Тулуза Графтығы: Оңтүстік Франция тарихы (778–1271)

Кіріспе

Оңтүстік Франциядағы мемлекет (778–1271)

Тулуза графтығы – Францияның оңтүстігіндегі Тулуза қаласы мен оның төңірегін қамтитын территория. 9-шы ғасырдың соңынан бастап 13-шы ғасырдың соңына дейін Тулуза графы басқарды. Бұл аймақ Окситания деп белгілі бір аймақтың орталығы еді.

Тулуза графтары

Каролингтер тұсында графтар мен герцогтарды патша сарайы тағайындаған. Кейіннен бұл лауазым мұрагерлікке көшкен. Тулуза графтары 9 ғасырдың соңынан 1271 жылға дейін Тулуза қаласы мен оның төңірегіндегі графтықты басқарды. Кез келген уақытта Тулуза графтары немесе олардың туыстары Кверси, Руерг, Альби, Ним, Прованс графтары және Готияның маркгравтары болған.

Каролингтер дәуірі

Римдік провинция Галлия Нарбоненсис 5 ғасырда Визиготтар патшалығына қарады. Септимания, Визиготтар провинциясы, кейіннен Тулуза графтығына шамамен сәйкес келді, 750 жылдары Кордова әмірлігіне қысқа мерзімге түсті, содан кейін 759 жылы Нарбонна қамалданғаннан кейін Пиппин Ұсқын франктар патшалығына басып кірді. Франк мемлекетіндегі Септимания 9 ғасырдың соңында Готия немесе Марка Готика деп аталды. 768 жылы Пиппин қайтыс болды, оның орнын ұлдары Карл Ұлы және Карлман басты. Осы оқиғадан кейін, қайтыс болған герцог Вайфердің ұлы Хунальд II Аквитаниядағы франк билігіне қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Карл Ұлы көп ұзамай араласып, оны жеңді. 771 жылы Карлман қайтыс болды, ал Карл Ұлы – Франк мемлекетінің жалғыз билеушісі болды. 778 жылы Карл Ұлы әскерін арабтарға қарсы Испанияға бастап кірді. Қайтып келе жатып, Ронсеваль (французша Ронсево) деген танымал оқиға болды: Карл Ұлының артқы күзетшісіне сол аттас өткелде бірнеше баск сауыттары шабуыл жасады. Бұл оны Гаскония мен Аквитаниядағы франк билігінің әлі де нашар екенін және жергілікті халықтың франктарға толыққанды адал емес екенін түсінуге итермеледі. Осының салдарынан сол жылы ол аймақтың әкімшілігін толығымен қайта ұйымдастырды: тікелей франк әкімшілігі орнатылды және франк графтары Тулуза сияқты маңызды қалаларда тағайындалды. 781 жылы Карл Ұлы Аквитания Корольдігін құрды, ол Аквитанияның барлық бөлігін (Гасконияны қоса алғанда) және Жерорта теңізінің жағалауын Нарбоннадан Нимге дейін (сол кезде Готия деп аталған аймақ) қамтыды және Аквитания тәжін үш жасар ұлы Луиге берді. Мұндай басқа да кіші патшалықтар кең Каролинг империясының ішінде Бавария немесе Ломбардия сияқты жерлерде құрылды. Олар жаңадан басып алынған және күшті жергілікті ерекшеліктері бар аумақтардағы жергілікті халықтың адалдығын қамтамасыз ету үшін жасалды. Тәждер Карл Ұлының ұлдарына берілді. Баск шекарасының жалпы бақылауы Тулуза графы немесе герцогы Хорсонның қолына берілді. Бұл саясат басктарды ренжітті, 787 немесе 789 жылы Хорсонды Одалрик "баск" тұтқынға алды, ол, мүмкін, герцог Лупустың ұлы, Хорсонды Карл Ұлы ұят деп санайтын келісімге мәжбүр етті, сондықтан оны 790 жылы граф Вильгельммен алмастырды. Тулуза мұсылмандық Испанияға жақын Каролингтердің маңызды әскери бекінісі болды. Карл Ұлының тұсында мұсылмандарға қарсы әскери жорықтар жыл сайын дерлік Тулузадан басталды. 801 жылы Барселона және Каталонияның көп бөлігі басып алынды. Пиренейлер бойындағы Арагон мен Наварраның солтүстік аймақтарымен бірге бұл аймақ франк империясының оңтүстік маршы (испан маршы) болды. 814 жылы Карл Ұлы қайтыс болды, оның жалғыз аман қалған ұлы – Аквитания патшасы Луи, ол император Луи Инабатты (Луи ле Пье) атанды. Аквитания патшалығы Луи Инабаттың екінші ұлы Пиппинге берілді. Готия Аквитания Корольдігінен бөлініп, императордың тікелей басқаруымен құрылды, осылайша бұрынғы Аквитания герцогтігінің шекарасы қайта жаңартылды. Көп ұзамай қиындықтар туды. Луи Инабаттың үш ұлы болды, ал 817 жылы ол империяның болашақ мұрасын бөлуді ертерек ұйымдастырды: Пиппин Аквитанияда патша болып бекітілді (Аквитаниялық Пиппин I), Луи Неміс Баварияда патша болды, ал үлкен ұлы Лотар болашақта ағаларына билік ететін император атанды. 