Кіріспе
Британдық алтын монетасы
Суверен – британдық алтын монета, номиналды құны бір фунт стерлинг (1 фунт) және құрамында 0,2354 троялық унция таза алтын бар. 1817 жылдан бері соғылатын бұл монета бастапқыда Ұлыбританияда және әлемнің басқа да елдерінде қолданысқа ие болған айналымдық монета еді; қазір ол алтын монета ретінде танымал және кейде зергерлік бұйымдарға орнатылады. Сонымен қатар, айналымдық соғылған монеталар мен сынама үлгілері нумизматикалық құндылығы үшін жиналады. Соңғы жылдары монетаның сырт жағында Әйгілі Георгий мен Аждаһаның суреті бейнеленген. Суретші Бенедетто Пиструччидің әріптері күні көрсетілген жердің оң жағында байқалады. Монета ағылшын алтын суверенінің атын алған, ол соңғы рет 1603 жылы соғылған және 1816 жылғы Ұлы монета реформасының бөлігі ретінде пайда болған. Парламент мүшелерінің көптегені 21 шиллингтік гинеядан гөрі бір фунттық монета шығару қажет деп санды. Монета соғу шебері Уильям Уэлсли Пол Пиструччиге жаңа монетаның дизайнын жасауды тапсырды; оның суреті басқа алтын монеталарда да қолданылды. Бастапқыда монета халыққа ұнамады, себебі көптеген адамдар банкноттардың ыңғайлылығын артық көрді, бірақ 1 фунт номиналындағы қағаз ақша заңмен шектелді. Бұл бәсекелестік аяқталғаннан кейін суверен танымал айналымдық монетаға айналды, халықаралық саудада және шетелде қолданылды, белгілі бір мөлшерде алтыннан тұратын монета ретінде сенімділік тудырды. Ұлыбритания үкіметі суверенді халықаралық саудаға көмектесу құралы ретінде қолдады, ал Корольдік монета соғу орталығы жеңіл алтын монеталарды айналымнан шығару үшін шаралар қабылдады. 1850 жылдардан бастап 1932 жылға дейін суверен колониялық монета соғу орындарында да соғылды, бастапқыда Австралияда, кейін Канадада, Оңтүстік Африкада және Үндістанда. 2013 жылдан бері Үндістанда жергілікті нарық үшін, сондай-ақ Ұлыбританиядағы Корольдік монета соғу орталығында да монеталар соғылуда. Австралияда шығарылған монеталар бастапқыда бірегей жергілікті дизайнмен жасалған, бірақ 1887 жылдан бастап барлық жаңа монеталар Пиструччидің Георгий мен Аждаһа дизайнын алды. Австралиядағы соғылған монеталардың саны соншалықты көп болды, 1900 жылға қарай Ұлыбританиядағы монеталардың қырық пайызы Австралияда соғылған. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда суверен Ұлыбританияда айналымнан жоғарылды; ол қағаз ақшамен ауыстырылды және соғыс аяқталғаннан кейін қайтадан қолданысқа енбеді, бірақ колониялық монета соғу орындарында 1932 жылға дейін соғылуын жалғастырды. Ұлыбританияда қолданылудан шығып қалған кезде суверен Таяу Шығыста әлі де қолданылып келді, ал 1950 жылдары сұраныс артты, оған Корольдік монета соғу орталығы 1957 жылы жаңа суверен монеталарын соғу арқылы жауап берді. Содан бері ол алтын монета ретінде де, 1979 жылдан бастап коллекционерлер үшін де соғылуда. Суверен айналымда болмаса да, ол – жарты суверен, қос суверен және бес суверенмен бірге – Ұлыбританияда әлі де заңды төлем құралы болып саналады, 1971 жылы фунттың ондық жүйеге көшуінен кейін де сақталды.
