Джеймс Битти: Шотланд ақыны, философ және моралист
James Beattie (poet)
Джеймс Бити: шотланд ақыны, философ және моралист (1735-1803). Өмірі, еңбектері, «Париж соттауы» поэмасы және Абердин университетіндегі қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд ақыны, моралист және философ (1735–1803)
Scottish poet, moralist and philosopher (1735–1803)
Джеймс Бити (James Beattie; 25 қазан 1735 – 18 тамыз 1803) – шотланд ақыны, моралист және философ.
James Beattie ('/b//iː//t//i/; 25 October 1735 – 18 August 1803) was a Scottish poet, moralist, and philosopher.
Мансап
1753 жылы Фордун приходының мектеп мұғалімі болды. 1758 жылы Абердин гимназиясында үйге кіретін оқушы болып жұмыс істеді. 1760 жылы жақын досы, Хаддо графы Роберт Арбутноттың ықпалымен Маришаль колледжінде (кейін Абердин университетінің бөлігі) моральдық философия профессоры болып тағайындалды. Келесі жылы ол "Париж төресі" (1765) атты өлеңдер жинағын жариялады, ол көптің назарын аударды. Бірақ оған ең көп даңқ әкелген екі еңбек – "Ақиқаттың табиғаты мен өзгермейтіндігі туралы эссе" және "Миңгер" поэмасы болды. Дэвид Хьюмге жауап ретінде жазылған эссе бірден үлкен жетістікке жетті, корольге жол ашты, 200 фунт зейнетақы тағайындалды және Оксфорд университетінен LL.D. ғылыми дәрежесі алды. "Миңгердің" бірінші кітабы 1771 жылы, екінші кітабы 1774 жылы жарық көрді және оның есімді мәңгілік сақтауға себеп болды, Сэмюэл Джонсоннан мақтау алды. Онда көптеген көркем суреттемелер бар. Бити құлдыққа қарсы күресте белсенділік танытты, әсіресе "Ақиқаттың табиғаты мен өзгермейтіндігі туралы эссесінде" (1770) және "Жаралғылық ғылымының элементтерінде" (1790–93), онда Дидо Белл мысалын қара нәсілділердің зиялы деңгейін дәлелдеу үшін пайдаланды. Бити кәсіби виолончельші және Абердин музыкалық қоғамының мүшесі болды. Ол музыка философиясы мәселелерін "Поэзия және музыка туралы" эссесінде (1762 жылы жазылған, 1776 жылы жарық көрген) қарастырды, ол бірнеше рет қайта басылып, 1798 жылы француз тіліне аударылды. Оның "Шөлгеш" поэмасын Томмазо Джордани (1778) музыкаға қойды. Бити 1783 жылы Эдинбург Корольдік қоғамын құруға қатысты. 1786 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
He became schoolmaster of the parish of Fordoun in 1753. He took the position of usher at the grammar school of Aberdeen in 1758. In 1760, he was, to his surprise, appointed Professor of Moral Philosophy at Marischal College (later part of Aberdeen University) as a result of the influence exerted by his close friend, Robert Arbuthnot of Haddo. In the following year he published a volume of poems, The Judgment of Paris (1765), which attracted attention. But the two works that brought him most fame were An Essay on the Nature and Immutability of Truth, and his poem of The Minstrel. The Essay, intended as an answer to David Hume, had great immediate success, and led to an introduction to the King, a pension of £200, and the degree of LL. D. from Oxford. The first book of The Minstrel was published in 1771 and the second in 1774, and constitutes his true title to remembrance, winning him the praise of Samuel Johnson. It contains much beautiful descriptive writing. Beattie was prominent in arguing against the institution of slavery, notably in his Essay on the Nature and Immutability of Truth (1770), and in Elements of Moral Science (1790–93), where he used the case of Dido Belle to argue the mental capacity of black people. Beattie was an amateur cellist and member of the Aberdeen Musical Society. He considered questions of music philosophy in his essay On Poetry and Music (written 1762, published 1776), which was republished several times and translated into French in 1798. His poem "The Hermit" was set to music by Tommaso Giordani (1778). Beattie co founded the Royal Society of Edinburgh in 1783. He was elected to the American Philosophical Society in 1786.
Жеке өмір
Джеймс Битти Мернс аймағындағы Лоренцекирк қаласында дүкенші және шағын шаруаның алты баласының ең кішісі болып дүниеге келді және 1753 жылы Маришалда білім алып тәмамлады. Битти өмірінің соңғы жылдары көп отбасылық қайғыға ұшырады, бұл оның денсаулығы мен рухын құлатты. Оның әйелі, Мэри Динн, 1767 жылы үйленген болатын, ақыл-есінен айырылып, психиатриялық емханаға жатқызылды. Оның қызы Маргарет Валентин, профессор Джордж Гленни FRSE-ге тұрмысқа шықты.
James Beattie was born the youngest of six children of a shopkeeper and small farmer at Laurencekirk in the Mearns, and educated at Marischal, graduating in 1753. Beattie underwent much domestic sorrow in his later years, which broke down his own health and spirits. His wife, Mary née Dunn, whom he had married in 1767, went mad and was committed
His niece, Margaret Valentine, married Reverend Professor George Glennie FRSE.
Тану
Бити бүгінде көбінесе поэзиясымен және құлдыққа қарсы күресімен еске алынады. Оның философиялық еңбектері оның қайтысынан бері көбінесе өте теріс бағаланды, тіпті Иммануил Кант Дэвид Юмның көптеген еңбектерін дұрыс түсінбегенін "ауырсынуға шақыратын" деді. Философ Джон Иммервар қазіргі ғалымдар арасында Битиді "негізінен Канттың Юм туралы білімінің көзі болғандықтан ғана танымал, беткей ойшыл" деп есептейді. Ақын Роберт Бернс Фрэнсис Данлопқа жолдаған хатында, поэзиялық музасының аты ретінде Койланы пайдалану идеясы алғаш рет 1768 жылы жазылған, шотланд тіліндегі "Мистер Александрға Лохлиде" атты өлеңінде Бити қолданған "Скота" атты музадан келгенін айтты. Бити – Эдинбургтегі Принц-стриттегі Скотт монументінде бейнеленген он алты шотланд ақыны мен жазушысының бірі. Ол монументтің шығыс жағының сол бөлігінде орналасқан.
Beattie is today remembered primarily for his poetry and for his staunch opposition to slavery. His philosophical work have generally been assessed very negatively in the time since his death, with Immanuel Kant stating that his misunderstanding of most of David Hume's work was "positively painful". Philosopher John Immerwahr states that among contemporary scholars, Beattie is regarded as "a superficial thinker who is primarily known because he was the source for some of Kant's knowledge of Hume". The poet Robert Burns informed Mrs Frances Dunlop in a letter that the idea of using Coila as the name of his poetic muse first came to him from Beattie's use of a muse named 'Scota' in his Scots language poem of 1768 titled To Mr Alexander at Lochlee. Beattie is one of the sixteen Scottish poets and writers depicted on the Scott Monument on Princes Street in Edinburgh. He appears on the left side of the east face.