Өлімге Шабуыл: Лорд Питер Уимси және Харриет Вейн жұмбағы

Кіріспе

2002 жылғы Джилл П. Уолштің құпия романы, детективтік роман.

«Өлімнің болжамы» – Джилл Патон Уолштің 2002 жылғы Лорд Питер Уимси – Харриет Вэйн романы, ол Дороти Л. Сайерстің «Уимси қағаздары» негізінде жазылған. Бұл роман Уолштің Лорд Питер Уимси туралы жазған алғашқы түпнұсқа романы, ал Сайерс аяқтай алмаған «Трондар, билік» романын Уолш аяқтаған. «Өлімнің болжамы» романының барлық бөлігін Уолш жазған, тек «Уимси қағаздарынан» алынған үзінділерді қоспағанда.

Сюжет

Харриет (Леди Питер Уимси) отбасын Уимсилердің ауылдық үйіне, Гертфордширдегі Талбойға эвакуациялады, өзінің екі баласын, қарындасы Леди Мэридің үш баласын және Питердің көп жылдық үй шаруашылығын жүргізушісі миссис Траппты алып келді. Питер мен Бантер құпия тапсырмада. ARP жаттығуы кезінде ауылда жас әйел қанымен құлап, өлтіріледі, ал инспектор Кирк (соңғы рет «Бусманның бал айында» пайда болған) Гарриетті осы қылмыстың шешілуіне көмектесуге шақырады, себебі соғыс салдарынан полицияда кадр жетіспейді, ал Гарриет – қылмыстық роман жазушы және детективтің әйелі ретінде, қылмыскерді табуға ең лайықты адам деп есептеледі. Қайтыс болған қыз, Венди Персиваль, ауыл шаруашылығы жұмысына және соғысқа көмектесу үшін қаладан келген еді. Ол ауыл көшесінде, көптеген адамдар жаттығу кезінде ауылдың екі бомбалаудан қорғаныш жайындағы үңгірінде болғанда өлтірілді, ал тергеудің басым бөлігі кімнің, немесе кімдердің қастандық жасалған кезде үңгірлерден шығып кеткеніне немесе шығуы мүмкін екеніне қатысты болды. Сабырлы тергеу Гарриетті бірнеше күдіктілерді алып тастауға мүмкіндік береді, оның ішінде Вендимен флирттескен ауылдағы екі жас жігіт және оның қайтыс болған түні соңғы рет бірге болған Әскери-әуе күштерінің ұшқышы. Сондай-ақ, ол үңгірлердегі барлық адамдардың есептелуін және жаттығу кезінде ешкімнің ешқайсысынан жасырын шығуы мүмкін емес екенін анықтады. Ол өзінің мүмкін күдіктілер тізімі кездейсоқ «санасыз қылмыскерге» дейін қысқарғанын ойлайды. Үйге қайтып келе жатып, Гарриет Питердің ескі мектептес досы, қазір Британдық барлау қызметінің жоғары лауазымды офицері «Бунгомен» кездеседі, ол Питерден кодталған хабарлама алған, оны Питер тек оның ғана түсіне алатынын айтқан. Хабарлама кітап кодына негізделген, және мұқият ойланғаннан кейін, ол кодтың кілті – «Гауди түнде» ол бастап, Питер аяқтаған сонет екенін түсінеді. Шифрленген хабарламада Питер мен Бантер өздерінің міндеттерін орындаған, бірақ қазір олардың қауіп-қатері зор және олар үйге бөлек оралуы керек делінген. Оларға үйге қайту үшін көмек қажет, және хабарламада олар қай бағыттармен баратыны көрсетілген. Шифрді шешу арқылы Гарриет Питердің өмірін сақтап қалды, дәл сол сияқты ол бір кезде оның өмірін сақтап қалған еді. Сондай-ақ, хабарламада Гарриетке егер ол қайтыс болса, оның бюросында қалдырған хатын оқуды бұйырады. Ашылмаған хатты ұстап тұрып, Гарриет Питердің неке ұсыныстарынан қашып өткен жылдарын өкінішпен еске алады, ал қазір оның барлық тілегі – онымен қайта бірге болу. Содан кейін ол өзіне дұрыс уақыт келгенде үйленгенін және дұрыс емес шарттарда «біріккен» болса, екеуіне де апат келтіретінін түсінеді.