Негізгі мәліметтер және рұқсат
1489 жылы Генри VII алғаш рет рұқсат еткен "суверен" деп аталатын ағылшын монетасы болған. Оның диаметрі белгілі болмаған, ал салмағы риалдың салмағынан екі есе артық болған. Жаңа монета 1480 жылдары Батыс Африкадан Еуропаға алтын көптеп келгендіктен шығарылды. Генрих бастапқыда оны қос риал деп атады, бірақ көп ұзамай атауын суверен деп өзгертті. Оның құны тым жоғары болғандықтан, күнделікті айналымға қолдануға ыңғайлы болмады, сондықтан бұл монета, бастысы, жоғары лауазымды тұлғаларға сыйлық ретінде табыс етілген. Ағылшын суверені – елдің бір фунттан тұратын алғашқы монетасы болды, ол 16 ғасыр монархтары тарапынан соғылды, оның мөлшері мен сапасы жиі өзгертілді. 1603 жылы Англия тағына отырған Джеймс I өзінің тағына отырған жылы суверен шығарды, бірақ келесі жылы өзін Ұлыбритания, Франция және Ирландияның королі деп жариялағаннан кейін, ол жаңа жиырма шиллингтік монетаны жариялады. Бұл монета соңғы сувереннен шамамен он пайызға жеңіл болды және "юнит" деп аталды, бұл Джеймстің шотланд және ағылшын тәждерін біріктіргенін көрсетеді. 1660 жылдары Карл II-нің таққа қайта отыруынан және Корольдік монетахананың жылдам механикаландырылуынан кейін жаңа жиырма шиллингтік алтын монета шығарылды. Басында оның ерекше атауы болмады, бірақ көп ұзамай халық оны гвинея деп атады, бұл атау қалыптасты. Ол кезде монеталардың құны құрамындағы бағалы металл мөлшерімен анықталды, ал гвинея шығарылғаннан кейін алтынның күміске қатысты бағасы көтерілді. Сондықтан ол 21 шиллингке немесе тіпті алты пенске дейін қымбатқа сатылды. Саудада кеңінен қолданылған бұл монетаның құнын үкімет 1717 жылы күміспен 21 шиллингке белгіледі, бірақ құнын төмендету мүмкіндігі қарастырылды, бірақ іс жүзінде бұл орындалмады. "Суверен" термині монетаға қатысты қолданыстан шығып қалды – ол 1750 жылдары құрастырылған Сэмюэл Джонсонның сөздігінде кездеспейді. Наполеон соғыстары британ экономикасын күйретуге әкелді, ал алтын жиналды. Сауданы жалғастыру үшін қабылданған шаралардың бірі – бір фунттық банкноттарды шығару болды. Бұл банкноттар халыққа кездейсоқ құнды гвинеядан гөрі ыңғайлырақ болды. Соғыстан кейін Парламент 1816 жылғы Монета заңымен Ұлыбританияны ресми түрде алтын стандартына қойды, фунт алтынның белгілі бір мөлшері ретінде анықталды. Көптеген спикерлер гвинеяны қолдануды жалғастырудың орнына 20 шиллингтік монетаны қолдауды ұсынды. Дегенмен, Монета заңында Монетахана қандай монеталар шығаруы керектігі нақты көрсетілмеген. Тарапты кеңес комитеті 10 шиллингтік, 20 шиллингтік, 2 фунттық және 5 фунттық алтын монеталар шығаруды ұсынды, және бұл ұсыныс 3 тамыз 1816 жылы Джордж, принц-регенттің келісімімен қабылданды. Жиырма шиллингтік монетаға "суверен" деген атау берілді, ескі атаудың қайта жаңғыруына нумизматикалық қызығушылықтары бар антикварлар ықпал еткен болуы мүмкін.