823 жылы Луи Инабаттың екінші әйелінен Шарль Жасырауыл (Шарль ле Шоув) дүниеге келді. Көп ұзамай ол ұлын патшалық мұрагерлікке қоюды қалады. Луи Инабат әлсіз болды, үш ұлының бір жағында, ал олардың әкесі мен оның жаңа әйелі екінші жағында шайқас басталды, бұл ақырында франк империясының толық құлдырауына әкелді. Луи Инабат биліктен құлатылды, содан кейін қайта орнатылды, содан кейін құлатылды, содан кейін қайта орнатылды. 838 жылы Аквитанияның Пиппин I қайтыс болды, ал Луи Инабат және оның әйелі Аквитанияның жаңа патшасы ретінде Шарль Жасырауылды орнатуға қол жеткізді. 839 жылы Вормс жиналысында империя қайта бөлінді: Шарль Жасырауыл империяның батыс бөлігін, Лотар орталық және шығыс бөлігін алды, ал Луи Неміс тек Баварияны ұстады. Аквитанияның Пиппин I ұлы Пиппин II мұндай шешімді қабылдамады. Аквитаниялықтар оны патша деп жариялады (бірақ басктар оны қабылдамады, өйткені ол кезде Васкония Аквитаниядан бөлініп шықты), ол өзінің атасымен қарсылық көрсетті. Бавариядағы неміс Людовигі де әкесі қабылдаған шешімге қарсы шықты. Ақырында 840 жылы Луи Инабат қайтыс болды. Ал оның тұңғыш ұлы Лотар империяның барлығына талап етті және жалпы соғыс басталды. Бірінші кезде Пиппин II-мен одақтас болған Луи Неміс көп ұзамай жартылай бауыры Шарль Жасырауылмен одақтасып, олар Лотарды бірлесіп жеңді. Содан кейін 1843 жылдың тамыз айында олар Верден шартын жасасты, және империя үш патшалыққа бөлінді: Шарль Жасырауыл батыс бөлігін (Батыс Франция, жақын арада Франция деп аталатын), Луи Неміс шығыс бөлігін (Шығыс Франция, жақын арада Германия Корольдігі болып, кейінірек қасиетті Рим империясының құрамына кіретін), ал Лотар орталық бөлігін (Орталық Франция, жақын арада оның екі бауыры басып алып бөлісетін) алды. Верден шартынан кейін Шарль Жасырауыл оңтүстікке қарай Пиппин II-ні жеңіп, Аквитанияны өзінің аумағына қосу үшін аттанды. Ол бірінші кезде Готияны оның қарсылық көрсеткен графынан басып алды, оны Каролингтердің жанжалынан пайдаланып, өлімге кесті. 844 жылы ол батысқа қарай жылжып, Аквитания патшасы Пиппин II-нің астанасы Тулузаны қоршады. Алайда, ол қаланы басып ала алмай, кері шегінуге мәжбүр болды. Сол жылы викингтер Гаронна өзенінің аузына кіріп, Бордоны алды және Гаронна өзенінің бойында Тулузаға дейін келіп, тонады және өлтірді. Олар Тулузаға жеткенде шабуыл жасамай кері қайтты. Тарихшылар арасында олар Шарль Жасырауылға қарсы күресінде Пиппин II шақыртқан ба еді (Шарльдің кейінірек тараған насихатында айтылғандай), Шарль Жасырауылды жеңіске жеткізгенге көмектесті және Пиппин II-ден лайықты төлем алып кетті, әлде соғыстың артынан келген шабуылды пайдаланып, бірақ Тулузаның мықты гарнизонының қарсылығын көргенде кері қайтты ма деген мәселе әлі де даулы. 845 жылы осы оқиғалардан кейін Шарль Жасырауыл Пиппин II-ні Аквитания патшасы деп мойындаған шартқа қол қойды, оның орнына Аквитанияның солтүстік бөлігін (Пуатье графтығын) Шарль Жасырауылға беруге келісті. Алайда, Аквитаниялықтар Пиппин II-ге наразы болды, мүмкін викингтерге деген оның қарым-қатынасы үшін, олар халыққа қорқынышты зиян келтірді, сондықтан 848 жылы олар Шарль Жасырауылды Пиппин II-ні құлатуға шақырып алды. 849 жылы Шарль Жасырауыл оңтүстікке қайта аттанып, Пиппин II-нің жақында тағайындаған Тулуза графы Фределоннан Аквитанияның астанасы Тулузаны алды. Шарль Жасырауыл содан кейін Фределонды Тулуза графы ретінде ресми бекітті. Көп ұзамай Аквитанияның барлығы Шарль Жасырауылға бағынды. 852 жылы Пиппин II басктарға тұтқынға алынып, оның көкесі Шарль Жасырауылға тапсырылды, ол оны монастырьға қамады. 852 жылы Тулуза графы Фределон қайтыс болды және Шарль Жасырауыл Фределонның бауыры Раймондты (Раймонд I) жаңа граф етіп тағайындады. Бұл ерекше жағдай еді, әдетте графтар тек әкімшілік агенттер ғана емес, бір отбасыдан таңдалмайтын. Алайда, бұл Тулуза графтарының әулетінің бастауы болды, олардың барлығы Тулуза графы Раймонд I-нің ұрпақтары еді. 855 жылы атасы Карл Ұлының үлгісімен Шарль Жасырауыл Аквитания Корольдігін (Готиясыз) қайта құрды және тәжін ұлы Шарль Балаға (Шарль л'Энфан) берді. Темірқасық Аквитаниялық Пиппин II 854 жылы монастырьдан қашып, Аквитанияда көтеріліс ұйымдастырды. Ол өте табысты болмады...

