Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер (1939–2021)
Irish politician (1939–2021)
Джозеф Остин Кьюри (11 қазан 1939 – 9 қараша 2021) – 1994 жылдан 1997 жылға дейін Балалар құқықтарына жауапты мемлекеттік министр қызметін атқарған ирландиялық саясаткер. Ол 1989 жылдан 2002 жылға дейін Дублин Батыс сайлау округінің «Техта Дала» (TD) депутаты болды, «Fine Gael» партиясын ұсынып, ал 1964 жылдан 1972 жылға дейін Солтүстік Ирландия Парламентінің депутаты (Парламент мүшесі) болды, «Ұлтшыл партияны» және кейін «Әлеуметтік демократиялық және Еңбек партиясын» (SDLP) ұсынып.
Joseph Austin Currie (11 October 1939 – 9 November 2021) was an Irish politician who served as a Minister of State with responsibility for Children's Rights from 1994 to 1997. He served as a Teachta Dála (TD) for the Dublin West constituency from 1989 to 2002, representing Fine Gael, and as a Member of the Parliament of Northern Ireland (MP) for East Tyrone from 1964 to 1972, representing the Nationalist Party and later the Social Democratic and Labour Party (SDLP).
Ерте өмір
1939 жылы 11 қазанда Тирон округіне қарасты Коалисленд қаласында туған Остин Мэри (құрмет аты О’Доннелл) мен Джон Карридің 11 баласының үлкені болды. Ол танымал Сент-Патрик академиясында, Дунганнонда білім алды және Белфаст Король университетінде саясат және тарих мамандығын бітірді. 1968 жылғы 20 маусымда ол Каледондағы тұрғын үй наразылығы кезінде Юнионист хатшысына берілген Киннард паркіндегі үйді басып алды. Жаңа кеңестің құрылысындағы барлық 14 үй протестанттарға бөлінген еді. Сол кезде Солтүстік Ирландияның өзін-өзі басқару парламентінің депутаты болған Карридің наразылығы келесі күні Ұлттық партия тарапынан бірауыздан мақұлданды. Бұл Солтүстік Ирландиядағы азаматтық құқықтар қозғалысының бастамасы болды. 1964 жылы ол Солтүстік Ирландия Парламентінің 10-шы шақырылысында Шығыс Тирон округынан Ұлттық партиядан депутат болып сайланды, бұл сайлауға себеп болған бұрынғы депутат Джо Стюарттың қайтыс болуымен байланысты болды. Ол 1965 жылғы қарашада 11-ші шақырылысқа және 1969 жылғы ақпанда 12-ші шақырылысқа жалпы сайлауда да орынды сақтап қалды. Бұл Ұлыбритания үкіметі 1972 жылғы наурызда тоқтатқан және 1973 жылғы шілдеде ресми түрде таратып жіберген Сторморттағы өзін-өзі басқару парламентіне өткізілген соңғы сайлау болды.
Born in Coalisland, County Tyrone on 11 October 1939, Austin was the eldest of 11 children born to Mary (née O’Donnell) and John Currie. He was educated at the renowned St Patrick's academy, Dungannon, and graduated in politics and history from Queen's University Belfast. On 20 June 1968, he squatted at a Kinnard Park house given to a Unionist secretary during a housing protest in Caledon. All 14 houses in the new council development had been allocated to Protestants. Then a sitting MP in the home rule Parliament of Northern Ireland, Currie's protest was unanimously approved by the Nationalist Party the next day. This was one of the catalysts of the civil rights movement in Northern Ireland. In 1964 he was elected in a by election as a Nationalist MP for East Tyrone in the 10th House of Commons of the Parliament of Northern Ireland, following the death of the sitting Nationalist MP, Joe Stewart. He retained he seat in both the general election to the 11th House of Commons in November 1965 and the 12th House of Commons in February 1969. This was the last election to the home rule Parliament at Stormort, before it was suspended by the UK Government in March 1972, and formally abolished in July 1973.