Жасау
Уильям Уэлсли Поул, Веллингтон герцогының үлкен інісі, 1812 жылы Корольдік монетахананы реформалау міндетімен Монетахана шебері (сол кезде бұл кішігірім үкіметтік қызмет болатын) болып тағайындалды. Поул гинеяларды сақтап қалуды жақтады, себебі олардың саны көп болды және оларды егемендермен алмастыру үшін көп еңбек қажет болды. 1817 жылғы ақпан айындағы келісімшарт арқылы Корольдік монетаханаға алтын егемендерді соғу туралы ресми нұсқау берілді. Бұрын 22 каратты алтыннан бір троя фунты (12 троя унциясы) 441/2 гинеяға теңелді, олардың құны 44,5 * £11/20 = £4629/40 болғандықтан, енді 22 каратты алтыннан әрбір троя фунты 46,725 егеменге теңелді, әрбір монетаның салмағы және құрамында таза алтын болды. Итальяндық мүсінші Бенедетто Пиструччи 1816 жылдың басында Лондонға келді. Оның таланты елорданың элитасының алдына есік ашты, соның ішінде Леди Спенсер Пиструччиге Натаниел Марчанттың «Айя Георгий және Аждаһа» восковой моделін көрсетті және күйеуінің Рицарь Гартерлік регалиясының бөлігі ретінде грек стилінде қайта жасауды тапсырды. Пиструччи осындай туынды туралы бұрыннан ойлап жүрген еді және камео жасады. Киеліге үлгі ретінде Лестер скверіндегі Брунет қонақ үйінің итальяндық официанты таңдалды, ол Лондонға келгеннен кейін сол жерде тұрды. 1816 жылы Поул Пиструччини жаңа монеталардың үлгілерін жасау үшін жалдады. Көптеген деректер бойынша, Леди Спенсердің тапсырмасын аяқтағаннан кейін Пиструччи Поулға егемендер үшін сәйкес тақырыптың Айя Георгий болатынын ұсынды. Ол патша үшін және кішкентай күміс монеталардың үлгісі ретінде пайдалану үшін патша Георг III-нің жаспистен жасалған басын жасады. Ол тәжге арналған Айя Георгий мен Аждаһаның балауыздан жасалған моделін дайындаған еді, ол егемендер үшін бейімделді. Корольдік монетахананың граверлері Пиструччидің бейнелерін болатқа көшіре алмады, сондықтан мүсінші өзі өлшектік формаларды жасады.
Пиструччидің Георгий мен Аждаһаның суреті
Пиструччидің монархтың арт жағындағы суретінде киелі Георгий атқа мінген күйде бейнеленген. Ол сол қолымен аттың тоқпасын ұстап тұр, ал денесінің төменгі бөлегі мен аяқтарында ғана қару-жарақ киген, басы ашық. Қосымша қорғаныс ретінде шлем киген, ал ерте нұсқаларында шашы немесе қауырсыны артқа қарай желбіреген. Георгийдің артынан шапаны да созылып тұр, ол алдынан фибуламен бекітілген. Георгийдің оң иығында гладиус – оң қолымен ұстаған қылышы ілінген. Ал қалған денесі жалаңаш – өнер сыншысы Джон Раскин кейіннен әулиенің мұндай қатыгез шайқасқа киімсіз түсуіне таңырқанды. Әулиенің аты жартылай шабуылдап, жартылай аждаһадан қорқып отырғандай көрінеді, ал аждаһа Георгийдің найзасынан жараланып, өлімге кезіп жатыр. 1817 жылғы түпнұсқада әулие аттысының сынған найзасының бөлігі сақталған. 1821 жылы дизайнды айналаған жартестр алынып тасталғанда, ол қылышқа ауыстырылды, және Георгийдің аждаһамен шайқас кезінде ертерек найзасын сындырғаны болжамдалады. Сондай-ақ, 1821 жылы Георгийдің шлемінен шаш немесе қауырсын да алынып тасталды, ол 1887 жылы қайта орнатылды, 1893 және 1902 жылдары өзгертілді, ал 2009 жылы толығымен жойылды. Георгий мен Аждаһаның суреті неоклассикалық стильде жасалған. Пиструччи монетаны жасаған кезде Лондонда неоклассицизм өте танымал болды, және ол 1807 жылдан бері көрмеге қойылған Эльгин мүсіндерінен шабыттанған болуы мүмкін, оларды Лондонға келгеннен кейін жақын уақытта көрген болуы ықтимал. Пиструччидің монетасы 19 ғасырдағы британдық монеталар үшін ерекше болды, себебі оның геральдикалық дизайны болмады, бірақ бұл Поледің монетаны гинеядан ерекшелендіруге деген ниетімен үйлеседі.
modified in 1893 and 1902, and eliminated in 2009. The George and Dragon design is in the Neoclassical style. When Pistrucci created the coin, Neoclassicism was all the rage in London, and he may have been inspired by the Elgin Marbles, which were exhibited from 1807, and which he probably saw soon after his arrival in London. Pistrucci's sovereign was unusual for a British coin of the 19th century in not having a heraldic design, but this was consistent with Pole's desire to make the sovereign look as different from the guinea as possible.