The Roman province of Gallia Narbonensis fell to the Visigothic Kingdom in the 5th century. Septimania, the Visigothic province roughly corresponding to the later county of Toulouse, fell briefly to the Emirate of Córdoba in the 750s before it was conquered into the Kingdom of the Franks by Pippin the Short in 759 following the Siege of Narbonne. Septimania within the Frankish realm would become known as Gothia or Marca Gothica by the end of the 9th century. Pippin died in 768 and was followed by his sons Charlemagne and Carloman. Because of this event, Hunald II, son of the late Duke Waifer, raised an insurrection against Frankish power in Aquitaine. Charlemagne soon intervened and defeated him. In 771, Carloman died and Charlemagne was left as the only ruler of the Frankish realm. In 778, Charlemagne led his army into Spain against the Arabs. On his way back the famous event of Roncesvalles (Roncevaux in French) occurred: Charlemagne's rear guard was attacked in the pass of the same name by some Basque warriors. This led him to realize that Frankish power in Gascony and Aquitaine was still feeble, and that the local populations were not entirely loyal to the Franks. Consequently, that same year, he completely reorganized the administration of the region: direct Frankish administration was imposed, and Frankish counts were established in key cities, such as Toulouse. In 781, Charlemagne set up the Kingdom of Aquitaine, comprising the whole of Aquitaine (including Gascony) plus the Mediterranean coast from Narbonne to Nîmes (an area then known as Gothia), and gave the crown of Aquitaine to his three year old son Louis. Other such sub kingdoms were created inside the wider Carolingian empire in places such as Bavaria or Lombardy. They were meant to ensure the loyalty of local populations in territories freshly conquered and with strong local idiosyncrasies. Crowns were given to the sons of Charlemagne. General supervision of this Basque frontier seems to have been placed in the hands of Chorson, count or duke of Toulouse. These politics displeased the Basques, and in 787 or 789 Chorson was captured by Odalric "the Basque", probably son of Duke Lupus, who forced Chorson into an agreement which Charlemagne considered so shameful that he replaced him by the Count William in 790. Toulouse was a major Carolingian military stronghold close to Muslim Spain. Military campaigns against the Muslims were launched from Toulouse almost every year during Charlemagne's reign. Barcelona was conquered in 801, as well as a large part of Catalonia. Together with the northern areas of Aragon and Navarre along the Pyrenees, the region became the southern march (the Spanish March) of the Frankish empire. In 814, Charlemagne died, and his only surviving son was Louis, king of Aquitaine, who became Emperor Louis the Pious (Louis le Pieux). The Kingdom of Aquitaine was transmitted to Pippin, the second son of Louis the Pious. Gothia was detached from the Kingdom of Aquitaine and administered directly by the emperor, thus recreating the limits of the former duchy of Aquitaine. Problems soon arose. Louis the Pious had three sons, and in 817 he arranged an early allocation of the shares in the future inheritance of the empire: Pippin was confirmed king in Aquitaine (Pippin I of Aquitaine), Louis the German was made king in Bavaria, while the eldest son Lothair was made co emperor with future authority over his brothers. In 823, Charles the Bald (Charles le Chauve) was born from the second wife of Louis the Pious. Soon enough, she wished to place her son in the line of succession. Louis the Pious was rather weak, and a fight started between the three sons on one side, and their father and his new wife on the other side, which eventually would lead to the total collapse of the Frankish empire. Louis the Pious was toppled from power, then re installed, then toppled, then re installed again. In 838 Pippin I of Aquitaine died, and Louis the Pious and his wife managed to install Charles the Bald as the new king of Aquitaine. At the Assembly of Worms in 839 the empire was re divided: Charles the Bald was given the western part of the empire, Lothar the central and eastern part, while Louis the German was keeping only Bavaria. Pippin II of Aquitaine, the son of Pippin I, was not going to accept such a decision. He was hailed king by the Aquitanians (but not by the Basques, who by then had seceded and detached Vasconia from Aquitaine), and he resisted his grandfather. Louis the German in Bavaria also opposed his father's decision. Eventually Louis the Pious died in 840. Lothar, the eldest son, claimed the whole empire and a general war broke out. First allied with his nephew Pippin II, Louis the German soon allied with his half brother Charles the Bald and they jointly defeated Lothar. Then in August 843, they signed the Treaty of Verdun, and the empire was partitioned into three kingdoms: Charles the Bald was given the western part (West Francia, soon to be called France), Louis the German was given the eastern part (East Francia, soon to become the Kingdom of Germany, later one of the constituent kingdoms of the Holy Roman