Harriet (Lady Peter Wimsey) has evacuated her family to the Wimseys' country house, Talboys in Hertfordshire, taking her two children, along with the three children of her sister in law, Lady Mary, and Peter's venerable old housekeeper, Mrs Trapp. Peter and Bunter are away on an undercover assignment. During an ARP drill, a young woman is murdered in the village, and Superintendent Kirk (who last appeared in Busman's Honeymoon) recruits Harriet to help solve the murder, as the police are short staffed due to the war and Harriet, as a crime novelist and the wife of a detective, is felt to be the best qualified available person to find the murderer. The murdered girl, Wendy Percival, had come from the city as a Land Girl, to do agricultural work and help the war effort. She was killed in the village street while most people were in the village's two air raid shelters during the drill, and much of the investigation turns on who had been, or could have been, outside the shelters when the murder was committed. Patient investigation leads Harriet to eliminate several potential suspects, including two young men in the village with whom Wendy flirted and the RAF pilot who was last with her on the night she died. She also establishes that everyone in the shelters is accounted for, and that there was no way for anyone to leave either shelter unnoticed during the drill. Glumly, she reflects that her list of possible suspects has been reduced to a random "wandering maniac". Returning home from one of her investigations, Harriet encounters "Bungo", Peter's old school friend and now a high ranking officer in British Intelligence, who has received a coded message from Peter which Peter had said only she could decipher. The message is based on a book code, and after thinking carefully she realises that the key to the code is the sonnet which she started and Peter completed in Gaudy Night. The decoded message says that Peter and Bunter have accomplished their mission, but their danger is now great and they must come home separately. They require assistance to get home, and the message says which routes they will be taking. By solving the cipher, Harriet has saved Peter's life, just as he once saved her life. The message also instructs Harriet, in the event of his death, to read the letter he left for her in his bureau. Handling the unopened letter, Harriet reflects ruefully on the years she spent avoiding Peter's proposals of marriage, when all she wants now is to be with him again. Then she realises that she married him when the time was right for her, and that to have "settled" on the wrong terms would have been disastrous for both of them.

Бунтер оралады

Уимси отбасының заңгерімен кездесу үшін Лондонға жасаған қысқа сапарында Харриет кенеттен әуе шабуылы кезінде ескі үйінің жертөлесіне тігіліп қалады және үйіне оралған Бунтермен кездеседі. Ол Питерден хабар жоқ екенін айтады. Келесі аптада ол Талбойсқа қызметке қайта оралады, себебі жасының үлкендігіне байланысты әскерге қайта қабылдануға рұқсат алмайды. Питердің қарындасы Мэридің ұсынысымен Харриет кісі өлтіру ісін тергеудегі прогресін Питерге жібермейтін хаттарда жазады. Мұндай хаттың бірін жазып жатқанда, Харриет бір адамды естен шығарғанын түсінеді: Алан Бринклоу атты RAF ұшқышы, білігі бұзылып, ауылда емделіп жатыр. Ол ауыл тұрғыны болмағандықтан, ешбір бомбалаудан қорғаныш үңгірінде болмаған болар, бірақ жақын маңдағы әуе базаларының біріне де жіберілмегендіктен, оны онда да күтпеген. Бринклоудың Вендини өлтіруге себебі болуы мүмкін деген күдік болмаса да, инспектор Кирк оны сұраққа алуға келіседі.