SDLP-нің негізін қалаушы
1970 жылы ол Социал-демократиялық және еңбек партиясын (СДЛП) құрған топтың негізін қалаушы болды. 1973 жылдан 1974 жылға дейін Керри қысқа ғана өмір сүрген Солтүстік Ирландия Ассамблеясына СДЛП мүшесі ретінде сайланды. 1974 жылы ол СДЛП-нің бас қамшысы болды, сондай-ақ сол жылы Солтүстік Ирландияның билік бөлісу үкіметінде Тұрғын үй, жергілікті басқару және жоспарлау министрі болды. Ассамблея мен үкімет 1974 жылдың 28 мамырында UUP және Ольстер жұмысшылар кеңесінің қарсылығы мен ереуілінен кейін құлдырады. Бұл Солтүстік Ирландияға Лондоннан тікелей басқаруды енгізуге әкелді. Ол 1979 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында және 1986 жылғы Фермана және Оңтүстік Тирон округіндегі қосымша сайлауда қатысты, бірақ екі жолы да сәттілікке жете алмады. Керри сондай-ақ 1982 жылы сол округтен Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайланды. Ұлыбритания үкіметі билік бөлісуді қайта орнатуға тырысқан бұл Ассамблея 1986 жылы құлдырады, себебі сайлау округтеріне байланысты ұлтшылдардың сайлауға қатыспауы және 1985 жылғы Англо-Ирландия келісіміне одақтастардың қарсылығы салдарынан партиялар арасында билік бөлісу туралы саяси келісімге келісімге келе алмады, сондықтан Ұлыбританияның Солтүстік Ирландия жөніндегі мемлекеттік хатшысынан атқарушы министрлік функциялар берілмеді.
In 1970, he was a founder of the group that established the Social Democratic and Labour Party (SDLP). From 1973 to 1974, Currie was elected as an SDLP member of the short lived devolved Northern Ireland Assembly. In 1974 he became chief whip of the SDLP, and in the same year became Minister for Housing, Local Government and Planning in the power sharing Northern Ireland Executive. The Assembly and Executive collapsed on 28 May 1974, after opposition from within the UUP and the Ulster Workers' Council strike. This led to the imposition of direct rule of Northern Ireland from London. He contested the 1979 United Kingdom general election and 1986 by election in the Fermanagh and South Tyrone seat, but was unsuccessful on both attempts. Currie also was elected to the Northern Ireland Assembly in 1982 for the same seat. That Assembly, which was an attempt by the UK Government to reintroduce devolved power sharing, collapsed in 1986 without executive ministerial functions ever being transferred to it from the UK Secretary of State for Northern Ireland as no political agreement could be reached on power sharing between the parties owing to nationalists abstentionism over the constituency boundaries used to elect members, and unionist opposition to the 1985 Anglo Irish Agreement.
Ирландия Республикасы
Солтүстік Ирландия саясатынан бас тартып, отбасын Килдэр графтығына көшіру шешімінен кейін Кэрри Республика саясатына белсенді түрде қатысты. Республикадағы саясаткерлердің солтүстік ұлтшылдарының қиын жағдайына шынайы бейілділігіне ұзақ уақыттан бері күмәні болғандықтан, ол 1989 жылы Fine Gael партиясына қосылды. 1989 жылғы Ирландияның жалпы сайлауында ол Дублин батысынан Fine Gael депутаты (TD) болып сайланды.
Following his decision to quit Northern Ireland politics, and relocate his family to County Kildare, Currie became actively involved in politics in the Republic. Partly due to his long standing doubts about the commitment of politicians in the Republic to the plight of northern nationalists, he joined the Fine Gael party in 1989. He was elected as a Fine Gael TD for Dublin West at the 1989 Irish general election.