Алғашқы жылдары (18171837)
1817 жылдың соңында айналысқа енгеннен бастап суверен бірден танымал болған жоқ, себебі халық банкноттардың ыңғайлылығын артық көрді, оларды суверен алмастыруы тиіс болған. Сұраныс жетіспеуіне байланысты 1818 жылы соғылған монета саны 2 347 230 болса, келесі жылы 3 574-ке дейін төмендеді. 1819 жылы аз ғана монета соғылуының тағы бір себебі – экономист Дэвид Рикардоның алтынды монета металлы ретінде жою туралы ұсынысы болды, бірақ ол Англия Банкінің сұранысына қарай қолжетімді болуы керек еді. Бұл жоспар 1820 жылы тоқтатылғаннан кейін Банк алтын сувереннің айналымын ынталандырды, бірақ британдықтардың арасында қабылдануы баяу болды. Соғыс кезеңіндегі банкноттарды айырбастау қиындықтары еңсерілгеннен кейін суверенге деген танымалдық артты, ал төмен құнды банкноттар сирек бола бастағанда 1826 жылы Парламент Англия мен Уэльсте бес фунттан төмен құнды банкноттарды шығаруға тыйым салды. Алғашқы суверен монеталар көптеп экспортталды; 1819 жылы Роберт Пилдің бағалауынша, өткен жылдан бері Францияда соғылған 5 000 000 фунттан астам алтынның төрттен үш бөлігі жаңа британдық монеталардан алынған, олар қайтадан балқытылған. 1820 жылдары Францияға одан да көп монета экспортталды, себебі алтынмен қорытылған металлдың құрамында күміс болды, оны тиімді өндіруге болады, ал алтын көбінесе Ұлыбританияға қайтарылып, қайтадан суверенге соғылды. 1829 жылдан бастап Монета соғу орталығы күмісті жоюға мүмкіндік алды, бірақ бұрынғы кезеңдегі суверенге деген сұраныс жалғасты. Георг III 1820 жылдың қаңтар айында қайтыс болды, оның орнына Георг IV регент принці таққа отырды. Монета соғу орталығы сол жылы монеталарда марқұм патшаның басын пайдалануды жалғастыруға шешім қабылдады. Георг IV патшаның монетасы үшін Пиструччи Георг пен Аждаһаның кері жағын өзгертті, айналасындағы Гартер лентасын және ұранын алып тастап, оның орнына тісті жиекті қосты. Пиструччи сондай-ақ киелінің бейнесін өзгертті, бұрынғыдағы сынған сүңгі орнына қолына қылыш берді, қасқырдың қалпағынан ағып тұрған туын алып тастады және плащтың бейнесін жаңартты. Георг IV-тің суверенінің беткі жағында Пиструччи Таж кигізу медалі үшін дайындаған бюстіне негізделген Георг IV-тің «Лаврлента бас» бейнесі болды. Жаңа нұсқа 1821 жылғы 5 мамырдағы Кеңес бұйрығымен бекітілді. Бұл монеталар 1821 және 1825 жылдар аралығында жыл сайын соғылды, бірақ король өзінің бейнесіне риза болмады және Фрэнсис Чантрейдің бюстіне негізделген жаңа бейне дайындалуын сұрады. Пиструччи басқа суретшінің жұмысын көшіруден бас тартты және монетаны жасау жұмысынан шеттетілді. Екінші гравер (кейін Бас гравер) Уильям Уайонға Чантрейдің бюстін монета дизайнына аудару тапсырылды, ал жаңа суверен 1825 жылы қолданысқа енгізілді. Онда Георг пен Аждаһаның дизайны болған жоқ, себебі жаңа Монета соғу орталығының басшысы Томас Уоллес қазіргі монеталардың бірнеше дизайнын ұнатпады және Корольдік Монета соғу орталығының Жан Батист Мерленінен жаңа кері дизайн дайындауды сұрады. Жаңа кері жағында Ұлыбританияның тәждік