Empire), and Lothar was given the central part (Middle Francia, soon to be conquered and divided by his two brothers). Following the Treaty of Verdun, Charles the Bald moved south to defeat Pippin II and add Aquitaine to his territory. He first conquered Gothia from its rebellious count, who had taken advantage of the Carolingian feud, and had him executed. In 844, he moved west and besieged Toulouse, the capital of King Pippin II of Aquitaine. However, he had to withdraw without being able to capture the city. That same year, the Vikings entered the mouth of the Garonne River, took Bordeaux, and sailed up as far as Toulouse, plundering and killing all along the Garonne River valley. They moved back when they reached Toulouse, without attacking the city. It is still a matter of debate among historians whether they were called by Pippin II in his fight against Charles the Bald (as Charles' propaganda later claimed), helped defeat Charles the Bald, and left with due payment from Pippin II of Aquitaine, or whether they just took advantage of the war to invade unchecked but moved back at the sight of the strong garrison of Toulouse who had just resisted successfully Charles the Bald. In 845, following these events, Charles the Bald signed a treaty recognizing Pippin II as king of Aquitaine in exchange for him relinquishing the northern part of Aquitaine (the county of Poitiers) to Charles the Bald. However, the Aquitanians grew very unhappy with their king Pippin II, perhaps for his friendliness towards the Vikings who inflicted terrible damage on the population, and so in 848 they called Charles the Bald to topple Pippin II. In 849 Charles the Bald moved south again and was presented the capital of Aquitaine, Toulouse, by Frédelon, the count of Toulouse recently appointed by Pippin II. Charles the Bald then officially confirmed Frédelon as count of Toulouse. Soon the whole of Aquitaine was submitting to Charles the Bald. In 852, Pippin II was taken prisoner by the Basques and handed over to his uncle Charles the Bald who put him in a monastery. In 852, Count Frédelon of Toulouse died and Charles the Bald appointed Frédelon's brother Raymond (Raimond) as the new count. This was a special favor, normally counts were only administrative agents not chosen in the same family. However, it would prove to be the start of the dynasty of the counts of Toulouse, who were all descendants of Count Raymond I of Toulouse (Raimond I). In 855, following the example of his grandfather Charlemagne, Charles the Bald recreated the kingdom of Aquitaine (without Gothia), and he gave the crown to his son Charles the Child (Charles l'Enfant). Meanwhile, Pippin II of Aquitaine had escaped from his monastery in 854, and he was raising an insurrection in Aquitaine. It did not prove very popular among Aquitanians though, and he was unsuccessful. He then resorted to calling the Vikings for help. In 864, at the head of a Viking army, Pippin II of Aquitaine besieged Toulouse where the count of Toulouse resisted fiercely. The siege failed, and the Vikings left to plunder other areas of Aquitaine. Pippin II, abandoned by all, saw the ruins of his ambitions. He was captured and again put in a monastery by his uncle, where he died soon after. In 866, Charles the Child died. Charles the Bald then made his other son, Louis the Stammerer (Louis le Bègue), the new king of Aquitaine. By then, the central state in the kingdom of France was rapidly losing authority. Charles the Bald was rather unsuccessful at containing the Vikings, local populations had to rely on their local counts to resist the Vikings, and the counts soon became the main source of authority, challenging the central authority of Charles the Bald in Paris. As they grew in power, they started to be succeeded in the same family and establish local dynasties. Wars between the central power and the counts arose, as well as wars between the competing counts, which further debilitated the defenses against the Vikings. Western Europe, and France in particular, was again entering a new Dark Age, which would prove even more disastrous than those of the 6th and 7th centuries. In 877, Charles the Bald had to give in: he signed the Capitulary of Quierzy, which allowed counts to be succeeded by their sons when they died. This was the founding stone of feudalism in western Europe. Charles the Bald died four months later. The new king of France was his son Louis the Stammerer, formally king of Aquitaine. Louis the Stammerer did not choose any of his sons to become the new king of Aquitaine, thus in effect putting an end to the kingdom of Aquitaine, which would never be revived again. Louis the Stammerer died shortly after in 879 and was succeeded by his two sons, Louis III and Carloman. Louis III inherited northwest France, while Carloman inherited Burgundy and Aquitaine. However, in practice, during the years 870–890 the central power was so weakened that the counts in southern France achieved complete autonomy. The dynasties they established ruled independently. The central state in Paris would not be able to reassert its authority over the south of France for the next four centuries.