Петір қайтып келеді

Питер аман-есен қайтып оралады, бұл Харриетке зор қуаныш сыйлайды. Біраз уақыттан соң Кирк Талбойсқа оралып, Бринклоудың денесі фермердің қорасының артында көмілгенін хабарлайды. Питер Бринклоу есімін өзінің бұрынғы тапсырмасынан танитынын және ол адамның бұрыннан қаза болғанын айтады. Бунго Талбойсқа шақырылады, және Питер Алан Бринклоудың бірнеше апта бұрын Солтүстік теңізде атып түсірілгенін түсіндіреді; оның денесі британдық патрульдік кемесімен табылған, кеме капитаны денеге жалған құжаттарды жасырып, жауды жаңылыстыру мақсатымен жау территориясына жіберуге шешім қабылдаған. Бұл амал сәтті аяқталды, бірақ немістер Бринклоудың атын пайдаланып, Британияға жау шпионын кіргізуді жоспарлады, олар британдықтар нағыз Бринклоудың қаза болғанын білмейді деп ойлады. Соңғы апталарда Пэгглехемде тұрған «Бринклоу» шындығында неміс шпионы еді. Бунго «жалған Бринклоудың» британдық барлау қызметінің қызметкерлерімен өлтірілуі мүмкін емес екенін түсіндіреді, себебі олар кез келген жау шпионын тірі ұстауды қалайды. Кирк басқа күдіктілерді таба алмайды, сонда Харриет нағыз Алан Бринклоудың қандай да бір себеппен жауы болуы мүмкін екенін ұсынады. Бринклоутың іс қағаздарынан Питер мен Харриет Нортумберлендте тұратын Джоан Кварли есімді жас әйелдің есімін табады. Олар Джоанның ағасы, Джефф есімді Әскери-әуе күштерінің ұшқышымен сөйлескенде, ол Аланның оның бөлімінде болғанын, олардың Джоанмен махаббатқа түскенін және оның соңғы тапсырмасына дейін оның баласына жүкті болғанын мойындайды. Ресми түрде оларға Аланның жоғалып кеткені және қаза болғаны айтылды, бірақ кейін олар Пагглехемде «Алан Бринклоу» тұрып жатыр деген қауесеттерді естіді. Джефф Аланмен кездесу үшін барып, жалған Бринклоуды түнде жеке кездесуге мәжбүрледі. Ол адамды жақсы көре алмағандықтан, Джефф «Алан» Джоанмен не істемекші екенін сұрайды. Ол: «Джоан кім?» - деп сұрағанда, Джефф ашуланып, оған шабуыл жасайды. Өлімге таласқан кезде Джефф пышақ шығарып, Аланның тізе буындарын кесуге тырысады, бірақ қателікпен адамның тамағын кесіп алады. Жарықтағы адамды көрген Джефф оның Алан емес екенін түсінеді, сондықтан ол денесін үрейлене көміп, Пэгглехемнен қашып кетеді. Бұл оқиғаны Бунгоға, Киркке және оның жоғары бастығына айтқаннан кейін Джеффке қызметке қайтаруға рұқсат беріледі. Бунго Кварлиге Джеффке ешқандай айып тағылмағанын айтады, ал нағыз Алан Бринклоу қадірлі түрде әрекет етіп, батырлықпен қаза тапты. Жалған Бринклоудың өліміне Джеффтің қатысы бар деп күдіктенген Кварли ханым қатты жеңілдеді, ал Джоан сүйген адамына деген сенімін нығайтып, қуанышқа бөленді.

Peter returns, alive and well, to Harriet's immense relief and joy. A short time later, Kirk returns to Talboys to report that Brinklow's dead body has been found buried behind a farmer's shed. Peter is confused, saying he recognises the name Brinklow from his own mission and the man is already long dead. Bungo is summoned to Talboys, and is present as Peter explains that Alan Brinklow was shot down over the North Sea some weeks ago; his body was recovered by a British patrol boat, whose captain decided to plant some false papers on the body and send it drifting into enemy territory, hoping to mislead the enemy. The ploy worked, but the Germans decided to infiltrate an enemy agent into Britain, using Brinklow's name, as they thought the British were unaware that the real Brinklow was dead. The "Brinklow" who had been living in Paggleham for the past few weeks was actually a German spy. Bungo explains that "pseudo Brinklow" is unlikely to have been killed by anyone from British Intelligence, as they would want any enemy agent captured alive. Kirk is at a loss for any other suspects, until Harriet suggests that the real Alan Brinklow might have had an enemy for some reason. In Brinklow's records, Peter and Harriet trace the name of a young woman, Joan Quarley, living in Northumberland. When they confront Joan's brother, an RAF pilot named Jeff, he admits that Alan was his squadmate, and that he and Joan fell in love, and she became pregnant with his child before his last mission. Officially they were told that Alan was missing and presumed dead, but then they heard rumours that an "Alan Brinklow" was living in Paggleham. Jeff went there to confront Alan, and forced pseudo Brinklow to meet him in private, at night. Not seeing the man clearly, Jeff demanded to know what "Alan" was going to do about Joan. When the man responded, "Who is Joan? ", Jeff went berserk and attacked him. Finding himself in a fight to the death, Jeff drew a knife and tried to cut Alan's hamstrings, but accidentally cut the man's throat instead. Seeing the man in the light, Jeff saw that it was not Alan after all, so he buried the body in a panic and fled Paggleham. After repeating this story for Bungo, Superintendent Kirk, and his commanding officer, Jeff is allowed to return to duty. Bungo tells Mrs Quarley that Jeff will not be charged with any crime, and the real Alan Brinklow acted honourably and died bravely. Mrs Quarley, who suspected Jeff's role in pseudo Brinklow's murder, is vastly relieved, while Joan is triumphant, vindicated in her faith in the man she loved.