гербі бейнеленген, онда Англияның екі арыстаны, Шотландияның арыстаны және Ирландияның арфасы орналасқан. Гербтің үстінде Ганновердің гербі бейнеленген, ол Брансвик, Люнебург және Цельль гербтерін көрсетеді. Георг пен Аждаһаның суреті 1871 жылға дейін суверенде қайтадан пайда болған жоқ. 1830 жылы ағасы Георг IV қайтыс болғаннан кейін Вильгельм IV таққа отырды, бұл сувереннің жаңа дизайнына әкелді, жаңа корольдің бейнесі Чантрей бюстіне негізделген Уильям Уайонмен жасалды. Екі сәл өзгеше бюст пайдаланылды, әдетте «бірінші бюст» деп аталатын бюст 1831 жылы айналымға шығарылған монеталардың көпшілігі үшін (өндірістің бірінші жылы) және 1832 жылдан бастап қолданылды, ал «екінші бюст» сол жылы үлгілік монеталардың прототипі үшін, сондай-ақ 1831 жылғы сынақ монеталары үшін, 1832 жылдан бастап және 1833 жылға дейін толыққанды қолданылды. Кері жағында Мерленнің тағы бір герб бейнесі көрсетілген, онда латын тіліндегі «Anno» сөзімен датасы көрсетілген, яғни «сол жылы». Бұл монеталар король қайтыс болған 1837 жылға дейін жыл сайын соғылып келді.
Виктория дәуірі
1837 жылы Виктория патшайымының таққа отыруы Ұлыбритания мен Ганновер арасындағы жеке одақты аяқтады, себебі Ганновердің Саликтік заңына сәйкес, әйел Ганновер тағына мұрагер бола алмайтын. Осылайша, екі мемлекеттік нышан да өзгертілуі керек болды. Уион королеваның «Жас басы» бейнесін жасады, оны монетаның алға жағына (аверс) түсірді, ал Мерлен монетаның арт жағын (реверс) безендірді – корольдік қаруды гүл шоғының ішіне орналастырып, оның дизайнына да қатысқан болуы мүмкін. Жаңа монета 1838 жылдың 26 ақпанында бекітілді. 1840 және 1867 жылдардан басқа, «қалқанды» суверен 1838 жылдан 1874 жылға дейін Лондондағы Корольдік монетаханада соғылды. 1863 және 1874 жылдар аралығында Лондонда «қалқанды» суверенмен соғылған монеталардың астында, қандай монета соғу қалыбы қолданылғанын көрсететін шағын нөмірлер бар. Бұл нөмірлердің не үшін қолданылғаны туралы нақты мәліметтер сақталмаған, бірақ кең таралған теория бойынша, олар монета қалыбының тозуын бақылау үшін пайдаланылған. Джордж Фредерик Анселл 1870 жылы жарық көрген «The Royal Mint, Its Workings, Conduct, And Operations Fully And Practically Explained» атты кітабында былай деп жазды: «Монета соғу машинасының қайсысында және қай күні қолданылғанын анықтау үшін, монета қалыбында оның танылған бейнесінен басқа, кішкентай нөмір орналастырылған, соның арқасында нашар сапалы жұмысқа кінәлі адамды табуға болады». 1850 жылға қарай 94 миллион фунт стерлингтен астам суверен мен жарты суверен соғылып, Ұлыбританияның шекарасынан тысқары жерлерде кеңінен таралды. Бұл таралуға британ үкіметі көмектесті, олар сувереннің қолданылуын империалистік амбицияларына қосымша құрал ретінде қарастырды. Алтын – жұмсақ металл, сондықтан айналымдағы монеталар уақыт өте келе жеңілдеп қалатын. 