1990 жылғы Ирландия президенттік сайлауы
1990 жылы Fine Gael партиясы Карриді 1990 жылғы Ирландия президенттік сайлауына кандидат ретінде таңдады. Ол Танайсте және Fianna Fáil депутаты Брайан Ленихан ағасымен, сондай-ақ Лейборист партиясының сенаторы Мэри Робинсонмен бақ сынасты. 1990 жылғы сайлау – 17 жыл ішінде Ирландия президенттігіне алғаш рет өткізілген сайлау болды. Карри 267 902 дауыс (шамамен 17%) алып, бірінші раундта сайлаудан шығарылды. Оның дауыстары саналған соң Мэри Робинсон екінші раундта 86 000-нан астам дауыспен Лениханды жеңіп, Ирландияның тұңғыш әйел президенті болып сайланды. 2004 жылы жарық көрген «All Hell will Break Loose» атты автобиографиясында ол президенттік сайлауға қатысқан тәжірибесі мен оңтүстік саясатындағы ұлтшыл болғандықтан туындаған қиындықтар туралы жазды: «Мені ең көп ашуландырғаны – Солтүстіктен келгендіктен, мен нағыз ирланд емеспін деген пікір болды. Мен мұны бөлісшілдік көзқарас деп атадым. [Сайлау науқаны кезінде] [содан кейін Fianna Fáil] Әділет министрі [Рей Берк] Fine Gael жетекшісі Алан Дьюкс «президенттікке кандидат табу үшін Тайронға баруға мәжбүр болды» деді. Бұл сөздерді, әсіресе өзін республикашыл деп санайтындардан естігеніме қатты ренжідім». 1994 жылғы 20 желтоқсанда Fine Gael, Labour және Democratic Left партиялары арасында құрылған «Көсеге» коалициясынан кейін, жаңа тағайындалған Taoiseach Джон Брутон Карриді Денсаулық сақтау, Білім беру және Әділет министрліктерінде балалар құқықтарына жауапты мемлекеттік министр етіп тағайындады. Осылайша ол Ирландия үкіметінде балалар құқықтарына арналған жеке жауапкершілігі бар тұңғыш министр атанды. Ол 1997 жылғы Ирландия парламенттік сайлауынан кейін 1997 жылғы 26 маусымда жаңа үкімет құрылғанға дейін осы лауазымды атқарды. 2002 жылғы парламенттік сайлауда Карри Дублиннің орталық-батыс сайлау округінен үміткер болды, бірақ сайланбады. Ол бірден саяси мансабынан кетіп, Ирландия аралындағы азаматтық құқықтарды қорғау және өзіне сенімді болған мәселелер үшін, соның ішінде «Соғыс кезінде жоғалғандардың» отбасыларына әділдік жасау үшін үгіт жүргізуді жалғастырды. Карри, оның әйелі мен отбасы Донахмор (Ко Тирон) ауылынан жоғалған Колумба Маквейдің отбасымен жақын дос болды.
In 1990 Fine Gael selected Currie as their candidate for the 1990 Irish presidential election, running against Tánaiste and Fianna Fáil TD, Brian Lenihan Sr, and Senator Mary Robinson for the Labour Party. The 1990 election was the first contested election for the Irish Presidency in 17 years. Currie received 267,902 first preference votes (approximately 17%) and was eliminated on the first count. The distribution of his votes saw Mary Robinson elected as Ireland's first female president on the second count, beating Lenihan by more than 86,000 votes. In his 2004 autobiography All Hell will Break Loose, he wrote about his experience of running in the presidential election, and the prejudice he faced as a nationalist from Ulster in southern politics: "What annoyed, indeed angered me most was the suggestion that because I came from the North, I was not a real Irishman what I called the partitionist mentality [during the election campaign] the [then Fianna Fáil] Minister for Justice [Ray Burke] said Fine Gael leader Alan Dukes 'had to go to Tyrone to find a candidate for the presidency' it was hard to take, particularly from so called republicans". Following the formation of the so called Rainbow Coalition between Fine Gael, Labour and Democratic Left, on 20 December 1994 newly appointed Taoiseach John Bruton appointed Currie as a Minister of State with responsibility for Children's Rights at the Departments of Health, Education and Justice, becoming the first ever minister in an Irish Government with dedicated responsibility for children. He held this post until the appointment of a new Irish Government on 26 June 1997 following the 1997 Irish General Election. At the 2002 general election Currie contested the new constituency of Dublin Mid West, and failed to be elected. He immediately announced his retirement from electoral politics. He continued to speak and campaign for civil rights across the island of Ireland and for causes he believed in, such as justice for the families of the Disappeared during the Troubles. Currie and his wife and family were personal friends of the family of one of the Disappeared, Columba McVeigh, from Donaghmore Co Tyrone.