Тәуелсіздік

9-ғасырдың соңында Тулуза тәуелсіз графтықтың астанасына айналды, Тулуза графтығы, теория бойынша Франция королінің билігінде болған, бірақ іс жүзінде толығымен тәуелсіз Фределон негізін салған әулет басқарды. Тулуза графтары өздерінің мәртебесін сақтау үшін күресуге мәжбүр болды. Оларға ең көп қарсылық бұрынғы Аквитанияның солтүстік-шығыс бөлігін билеген Овернь графтарының әулеті көрсетті, олар Тулуза графтығын өздерінікі деп таластады және тіпті Тулуза графтарын Тулуза қаласынан уақытша қуғынға шығарды. Алайда, осы қараңғы ғасырларда Тулуза графтары өздерін сақтап қалды және көптеген жергілікті әулеттерден айырмашылығы, тірі қалуға қол жеткізді. Олардың графтығы бұрынғы Аквитанияның шағын бөлігі ғана, оның оңтүстік-шығыс бөлігі. Бірақ 918 жылы Овернь графы Вильгельм (Guillaume le Pieux) қайтыс болғаннан кейін, олар Готияны иеленді, ол екі буын бойы Овернь графтарының отбасында болды. Осылайша олар өз аумағын екі еседен астам ұлғайтып, Тулузаны тағы да Нарбоннан Нимге дейінгі Жерорта теңізі жағалауымен біріктірді. Тулуза графтығы өз нақты пішінін алды, батыстағы Тулузадан шығыстағы Рона өзеніне дейін, бұл Франция революциясына дейін Лангедок провинциясы ретінде сақталған біртүтас аймақ болды. Тулуза ешқашан Аквитания құрамына кірмейтін болды, оның астанасы кейінірек Пуатье, содан кейін Бордо болды. Бірақ бастапқыда Тулузада Аквитания туралы естеліктер күшті болды. Овернь графы Вильгельм (Guillaume le Pieux) 890 жылдары Аквитания герцогі атағын өзіне қайта жаратқан алғашқы адам болды. Содан кейін 927 жылы бұл атақ Пуатье графына мұра болып өтті. 932 жылы Франция королі Рауль Пуатье графына қарсы соғысып, Аквитания герцогі атағын өзінің жаңа одақтасы Тулуза графы Раймонд III Понсқа (Raymond III) берді. Бірақ бұл атақ көп нәрсені білдірмеді. Бұрынғы Аквитанияның әртүрлі графтары тәуелсіз болды және жоғары билікті танымады. Франция тағы үшін түрлі топтар бәсекелестікке түсті, бірақ барлық орталық билік жойылғандықтан, Франция королі лауазымы бос атаққа айналды. Раульдің өлімінен кейін тағы бір топ таққа ағылшын текті Каролинг князін, Луи IV-ті (Louis IV d'Outremer) орнатуға қол жеткізді. Раймонд III Понс қарсы жақта болды, сондықтан ол 950 жылы қайтыс болғанда Луи IV Аквитания герцогі атағын Луи IV-нің одақтасы Пуатье графы Вильгельм III Тоухедке (Guillaume III Tête d'Étoupe) берді. Содан бері Аквитания герцогі атағы Пуатье графтарының отбасында қолданыла бастады, олардың Пуатуы бұрынғы Аквитанияның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Тулуза графтары Аквитания туралы армандарды ұмытып кетті. Ақырында, 987 жылы Франция королі Людовик V қайтыс болғаннан кейін Робертиандық топ өзінің басшысы Хью Капетті (Hugues Capet) француз тағына сайлауға қол жеткізді. Осымен Каролингтер әулетінің билігі аяқталды. Хью Капет Францияда келесі сегіз ғасыр бойы билік ететін Капетингер әулетінің негізін қалады. Бірақ осы сәттен бастап Франция тарихы Тулуза үшін, кем дегенде 13 ғасырға дейін маңызды емес. Тулуза графтары өздерінің билігін Жерорта теңізі жағалауына дейін кеңейтті, бірақ олар өздеріне ұялаған үлкен иелікті ұзақ уақыт пайдалана алмады. 10 ғасыр Батыс Еуропа үшін соңғы екі мыңжылдықтағы ең ауыр ғасыр болды. