобаларында жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік берді. Ол көптеген басқа реформаларды да жүзеге асырды, ең ірісі – 1867 жылғы Метрополитендік кедейлер заңы. Флоренс Найтингейл оған реформаны жасауға көмектесті, әсіресе кедейлер заңдары жүйесінде медбикелік қызметін кәсіби деңгейге көтеруді қамтамасыз етті, оның нәтижесінде сол жылғы заңға сәйкес жұмыс үйлерінде мемлекеттік емханалар ашылды. Оның саяси маңызы ағасы Кларендон графынан көлеңкеде қалды және Гладстонның қарсылығынан әлсіреді.

Өмірбаян және білім

Вильерс – құрметті Джордж Вильерстің және құрметті Терезаның, Джон Паркердің қызы, 1-ші Барон Борингдонның ұлы болды. Ол Томас Вильерстің немересі, 1-ші Кларендон графы және Джордж Вильерстің інісі, 4-ші Кларендон графы еді. Ол Шығыс Үндістан компаниясы колледжінде және Кембридждегі Сент-Джон колледжінде білім алып, 1827 жылы Линкольн қонақүйінде адвокат атанды. 1839 жылы граф ұлының мәртебесіне көтеріліп, осылайша құрметті Чарльз Пелхэм Вильерс деп аталуға құқық алды.

Саяси мансап

Вильерс бентамдық саяси көзқарастарға ие болды және мемлекеттік қызметте және Парламентте ұзақ мансап жасады. 1832 жылы ол Кедейлер заңының комиссары болды, ал 1833 жылдан 1852 жылға дейін Канцелярия сотында куәларды тексеруші қызметін атқарды. Вильерс 1835 жылы Вулвергемптоннан Либералды партиядан Парламент депутаты болып сайланды. 1837 жылдан 1845 жылға дейін ол Астық заңдарын жою мақсатымен Парламенттегі пікірсайыстарды бастады. 1838 жылы Манчестерде 5000-нан астам "жұмысшы табының өкілдеріне" сөз сөйлеп, олардың мұндай үлкен санының болуының өзі "жұмысшы табы оның жағында" екенін көрсететінін айтты. Вильерс әрекеттерінде сәттілікке жете алмады, бірақ 1840 жылы Импорттық баждар жөніндегі комитетте жұмыс істеді, ол Роберт Пилді 1842 жылы жылжымалы баға белгілеу жүйесіне келісуге мәжбүрлеген көптеген дәлелдерді ұсынды. Комитет жариялаған «көк кітап» памфлет түрінде басылып, Астық заңдарына қарсы лига тарапынан бүкіл елге таратылды, Америкада қайта басылды және сол кездегі барлық жетекші газеттерде жарияланды, «Спектатор» газеті оны қысқартылған түрінде жариялады. 1842 жылдың ақпан айында Монктон Милнс депутаты Вильерсті «Астық заңдарын жоюдың шөл далада жалғыз тұрған Робинзон Крузосы» деп атады. 1842 жылы Астық заңдарын сақтауды қолдағандардың басымдығы 303 дауыс болды, ал 1845 жылғы маусымда Вильерс ұсынысы бойынша өткен дауыс беруде бұл көрсеткіш 132 дауысқа дейін төмендеді. 1846 жылы заң күшін жойғаннан кейін баспасөз Вильерс туралы «осы мәселе бойынша ең табанды және қайратты жақтас» деген пікір білдірді. Лондондық еркін саудагерлердің төрағасы Дэвид Рикардо Вильерстің еңбегін мойындау үшін оған ақша жинауды жоспарлады, бірақ Вильерс бас тартты. Вильерс Британдық және шетелдік құлдыққа қарсы қоғамның корреспондент мүшесі болды және 1840 жылы Лондонда өткен құлдыққа қарсы дүниежүзілік конвенцияға қатысты. 1847 жылы Вильерс Ланкашир Оңтүстігінен сайланды, бірақ бұрынғы сайлау округінде отыруды таңдады; Ланкашир Оңтүстігінен сайлануы одан сұралмаған, бірақ оның Астық заңдарын жоюдағы еңбегіне алғыс айту үшін жергілікті халықтың көрсеткен құрметі болды. Вильерс 1853 жылы Таяу кеңеске ант берді және 1852 жылдан 1858 жылға дейін Лорд Абердин мен Лорд Палмерстонның басшылығымен Бас прокурор қызметін атқарды. 1853 жылы «Таймс» газеті «еркін сауда қозғалысын іс жүзінде бастаған Чарльз Вильерс мырза» деп жазды. Ол Палмерстон мен Лорд Расселл басшылығымен 1859 жылдан 1866 жылға дейін Кедейлер заңы жөніндегі кеңестің төрағасы (кабинет мүшесі) болды. 1876 жылы ол Манчестердегі әйелдердің сайлау құқығы туралы журналына хат жазып, журналдың сөздерімен «ол бұл мәселе бойынша бірнеше рет дауыс бергенін және осылай істей беретінін» мәлімдеді. Ол таныс болған қарсылықтардың барлығы, субъектіге берілетін еркіндіктің кез келген кеңейтілуіне қарсы ұсынылғандармен бірдей көрінеді, және ол осы қарсылықтарды колониялардағы жеке еркіндікке, осы елдегі діни еркіндікке, жұмысшы табының құқықтарына және кез келген саяси және коммерциялық монополияны жоюға қарсы айтылғанда естіген. Вильерске 1885 жылғы маусымда жұртшылықтан құрметті азаматтық атақ беру ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Оның Вулвергемптон сайлау округі 1885 жылғы Орындықтарды қайта бөлу туралы заңға сәйкес бөлінді, содан кейін ол 1886 жылы Либералды Юнионисттік партияға өтіп, Вулвергемптон Оңтүстігінен сайланды. Ол 1890 жылдан 1898 жылы қайтыс болғанға дейін Парламенттегі ең тәжірибелі депутат болды. Алайда, ол Парламентке соңғы рет 1895 жылы келді. Парламентте болған кезінде ол еркін сауданы қолдады, Астық заңдарына және Ирландияға автономия беруге қарсы болды. Ол Ричард Кобден мен Джон Брайт сайланғанға дейін еркін сауда қозғалысының парламенттегі дауысы ретінде танылды.

Жеке өмір

Вильерс 1898 жылдың қаңтарында 96 жасында үйленбеген күйінде қайтыс болды. Ол Кенсал Грин бейішінде жерленген. Оның ескерткіші Вулвергемптон қаласындағы Вест-паркте орналасқан.