Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Маори бас және әскери жетекші (1820–1897)
Māori chief and military leader (1820–1897)
Ропата Вахауаха (шамамен 1820 – 1 шілде 1897) – маори әскери жетекшісі және Нгати Пору иви (тайпа) рангaтирaсы (басшысы), Жаңа Зеландияның Шығыс Кеп соғысы мен Те Кути соғысы кезінде көзге түскен. 1820 жылы Шығыс Кептегі Вайапу аңғарында дүниеге келген ол бала кезінде құл болып, Рапата Вахауаха деп аталды. Кейіннен ол бостандыққа шығып, ересек болған соң Ропата деп танылды. 1865 жылы ол Шығыс Кеп аймағына тараған Пай Марирэ діни қозғалысына қарсы күресті. Соғыс кезінде ол Нгати Порудың хапу (ауысты) Те Аовераның рангaтирaсы болды. Жаңа Зеландия үкіметімен одақтасқан маори Күпапасы ретінде ол Жаңа Зеландияның ерікті күштерімен бірге соғысты, Пай Марирэге қарсы соғыс жасақтарын басқарды және 1866 жылдың ортасына қарай Шығыс Кеп аймағындағы олардың болуын толығымен жойды. 1868 жылдан 1871 жылға дейін ол Нгати Пору соғыс жасақтарын Те Кутиді қууға басшылық етті, ол Шығыс Кеп аймағының қауіпсіздігіне қауіп төндірген Рингату діни қозғалысының бүлікші көшбасшысы еді. Соғыс кезінде ол Нгатападағы Те Кутидің па (тау бекінісі) басып алуда маңызды рөл атқарды, осы үшін ол Жаңа Зеландия кресімен марапатталды және ерікті күштерінде майор болды. Оның Те Кутиді қуу себебі – Нгати Пору жерінің үкімет тарапынан тартылып алынбауын қамтамасыз ету еді. Өмірінің соңғы жылдары ол Нгати Пору ауданындағы милицияға басшылық етті, жер агенті және Заң шығарушы Кеңестің мүшесі болды.
Ropata Wahawaha (c. 1820 – 1 July 1897) was a Māori military leader and rangatira (chief) of the Ngāti Porou iwi (tribe) who rose to prominence during New Zealand's East Cape War and Te Kooti's War. Born in 1820 in the Waiapu Valley on the East Cape, he was enslaved as a boy and became known as Rāpata Wahawaha. He later obtained his freedom and as an adult, became known as Ropata. In 1865, he fought against the Pai Mārire religious movement when it expanded into the East Cape area. During the conflict, he became rangatira of Te Aowera, a hapū (subtribe) of Ngāti Porou. As a Kūpapa, a Māori allied to the New Zealand Government, he fought alongside the Volunteer Force, New Zealand's militia, and led war parties against the Pai Mārire and their presence in the East Cape region was largely eliminated by mid 1866. From 1868 to 1871, he commanded Ngāti Porou war parties in the pursuit of Te Kooti, a rebel Māori leader whose religious movement, Ringatū, threatened the security of the East Cape region. During the conflict he played a key role in the capture of Te Kooti's pā (hill fort) at Ngatapa, for which he was awarded the New Zealand Cross and was made a major in the Volunteer Force. His pursuit of Te Kooti was motivated by a desire to ensure that Ngāti Porou land was not subject to seizure by the Government. In his later years, he commanded the militia in the Ngāti Porou district, was a land agent and a member of the Legislative Council.
Ерте өмір
Рапата Вахауаха 1820 жыл шамасында Вайапу аңғарындағы Те Пуя Спрингс немесе Акуакуде дүниеге келген. Ол Хипора Короуа мен Те Хапамана Те Ваоның ұлы. Ол Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының шығыс аймақтарындағы ірі маори тайпаларының бірі – Нгати Пору тайпасының Te Aowera руынан (кіші тайпасы) шыққан. Бала кезінде Ропата Нгати Пору тайпасымен жер дауынан туған қақтығыс кезінде Ронгоуаката тайпасы тарапынан тұтқынға алынды. Ол Рапата Вакапухианың құлы болды және оның атын қабылдауға мәжбүр болды. Бірақ, кейіннен танымал болғанда, ол Дональд Маклинмен тығыз жұмыс істеді, ол қалың шотланд акцентімен оның атын әдетте "Ропата" деп айтқандықтан, ол осы атпен кеңінен танылды. Ол бұл атты ұнатып, өмірінің құлдық кезеңімен байланысты болмауын қалады. 1839 жылға қарай Ропата бостандыққа шығып, Нгати Пору тайпасымен бірге өмір сүрді. Ол Харата Те Ихиге үйленді.
Rāpata Wahawaha was born about 1820 either in Te Puia Springs or Akuaku, in the Waiapu Valley on the East Cape. He was the son of Hīpora Koroua and Te Hapamana Te Whao. He was of the Te Aowera hapū (sub tribe) of the Ngāti Porou iwi (tribe), one of the major Māori iwi in the eastern regions of the North Island of New Zealand. As a child Ropata was captured by the Rongowhakaata iwi during a conflict with Ngāti Porou over disputed land. He became the slave of Rāpata Whakapuhia whose name he perforce adopted. However, in later years when he rose to prominence he worked closely with Donald McLean who, having a broad Scottish accent, habitually pronounced his name as "Ropata" and it became the name by which he is generally known. He preferred this as it disassociated him from the period of life when he was a slave. By 1839 Ropata had gained his freedom and was living with the Ngāti Porou. He was married to Harata Te Ihi