Кіріспе

Батыс славян этникалық тобының Словакия халқы туралы мәліметтері. 1876 жылы венгр лингвисті Пал Хунфальви венгрлер келгенге дейін словактар мен славяндар арасындағы үзіліс туралы теория жариялады. Хунфальви словактардың ата-бабалары ежелгі венгрлердің (мажарлардың) келуінен бұрын қазіргі Словакия аумағында тұрмағанын дәлелдеуге тырысты, бірақ словактар кейіннен Венгрия Корольдігіне көрші елдерден 13-шы ғасырдан кейін келген басқа славяндардан пайда болды. Янош Карацсони орталық және солтүстік Словакияда адам тұрмағанын болжады (1901), ал өзінің келесі еңбегінде «Біздің еліміздің аумақтық тұтастығына қатысты тарихи құқығымыз» (1921) деп, түпнұсқа славяндардың қалған бөлігі мажарлармен ассимиляцияланғанын, ал қазіргі словактар Жоғарғы Моравия мен Одерден келген көшпендердің ұрпақтары екенін мәлімдеді (сол кезде бұл аймақтарда халық тығыздығы өте төмен болды және осы аймақтардан көптеген отарлаушылардың келуі мүмкін емес еді). Бұл теория соғыстар аралығындағы венгр ревизионистері тарапынан Словакияға қатысты венгр талаптарын қолдау үшін қолданылып, тарихи байланысты күмәндеңдетті. 1982 жылы, оған қарсы археологиялық дәлелдер жеткілікті болған кезде, осыған ұқсас теорияны венгр тарихшысы Гьёрги Гьёрффи жариялады. Гьёрффи славяндардың шағын топтары Словакия аумағында қалуы мүмкін екенін мойындады, бірақ словактардың шығу тегі әртүрлі славян топтарының сирек қоныстануынан және кейінгі отарлаудан пайда болғанын айтты. Ференц Макк ортағасырлық моравиялықтардың словактардың ата-бабалары емес екенін, ал словак халқының көпшілігі кейінгі славян көшпендерінің ұрпақтары екенін мәлімдеді. Чех және словак халықтарының бұрынғы ортақ тарихын қолдайтын, осылайша біртұтас чехословакия ұлтының құрылуын заңдылыққа айналдырған қарсы теория соғыстар аралығындағы Чехословакияда саяси қолдау тапты және чехословакия тарихнамасымен жоққа шығарылды. Ал соғыстар аралығындағы словак автономистері этникалық чехословакизмге қарсы шығып, словак ұлтының пайда болуын Прибина заманына дейін (словактардың ерте славян дәуірінде, яғни Само империясы кезінде өмір сүргенін құжаттауға жасалған әрекеттер маргиналды және қазіргі словак тарихнамасынан тыс) мерзімдеді. 1993 жылы Чехословакия тарағаннан кейін тәуелсіз Словакияның құрылуы ерекше словак ұлттық бірегейлігіне қызығушылықты арттырды. Бұның бір көрінісі – жалпы чехословакия ұлттық бірегейлігін қабылдамай, тек словак бірегейлігін бағалау болды. Балатон княздығын 839/840 жылдан 861 жылға дейін құрды және басқарды. Ұлы Моравия (833 – 902/907) – 9-шы және 10-шы ғасырлардағы славян мемлекеті, оның негізін қалаушылар – чехтер мен словактар. Бұл кезеңде Кирилл мен Мефодийдің миссиясы, глаголит әліпбиінің (кириллицаның ерте түрі) дамуы және Ескі шіркеу славян тілінің ресми және әдеби тіл ретінде қолданылуы сияқты маңызды оқиғалар орын алды. Оның құрылуы және бай мәдени мұрасы 19-шы ғасырдан бері қызығушылық тудырып келеді. Славян тайпалары қоныстанған бастапқы аумаққа қазіргі Словакия ғана емес, сонымен қатар қазіргі Польшаның бір бөлігі, Оңтүстік-Шығыс Моравия және қазіргі Венгрияның солтүстік жартысы кірді.

Венгрия Корольдігі

Қазіргі Словакияның аумағы 907 жылдан 14 ғасырдың басына дейін Венгрия Корольдігінің (Венгрия билігімен кезең-кезеңмен) Үстіңгі Венгрия және 1527-1848 жылдар аралығында Габсбургтер билігінде болған Корольдік Венгрияға (1848 жылғы Венгрия революциясына да қараңыз) бөлінді, және 1918 жылы Чехословакия құрылғанға дейін осылай болды. Дегенмен, басқа тарихшылардың пікірінше, 895-902 жылдар аралығында қазіргі Словакияның барлық аумағы өсіп келе жатқан Венгрия княздығының құрамына кірді, ал бір ғасырдан кейін Венгрия Корольдігінің бөлігіне айналды. Осы кезде Венгрия Корольдігінің құрамында Нитра шекаралық герцогтығы деген жеке бірлік болды. Бұл герцогтық 1107 жылы таратылды. Қазіргі Венгрияда словактар қоныстанған аумақ біртіндеп қысқарды. 1541 жылы Осман империясы Венгрияның көп бөлігін басып алғанда (Осман Венгриясына қараңыз), қазіргі Словакия аумағы Венгрияның, кейін Габсбургтердің билігінде қалған, ресми түрде Корольдік Венгрия деп аталған қысқартылған корольдіктің жаңа орталығына айналды.