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін төрт ғасыр өткен соң өркениет құлдырады, өнер мен білім нашар күйде болды. Шарль I кезінде мәдениет пен тәртіптің уақытша жаңаруы болды, бірақ көп ұзамай басып кірулердің қайта оралуымен (әсіресе викингтердің) Батыс Еуропа қайтадан құлдырады. Бұл жоғарыда айтылғандай, азаматтық соғыстармен, нашар ауа-райымен, індеттермен және халық санының азаюымен байланысты болды. Батыс Еуропаның барлық аймақтары қайтадан шөлейт далаға айналды. Қалалар толығымен бос қалды. Шіркеулер тасталып, тоналып кетті, әдеп-ахлақтың құлдырауы байқалды. Рим империясының мұрасы мүлдем жойылып бара жатқандай көрінді. Ежелгі дәуірдегі мәдениет тек шашыраңқы монастырларда ғана сақталды. Бұл Испаниядағы сол кездегі гүлденген Кордова әмірлігі мен Византия империясымен қарама-қайшы болды. Бұл кезеңнің тағы бір ерекшелігі орталық биліктің толық жойылуы болды. Билік бөлініп, алдымен графтардың, содан кейін виконттардың, содан кейін мыңдаған жергілікті феодалдардың қолына түсті. 10 ғасырдың соңында Францияны мыңдаған жергілікті билеушілер басқарды, олар тек бір қалашықты немесе бір қаланы және айналасындағы бірнеше ауылдарды басқарды. Тулуза мен оның графтығының жағдайы осыған ұқсас болды. 900 мен 980 жылдар аралығында Тулуза графтары графтыққа бақылауды жоғалта бастады, графтықтың әр бөлігінде жергілікті әулеттік билеушілер пайда болды. 10 ғасырдың соңында Тулуза графтары графтық аумағында шашыраңқы орналасқан бірнеше иеліктерге ғана билік ете алды. Тіпті Тулуза қаласының өзі Тулуза графтарынан тәуелсіз виконт басқарды. Кордовалық Абд ар-Рахман III Мұсылман Испаниясын қайта біріктіріп, Кордова әмірлігін оның гүлденуіне жеткізіп, 929 жылы оны Кордова халифатына айналдырды. 920 жылдары ол Испанияның солтүстігіндегі христиан мемлекеттеріне қарсы жалпы шабуылды бастады. 920 (және мүмкін 929) жылы оның әскерлерінің бірі Пиреней тауларын кесіп өтіп, Тулузаға дейін жетті, бірақ қаланы басып алмады. 924 жылы мажарлар (венгрлердің ата-бабалары) батысқа жорық жасап, Тулузаға дейін жетті, бірақ Тулуза графы Раймонд III Понс оларды жеңді. 10 ғасырдың соңында Каролинг соғыстары мен одан кейінгі басып кірулер Тулуза графтығын қиратуға әкелді. Көптеген шаруашылықтар тасталып қалғандықтан, үлкен жерлер өңделмей қалды. Тулуза, мүмкін, Солтүстік Франциядан жақсырақ жағдайға ие болды, себебі Мұсылман Испаниясына жақындығы Кордованың ғылым және мәдениет ошақтарынан білім мен мәдениет ағынына мүмкіндік берді. Тулуза Солтүстік Франциядан айырмашылығы, рим құқығын сақтап қалды және осы қиын кезеңдерде де рим мұрасын көбірек сақтады. Жаңару үшін жағдайлар қалыптасты. Екінші мыңжылдық басында дін қызметкерлерінің бейтараптығы және Тулуза әкімшілігінің шіркеуді тартып алуы құлшыныстың төмендеуіне әкелді. Сен-Сернин шіркеуі, Дорада базиликасы және Сен-Этьен соборы дұрыс күтілмеді. Клуний реформасы сияқты жаңа діни ағымдар пайда болды. Епископ Изарн, Папа Григорий VII-нің көмегімен, барлығын тәртіпке келтіруге тырысты. 1077 жылы ол Дорада базиликасын Клуний аббаттарына берді. Сен-Сернинде ол жаңадан кедейлерге аурухана салған және базилика салуды ұсынған Раймонд Гаярдың қарсылығына тап болды. Граф Гилем IV-тің қолдауымен Сен-Раймонд ақыры 1096 жылы Папа Урбан II-ден ғимаратты арнауға рұқсат алды. Дін араздығы Тулузаның сенімін оятты. Бұл жаңару техникалық жағынан тиімді ауыл шаруашылығының қолдауымен жаңа демографиялық өсіммен бірге жүрді. Сен-Мишель және Сен-Сиприен қалалары осы кезеңде салынды. 1181 жылы Дорада көпірі Сен-Сиприен қаласын қала қақпаларымен байланыстырды. Сен-Сернин және Сен-Пьер-де-Кюзин қалалары да едәуір кеңейді. 11 ғасырдың соңы граф Раймонд IV-тің крест жорықтарына қатысуымен белгіленді. Одан кейін түрлі мұрагерлік соғыстар Тулузаны бірнеше рет қоршауға алып келді. 1119 жылы Тулуза халқы Альфонс Журденді граф деп жариялады. Альфонс Журден өзінің халқына риза болғандықтан, ол қайтадан...