1838 жылы Джеймс Смитсонның мұрасы алтынға айналдырылып, АҚШ-қа жіберуге дайындалған кезде, американдық билік жаңа соғылған суверен сұрады, себебі олар монетаны балқытқаннан кейін алтын мөлшерін барынша арттыруды көздеді. Жаңа соғылған сувереннің салмағы 123.274 дән (7.98805 г) болуы тиіс еді. Егер салмағы 1221/2 дәннен кем болса (яғни бір суверенде 11/2 пенс алтын жетіспесе), ол 1 фунт номиналындағы заңды төлем құралы болмайтын. 1840 жылдардың басында Англия банкі қолға түскен алтын монеталардың 20% жеңіл салмақты екенін анықтады. Банк саудадағы беделін арттыру үшін қайтадан монета соғу бағдарламасын іске қосты, жеңіл салмақты алтын монеталарды балқытып, алтынды жаңа, толық салмақты монеталар үшін пайдаланды. 1842 және 1845 жылдар аралығында Банк 14 миллион фунт стерлинг жеңіл алтынды қайтадан соқты, бұл айналымдағы металлдың шамамен үштен бірін құрады. Бұл тек сувереннің стандартын сақтап қана қоймай, әлі де саудада жүрген гинейлердің көп бөлігін жойды. Жеңіл салмақты алтын монетаның иесі оны тек алтын ретінде сата алатын, салмағының жетіспеуіне байланысты кем дегенде 11/2 пенс жоғалтатын және Англия банкінің шығындарын жабу үшін оған тең сома төлеуге тура келетін. Корольдік монетаханада сапаны бақылау да күшейтілді. 1866 жылға қарай әрбір алтын және күміс монета жеке-жеке өлшенді. Осы шаралардың нәтижесінде, сэр Джон Клэфэмнің кейінірек айтқан сөзіне сәйкес, суверен «әлемнің басты монетасы» атанды. Калифорниядағы алтын ашу және 1840 және 1850 жылдардағы басқа да жаңа орындар алтынның қоры мен соғылған сувереннің санын арттырды. 1850 және 1875 жылдар аралығында 150 миллион фунт стерлингтік суверен мен жарты суверен соғылды. Монета тозуы мәселесі жалғасты: орташа есеп бойынша, суверен айналымда он бес жылдан кейін жеңілдейтін болды. 1870 жылғы Монеталық заң Корольдік монетахананың стандарттарын күшейтіп, монеталарды топтап сынаудың орнына, жыл сайынғы Пикс сынағында жеке-жеке сынауды талап етті. Бұл стандарттар жаңа соғылған сувереннің үлкен бөлігін қабылдамауға әкелді, бірақ жарты суверенге қарағанда аз, кейде 50% -дан асты. 1882 жылы Корольдік монетахана жаңартылғанда, өндірісті тоқтатып, жаңарту жұмыстарын жүргізу, басқа монетаханаға көшуден гөрі маңыздырақ болды. Себебі Англия банкісінің есебінде сувереннің үлкен қоры бар екені және оларды бір жыл бойы Лондонда соғу мүмкін болмаса, ешқандай зиян келтірмейтіні көрсетілді. 1890 жылдары технологияның жетістігі Англия банкісіндегі автоматтандырылған машиналармен сувереннің салмағын жеке-жеке өлшеуге мүмкіндік берді. Монетаның салмағын сақтап қалуға бағытталған күш-жігерге 1889 жылғы Парламент заңы көмектесті. Бұл заң жеңіл салмақты алтын монетаны толық номиналды құнмен қабылдауға мүмкіндік берді, ал тозудан туындаған шығын мемлекеттің мойнында болды. 