Кіріспе

Ағылшын және тагалог тілдерінің аралас тілі. Таглиш немесе Энглог – Филиппиннің ең көп қолданылатын тілдері – тагалог пен ағылшын тілдерін пайдалану кезінде кодты ауыстыру және/немесе кодты қоса қолдану. «Таглиш» және «Энглог» сөздері «тагалог» және «ағылшын» сөздерінің біріктірілуінен пайда болған. «Таглиш» сөзінің ең ерте пайдалануы 1973 жылға дейін жетеді, ал сирек қолданылатын «танглиш» түрі 1999 жылдан бастап тіркелген. Таглиш Филиппинде кеңінен таралған, сонымен қатар филиппиндықтар шетелдегі қауымдастықтарда да қолданады. Оның Coño English, Jejemon және Swardspeak сияқты бірнеше нұсқалары бар.

Сипаттама

Таглиш тілі Филиппинде кең таралған және қалалық және/немесе білімді орта тап арасында де-факто лингва франкаға айналды. Бұл әдетте бейресми жағдайда "сөйлеу және жазудың қалыпты, қабылданатын стилі" саналады. Оның таралуы соншалық, ана тілі емес адамды оңай анықтауға болады, өйткені ол көбінесе тагалог тілінде сөйлейді, ал ана тілі тагалог тілінде сөйлейтін адам ағылшын тіліне еркін ауысады. Тіл маманы Мария Лурдес С. Баутистаның айтуынша, Филиппинде код ауыстырудың екі қарама-қарсы түрі бар: жетіспеушілікке негізделген және тиімділікке негізделген. Жетіспеушілікке негізделген код ауыстыру, бір тілде жеткіліксіз білімі бар адамдарға таныс тілге қайта оралуға мәжбүрлеген кезде пайда болады. Бұл, Баутистаның төмендегі мысалында көрсетілгендей, кішкентай балалар арасында жиі кездеседі. Алайда, бұл практика ағылшын және тагалог/филиппин тілдері қолданылатын басқа да аймақтарға, тіпті тагалог тілі ана тілі емес аймақтарға да тарады. Бұл тагалог/филиппин тілінің ағылшын тіліндегі сөздермен араласуының бір түрі, мұнда тагалог/филиппин тілі субстрат, ал ағылшын тілі – суперстрат. Тагалог тіліндегі сөйлемдер мен тіркестер арасында код ауыстырудан өзге, Таглиш сөйлеуі, әсіресе тагалог тілінің грамматикалық ережелерін, синтаксисі мен морфологиясын сақтайтын, бірақ кейде тагалог сөздерінің орнына ағылшын тіліндегі есімдер мен етістіктерді қолданатын код араласуын да қамтиды. Мысалдар:

Ағылшын Тагалог Таглиш
Could you explain it to me? Maaaring ipaunawà mo sa akin. Maaaring i-explain mo sa akin.
Could you shed light on it for me? Pakipaliwanag mo sa akin. Paki-explain mo sa akin.
Have you finished your homework? Natapos mo na ba ang iyong takdáng aralín? Finished/Natapos na ba 'yung homework mo?
Please call the driver. Pakitawag ang tsuper. Pakitawag ang driver.

Ағылшын тіліндегі етістіктер және кейбір есімдер тагалог тіліндегі етістік түбірлері ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл тагалог морфологиясына сәйкес, зат есімнің немесе етістіктің бастапқы түрінің бірінші әрпін екі еселеу арқылы, сондай-ақ бір немесе бірнеше префикстер немесе инфикстер қосу арқылы жасалады, бірақ түбірлер үшін әдетте ағылшын тіліндегі жазу сақталады. Мысалы, ағылшын тіліндегі "drive" етістігін тагалог тілінде "magda-drive" сөзімен ауыстыруға болады, яғни "жүргізеді" (тагалог тіліндегі "magmamaneho" сөзінің орнына). Сондай-ақ, ағылшын тіліндегі "Internet" атауын тагалог тілінде "nag-Internet" сөзімен ауыстыруға болады, яғни "Интернеттен пайдаланды". Таглиш ағылшын және тагалог сөздері мен тіркестері араласқан сөйлемдерді де қолданады. Оларды байланыстыратын шылаулар екі тілдің қайсысынан болса да болуы мүмкін. Мысалдар:

Ағылшын Тагалог Таглиш
I will shop at the mall later. Bibilí ako sa pámilihan mámayâ. Magsya-shopping ako sa mall mámayâ.
Have you printed the report? Nailathala/Naiimprenta mo na ba ang ulat? Na-print mo na ba ang report?
Please turn on the aircon. Pakibuksán iyong érkon. Paki-on 'yung aircon.
Take the LRT to school. Mag tren ka papuntáng paaralán/eskuwela. Mag LRT ka papuntáng school.
I cannot understand the topic of his lecture. Hindi kó maíntindihán ang paksâ ng pagtuturò niya. Hindi kó ma-understand ang topic ng lecture niya.
Could you fax your estimate tomorrow. Pakipadalá na lang ng tantiyá mo sa akin bukas. Paki-fax na lang ng estimate mo sa akin bukas.

Оның бейресми сипатынан ағылшын және тагалог тілдерінің норматившілері оны қолдануға қарсы шығады. Таглиш тілінде жазылған заманауи кітаптардың мысалдары: Кирстен Нимвейдің "Аты бар оқ" (2018) атты оқиғалық романы, Харкин Дексимирдің "Әңгімелі арман" (2018) атты махаббат романы және т.б.

Свердспик

Swardspeak – Филиппиннің ЛГБТ демографиялық тобы қолданатын таглиш/англо-ЛГБТ сленгінің бір түрі. Бұл сленг негізінен филиппин ағылшын, тагалог/филиппин және/немесе себуано және хилигайнон тілдерінен алынған сөздер мен терминдерді пайдаланады, сондай-ақ кейде жапон, корей, қытай, санскрит немесе басқа тілдерден де сөздер қолданылуы мүмкін. Атақты адамдардың, көркем әдебиеттік кейіпкерлердің аттары мен тауарлық белгілер де жиі қолданылады.