By the end of the 9th century, Toulouse had become the capital of an independent county, the county of Toulouse, ruled by the dynasty founded by Frédelon, who in theory was under the sovereignty of the king of France, but in practice was totally independent. The counts of Toulouse had to fight to maintain their position at first. They were mostly challenged by the dynasty of the counts of Auvergne, ruling over the northeastern part of the former Aquitaine, who claimed the county of Toulouse as their own, and even temporarily ousted the counts of Toulouse from the city of Toulouse. However, during these Dark Ages, the counts of Toulouse managed to preserve their own and, unlike many local dynasties that disappeared, they achieved survival. Their county was just a small fraction of the former Aquitaine, the southeastern part of it in fact. However, on the death of Count William the Pious of Auvergne (Guillaume le Pieux) in 918 they came into the possession of Gothia which had been in the family of the counts of Auvergne for two generations. Thus, they more than doubled their territory, once again reuniting Toulouse with the Mediterranean coast from Narbonne to Nîmes. The county of Toulouse took its definite shape, from Toulouse in the west to the Rhone River in the east, a unity that would survive until the French Revolution as the province of Languedoc. Toulouse would never again be part of the Aquitaine polity, whose capital in later times would become Poitiers, then Bordeaux. At first though, the memories of Aquitaine lived strong in Toulouse. Count William the Pious of Auvergne was the first to recreate the title of Duke of Aquitaine for himself in the 890s. Then the count of Poitiers inherited the title in 927. In 932 the king of France Raoul was fighting against the count of Poitiers, and he transferred the title of Duke of Aquitaine to his new ally Count Raymond III Pons of Toulouse (Raimond III). However, the title did not mean much. The various counts of the former Aquitaine were all independents, and did not recognize a superior authority. Various factions were competing for the throne of France, but since all central authority had disappeared, the position of King of France had become an almost empty title. After Raoul's death, another faction succeeded in establishing an English bred Carolingian prince to the throne, Louis IV from Overseas (Louis IV d'Outremer). Raymond III Pons was from the opposite faction and so when he died in 950 Louis IV awarded the title of Duke of Aquitaine to Count William III Towhead of Poitiers (Guillaume III Tête d'Étoupe) who was an ally of Louis IV. From then on the title of Duke of Aquitaine would be used in the family of the counts of Poitiers, whose power base of Poitou was in the northwestern part of the former Aquitaine. The counts of Toulouse would soon forget any dreams about Aquitaine. Eventually, on the death of the Carolingian king of France Louis V in 987, the Robertian faction succeeded in having its chief, Hugh Capet (Hugues Capet) elected to the French throne. This time, the Carolingian dynasty effectively ended. Hugh Capet was the founder the Capetian dynasty, which would rule in France for the next eight centuries. However, from this point forward, the history of France is irrelevant to Toulouse, at least until the 13th century. The counts of Toulouse had extended their rule to the Mediterranean coast, but they would not long enjoy the large domain they had succeeded in carving out for themselves. The 10th century was perhaps the worst century for western Europe in the last two millennia. Four centuries after the fall of the Western Roman Empire, civilization had declined, arts and education were in a very poor state. There had been a momentary rebirth of culture and order in the time of Charlemagne, but soon with the return of invasions (especially the Vikings), western Europe was falling again. This conjugated with dramatic civil wars as explained above, as well as bad weather, plagues, and population loss. Entire areas of western Europe returned to wilderness. Cities were completely depopulated. Churches were abandoned or plundered; the Church was experiencing a sharp decline in morals. It seemed as if the legacy of the Roman Empire would completely disappear. Culture from the Antiquity only survived in a few scattered monasteries. This was in sharp contrast with the then flourishing emirate of Córdoba in Spain or the Byzantine Empire. Another phenomenon of these times was the complete disappearance of central authority. Power fragmented, falling first into the hands of counts, then viscounts, then in the hands of thousands of local feudal lords. By the end of the 10th century, France was ruled by thousands of local rulers who controlled only one town, or one castle and the few villages around. Toulouse and its county was exactly reflecting this situation. Between 900 and 980 the counts of Toulouse gradually lost control over the county, with the emergence of local dynastic rulers in every part of it. By the end of the 10th century the counts of Toulouse only had authority over a few estates scattered around the county. Even the city of Toulouse was ruled by a viscount independent from the counts of Toulouse. Abd al Rahman III of Córdoba managed to reunite Muslim Spain, and carried the emirate of Córdoba to its zenith, transforming it into the prestigious caliphate of Córdoba in 929. In the 920s he launched a general offensive against the Christian kingdoms in the north of Spain. In 920 (and possibly also in 929) one of his armies crossed the Pyrenees and went as far north as Toulouse, without capturing the city. In 924, the Magyars (ancestors of the Hungarians) launched an expedition toward the west and went as far as Toulouse, but they were defeated by Count Raymond III Pons of Toulouse. At the end of the 10th century all the Carolingian wars and subsequent invasions had left the county of Toulouse in disarray. Large expanses of lands were left uncultivated as many farms had been abandoned. Toulouse was perhaps faring a little better than northern France in the sense that its proximity to Muslim Spain meant there was a strong flow of knowledge and culture coming from the schools and printing houses of Córdoba. Toulouse had also retained Roman Law unlike northern France, and had in general kept more of the Roman legacy, even in these troubled times. The ground was there for a recovery of civilization. At the beginning of the second millennium, the drifting attitude of the clergy and the confiscation of the Church by the Toulouse administration initiated a degradation of the worship. The Saint Sernin church, the Daurade basilica, and the Saint Étienne cathedral were not maintained properly. New religious currents appeared, like the Cluniac reform. Bishop Isarn, helped by Pope Gregory VII, tried to put everything back in order. He gave the Daurade Basilica to the Cluniac abbots in 1077. In Saint Sernin, he met a strong opposition in the person of Raimond Gayrard, a provost who had just built a hospital for the poor and was proposing to build a basilica. Supported by count Guilhem IV, Saint Raymond finally gained permission from Pope Urban II to dedicate the building in 1096. The religious quarrels had just awoken the faith of Toulouse. This rebirth was accompanied by a new demographic progression, supported by technically more efficient agriculture. The suburbs of Saint Michel and Saint Cyprien were built during this period. The Daurade bridge connected in 1181 the Saint Cyprien suburb to the gates of the city. The suburbs of Saint Sernin and Saint Pierre des Cuisines also had a remarkable expansion. The end of the 11th century marked the departure of count Raymond IV to the crusades. Various succession wars followed, besieging Toulouse several times. In 1119, the population of Toulouse proclaimed Alphonse Jourdain count. Alphonse Jourdain, willing to be grateful to his people, reduced the taxes immediately, for example on salt and wine. From the middle years of the 12th century, the people of Toulouse seem to have begun to free themselves from the most oppressive feudal dues. With the death of the count, an administration of eight "capitulaires" was created. Under the direction of the count, they had the responsibility of regulating the exchanges and making sure the laws were applied. These were the Capitouls, whose first acts were dated in 1152. In 1152 we have traces of a commune consilium Tolosae making police ordinances in its own name "with the advice of Lord Raymond, count of Toulouse, duke of Narbonne, and marquis of Provence". This act was witnessed by six capitularii, four duly appointed judges (judices constiluti), and two advocates. Twenty three years later there were twelve capitularii or consuls, six for the city and six for its suburbs, all of them elected and sworn to do justice in whatever municipal matters were brought before them. In 1176, the "chapitre" already had twelve members, each of them representing a district of Toulouse, or a suburb. The consuls quickly opposed count Raimond V. The population of Toulouse was divided on the subject and in 1189, after ten years of fighting, the town council finally obtained the submission of the count. In 1190 the construction of the future Capitole, the common house, the town council headquarters began. With twenty four members, probably elected, the Capitouls granted themselves the rights of police, trade, imposition and started some conflicts with the closest cities. Toulouse was usually victorious, extending the domination of the patria tolosana. Despite the intervention of the king, the administration of the Capitouls gave a relative independence to the city, for nearly 600 years, until the French Revolution. In 1222 the number of capitularii was increased to twenty four; but they were forbidden to touch the city property, which was to remain in the charge of certain communarii chosen by themselves.