1889 жылғы Монеталық заң Англия банкіне Виктория патшайымының билігінен бұрынғы тозған алтын монеталарды қабылдауға рұқсат берді, бірақ 1890 жылдың 22 қарашасында барлық алтын монеталар патшайымның жарлығымен қайта шақырылып, 1891 жылдың 28 ақпанынан бастап қолданыстан шығарылды. Жеңіл монеталарды балқытып, қайтадан соғу бағдарламасының нәтижесінде, 1900 жылға қарай саудадағы заңды ең төменгі салмақтан кем салмақты сувереннің үлесі шамамен төрт пайызға төмендеді. Суверен көркем әдебиетте де кездеседі: Диккенстің «Оливер Твист» романында миссис Бамбл ақпарат бергені үшін 25 фунт стерлинг суверенмен төленеді. Жозеф Конрад Латын Америкадағы романдарының кейбір эпизодтарында кеме капитандарының суверенге құндылық сақтағышы ретінде сенгенін айтады. Көптеген суверен шетелге жеткенде қайтадан балқытылса (Смитсониан институты үшін соғылғандар да осы тағдырға ұшырады), олар Британ империясының ондаған колонияларында және тіпті Бразилия және Португалия сияқты елдерде айналымдағы монета ретінде танылды. Соңғысы оны 4500 рейстің құнымен қабылдады. 1871 жылы Монетахананың бас директоры Чарльз Фримантел суверенге Пиструччидің Георгий және Аждаха бейнесін қайта қосты, монетаны әдемілеу мақсатында. Әйелі патшайым бұл бейнені мақұлдады және 1871 жылдың 14 қаңтарындағы Корольдік жарлықпен бекітті. Екі сурет 1871 жылдан 1874 жылға дейін Лондонда, ал 1887 жылға дейін Австралиядағы монетаханаларда қатар соғылды, содан кейін тек Пиструччидің суреті қолданылды. Әйелі 1887 жылы сирек соғылатын екі және бес фунттық монеталарға қайта оралды және 1893 жылы жарты суверенге орналастырылды. Уионның Виктория патшайымының «Жас басы» суреті 1838 жылдан 1887 жылға дейін сувереннің алға жағында (аверсінде) соғылды, содан кейін оны Джозеф Бёмнің «Юбилейлік басы» алмастырды. Бұл сурет сынға ұшырады және 1893 жылы Томас Броктың «Ескі басымен» ауыстырылды. Викторияның 1901 жылы қайтысы оның ұлы және мұрагері Эдуард VII-нің бейнесін жасауға әкелді, оны Джордж Уильям де Соулл жасады және 1902 жылы өндіріс басталды. Эдуардтың 1910 жылы қайтысы оның ұлы Георг V-нің бейнесін жасау қажеттігіне әкелді, оны Бертрам Маккеннал жасады. Пиструччидің Георгий және Аждаха суреті монетаның арт жағында (реверсінде) сақталды.
Сауда монетасы (1914 1979)
XIX ғасырдың соңында бірнеше қазына министрлері Ұлыбританияның алтын қорының көп бөлігін монета ретінде пайдаланудың жөн екендігіне күмән келтірді. Лорд Рэндольф Черчилль алтын монеталарға көп сүйенбеуді және құны жоғары күміс монеталарға көшуді ұсынды, ал қысқа ғұмырлы қос флорин немесе төрт шиллингтік монета оның көзқарастарының мұрасы болып табылады. Черчилльдің ізбасары Джордж Гошен алтын монеталарды алмастыру үшін банкноттар шығаруға шақырды, ол Англия банкісіндегі 20 миллион фунт стерлинг алтынды, халық қолындағы 30 миллион суверенге қарағанда артық көретінін айтты. Банкноттардың көптеп жасалмалауы фунтқа деген сенімді құлатуы мүмкін деген қорқыныш оның ұсынысын тоқтатты. 1914 жылдың наурыз айында Джон Мейнард Кейнс Оңтүстік Африкадан келіп жатқан алтынның көптігі сувереннің маңыздылығын арттырып жатқанын атап өтті. «Үндістандағы және Египеттегі суверенге деген сұраныс пен Лондонның Оңтүстік Африка алтынын тарату орталығы ретіндегі жағдайының үйлесімі сувереннің әлемдегі басты алтын монетасы ретінде орнауына жылдам ықпал етеді. Мүмкін, болашақта ол күміс стандартының дәуірінде мексикалық доллар сияқты халықаралық мәртебеге ие болуы мүмкін». 