Нортумберлендтен оралу

Хертфордширге қайтып бара жатқанда Питер мен Харриет Дьюк Денверінде қысқа тоқтайды, онда Питер өзінің жүйсін інісі, Лорд Сент-Джордж, сондай-ақ RAF ұшқышы, соғыстан аман қалмайтынын айтады, бұл Питердің герцогтыққа мұрагер болатынын білдіреді. Дегенмен, Питер мен Харриет өз ұлдарын аристократтар емес, "қалыпты" балалар ретінде тәрбиелеуге бекінеді, себебі ақсүйектерге берілген артықшылықтарды жыл сайын ақтау қиындай түседі, ал соғыс аяқталғаннан кейін оны ақтау одан да қиынырақ болады. Питердің анасы, жесір герцогинямен кешкі ас ішкенде, жаңалықтар қызметі Невилл Чемберленнің премьер-министрліктен кеткенін және оның орнына Уинстон Черчилль келгенін хабарлайды, ол тек "қан, еңбек, жас және тер" уәделейді. Талбойсқа қайта оралғанда, Харриет әлі шешілмеген қылмысқа оралып келе жатқанына наразы екенін айтады. Питер керісінше, Харриет Венди Персивалдың кісі өлтіруін шешкенін, барлық күдіктілерді жоққа шығарғанын, бірақ псевдо Бринклоуды жоққа шығармағанын айтады. Оның себебін ол ешқашан білмейтінін, бірақ ақылға қонымды болжам жасай алатынын айтады: соғыстан бұрын Еуропа бойынша көп саяхаттап, кез келген ұлттың сұлу ер адамдарына қызығушылық танытқан Венди Германияда псевдо Бринклоумен кездесіп, оны ауылдағы жаттығу кезінде кездейсоқ кездескенде бірден таныған болуы керек. Ол оны дереу үнсіз қалдырудан басқа амалы болмады. Харриет бұл қызық кері қайшылық екенін айтады: псевдо Бринклоу Вендиді оның кім екенін білгендіктен өлтірді, бірақ ол өзінің кім екенін жасырғаны үшін өзі өлтірілді.

Радиосигналдар

Питердің айтуынша, жалғыз құпия – Пэгглехемдегі псевдо-Бринклоудың миссиясы не болғаны. Бұл құпияны Питердің он жасар шөкіні Чарли Паркер мен оның ауылдағы досы Сэм Бейтсон шешеді. Чарли Лорд Сент-Джордждан сыйлық ретінде кристалл радио алған, бірақ ол үнемі бұзылып жатқандықтан көңілі қалған. Енді ол радионың жақсы жұмыс істегенін, бірақ ауылдағы бергіштен сигналдарды ұстап алғанын түсінеді: соңғы сигнал псевдо-Бринклоу өлтірілгенге дейін келген. Чарли мен Сэм Морзе коды туралы кітапты алып, оларды түсіндіре алмаса да, ұстап алғандарын жазып алады. Питер бұл сигналдарды Бунгоға жеткізеді, ал бірнеше күннен кейін Пагглехем маңындағы құпия әуе базасы жабылып, басқа жерге көшіріледі. Питер активтік қызметтен зейнеткерлікке шығады және барлау ісіне қатысып жүріп, Харриетке енді шетелге жіберілмейтініне сендіреді. Ол Харриетке онымен үйленгені мен балаларының әкесі болғанының өзінің батылдығын әлсіретіп, жаңа тапсырманы орындауға жарамсыз еткенінен қорқатынын мойындайды. Харриет бұл рас емес екенін білдіреді: ол Бунтердің миссия кезінде Питерден айырылған жағдайын еске алады, олардың бірі екі жолдың қауіпсізірек болғанына байланысты үйге қайтуға тиіс болған, сондықтан олар монета лақтыруға келіседі. Бунтер күдіктенген, ал Питер енді Харриетке монетаны қасақана лақтырып, Бунтерді қауіпсіз жолмен үйге жібергенін мойындайды. Питер Харриетті неге жақсы көретінін еске түсіреді: ол оны өзінен де жақсы көреді. Ол оны құшақтап, Шеллидің «Бейбасты Прометей» романын көрсетеді және олар бірге соңғы абзасын оқиды, екі адам арасындағы шынайы махаббат – соғыс емес, ол жеңістің ең сенімді түрі.

Жалғастығы

Бунго, ол пайда болмағанымен, Сайерстің "Оның денесі бар" романында кодтар жөніндегі сарапшы ретінде есімдерін табасыз. Гарриетпен әңгімелескен кезде, ол Питермен бірге сол романнан Playfair шифрын қалай жарып салғанын айтады. Харриет Питердің шифрының кілті – Харриет бастап, Питер "Гауди түнінде" аяқтаған сонет екенін түсінеді. Харриет өзінің сүйіктісі Филип Бойестің қанына қырсық болған сот ісін еске түсіреді, бұл оқиға "Құйрықты у" романында суреттелген. Мисс Кэтрин "Китти" Климпсон және Дин Летиция Мартин (және Мисс Де Вайн) бұрынғы "Құйрықты у" және "Гауди түнінде" романдарының кейіпкерлері болған.