Әйелдер құқықтары

Визиготтар патшалығы мен Аквитания герцогтігінің мұрагері ретінде Тулуза, Аквитания аймағы және Лангедок (бірақ Гаскония емес) визиготтық және римдік құқықтарды мұралады, олардың бірігуі нәтижесінде әйелдер 20 ғасырға дейін өз замандастарына қарағанда артық құқықтарға ие болды. Атап айтқанда, 642/643 жылы кодификацияланған және 653 жылы Рецесвинт кодексінде кеңейтілген "Liber Judiciorum" бойынша әйелдер жер мен лауазымды мұраға алуға және оны күйеулерінен немесе еркек туыстарынан тәуелсіз басқаруға, егер мұрагерлері болмаса, заңды өсиет арқылы мүлкін иеленуге, ал 14 жасқа толғаннан бастап сотта өздерін-өздері қорғауға және куәлік беруге, 20 жасқа толғаннан бастап өз некелерін өздері шешуге құқылы болды. Осының салдарынан, еркек балаға басымдық берушілігі ақсүйектер арасында мұрагерлік құқығының қалыпты жағдайына айналды.

Альбигендіктердің крест жорығы

Катаризм – материалдық және рухани әлемнің бөлінуі туралы ілім, оның шабыт көзі Болгарияның богомилизмі болуы мүмкін. Бұл православиелік сенімге қайшы келеді. "Еретиктер" деп аталатын катарлар Францияның оңтүстігінде, әсіресе 12 ғасырда көптеген жақтастар тапты. Симон де Монфор оларды жоюға тырысты. Катарлық ілім Тулузаға да жетті. Православиелік Ақ бауырластар қала көшелерінде еретик қараларды қуғынға түсті. Фулк аббаты осы жағдайды пайдаланды, себебі еретиктер оның қарызкорлары еді, және инквизицияны қолдады. Кейбіреулер ақ жауынгерлерге қосылды, ал енді біреулері қоршаудағы халыққа көмектесуді жөн көрді. Консулдар Тулузаны бөлісуге ұмтылмады, сондықтан еретиктерді анықтаудан бас тартып, папалық билікке қарсы шықты. Папамен дауласқандықтан қауымнан шеттетілген Тулуза графы, католик Реймонд VI кейіннен еретиктерге көңіл білдірді, себебі ол крест жорығының Безиердегі қырғынмен қасиетсіз жолға түскенін көрді. 1211 жылы Симон де Монфордың Тулузаны алғашқы қоршауы сәтсіз аяқталды, бірақ екі жылдан кейін ол Тулуза армиясын жеңді. 1214 жылы Симон іс жүзінде Тулуза графы болғанымен, бұл ресми түрде тек 1215 жылғы қарашада өткен Төртінші Латеран кеңесінен кейін Папа Иннокентий III-нің шешімімен бекітілді. Симон де Монфор 1218 жылы Тулуза қоршауында тасқа тиіп қаза тапты. Соңғы қоршауға дейін Тулуза халқы "ақтармен" күресті. Людовик VIII 1219 жылы соғыстан бас тартты. Реймонд VI халықтан алған қолдаудың өзінің мүддесін сақтауына көмектескенін мойындап, соңғы құқықтарын Капитулдарға өткізді.

Франция Корольдігінің ішінде

XIII ғасырдағы саяси бағыт алдыңғы ғасырлардан түбегейлі өзгеше болды. 1229 жылғы Париж шартында Тулуза Франция тәжіне ресми түрде бағынды. Графтықтың жалғыз мұрагері Жанна Францияның Людовик IX-ның кіші інісі Пуатье графы Альфонсқа күйеуге шықты. Неке 1241 жылы заңдастырылды, бірақ баласыз болғандықтан Жанна қайтыс болғаннан кейін графтық мұрагерлікпен Франция тәжіне өтті. Сондай-ақ 1229 жылы Париж үлгісінде Тулуза университеті құрылды, ол еретик қозғалысын тарату құралы ретінде көзделді. Әр түрлі монахтар ордендері, мысалы, предиканттар орденінің қауымы құрылды. Олар Лес-Жакобинде орналасты. Параллельдік түрде Тулуза қабырғаларының ішінде ұзақ инквизиция кезеңі басталды. Қысымнан қорқып, көрнекті тұлғалар жер аударылуға немесе дінін өзгерткеңге мәжбүр болды. Инквизицияға жуық 400 жыл созылды, Тулуза оның астанасы болды. Граф Раймонд VII ерестікпен айыпталып, 1249 жылы мұрагерсіз қайтыс болды. Тулуза графтығы Франция патшасына берілді, ол тағайындалған сенаторлар арқылы өз заңдарын жүзеге асырды. Капитулдың билігі әлсіретілді. 1323 жылы Тулузада трубадурлардың лирикалық өнерін сақтау мақсатында Consistori del Gay Saber құрылды. Тулуза келесі жүз жыл бойы окситан әдеби мәдениетінің орталығы болды, ал Консистори 1484 жылы соңғы рет белсенді болды. Әкімшілік орталық ретіндегі беделін нығайта отырып, қала Англиямен Бордо шарабы, сондай-ақ астық және мата саудасына қатысып, байыды. Инквизициямен бірге қалаға көптеген қауіп-қатерлер төнді. Оба, өрт және су тасқыны аудандарды қиратты. Жүз жылдық соғыс Тулузаны құртты. Көші-қонға қарамастан, 70 жыл ішінде халық саны 10 000 адамға азайды. 1405 жылы Тулузада бар болғаны 22 000 адам тұрды.