1914 жылғы шілде дағдарысы кезінде Ұлыбритания соғысқа дайындалғанда, көптеген адамдар Англия банкінің банкноттарын алтынға айырбастауға тырысты, ал банктың металл қоры 29 шілдеде 27 миллион фунт стерлингтен 1 тамызда 11 миллион фунтқа дейін төмендеді. 4 тамызда Германияға қарсы соғыс жарияланғаннан кейін үкімет 1 фунт және 10 шиллингтік банкноттарды суверен мен жарты сувереннің орнына айналымға шығарды. Алтынды шетелге жіберуге шектеу қойылды, ал монетаны балқыту қылмыс деп есептелді. Алтыннан қағазға ауысуға барлығы да қуанбады: Дж. Дж. Куллимор Аллен өзінің 1965 жылғы суверен туралы кітабында банкноттарға ауысқаннан кейін алғашқы жалақысын алғандағы жағдайды еске алды, жұмысшылар банкноттарға күмәнмен қарады және бастапқыда алтынмен төлеуді сұрады. Аллен өзінің қалтасынан бес суверенды банкноттарға айырбастады, ал жұмысшылар енді қарсылық білдірмеді. Алтынға айырбастауға тыйым салынбады, бірақ канцлер Дэвид Ллойд Джордж мұндай әрекеттер патриоттық емес екенін және соғысқа зиян келтіретінін айтты. Мұндай шақыруларға қарамастан, азау адамдар алтынмен төлем талап етті, ал 1915 жылдың ортасына қарай лондондық саудада суверен сирек кездесе бастады. Бұл монетаның суреті соғысты қолдауға шақыратын үгіт-насихат плакаттарында бейнеленді. 1917 жылдың соңына дейін Лондонда суверен соғылуы жалғасты, бірақ олар көбінесе елдің алтын қорының бөлігі ретінде сақталды немесе АҚШ-қа соғыс борыштары үшін төленді. Олар кейбір шет елдерде, әсіресе Таяу Шығыста валюта ретінде қолданыла берді. Австралия монета соғу орындарында монеталар соғылуы жалғасты, ондағы экономикалық жағдай ерекше болды. Соғыстан кейін суверен Ұлыбританияда саудаға оралмады, көбінесе олар алтын ретінде, валюта ретінде емес, құндырақ болды. 1925 жылы канцлер Уинстон Черчилль 1925 жылғы Алтын Стандарт Заңының қабылдануын қамтамасыз етті, бұл Ұлыбританияны сол стандартқа қайтарды, бірақ алтын айналым құралы ретінде емес, резервте сақталады. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды - Черчилль оны өміріндегі ең үлкен қателік деп санады - бірақ кейбір жеңіл суверен монеталар балқытылып, 1925 жылғы жаңа монеталар соғылды, бірақ олар кейін ғана шығарылды. Соғыстан кейінгі кезеңде Австралияда соғылған көптеген монеталар валютаны қамтамасыз ету үшін шығарылды, ал Оңтүстік Африка суверендері көбінесе экспортқа және алтын кен орындарындағы жұмысшыларға жалақы төлеуге арналды. 1936 жылы VIII Эдуард таққа отырғанда, айналысқа суверен шығару туралы сөз болған жоқ, бірақ монеталар тәжге кигізілген жылға арналған монеталардың дәстүрлі жиынтығының бөлігі ретінде дайындалды. Хамфри Пейджет салған VIII Эдуард патшаның бейнесі және 1937 жылғы жазуы бар бұл монеталар 1936 жылғы желтоқсанда VIII Эдуардтың тақтан бас тарғанға дейін корольдік жарлықпен бекітілмеді және үлгі монеталар деп есептеледі. Өте сирек кездесетін, 2020 жылы бір монета 1,000,000 фунт стерлингке сатылды, ол сол кездегі британдық монета үшін рекордты көрсеткішті орнатты (кейін бұл көрсеткіш жаңаланды). 1937 жылғы монеталар VIII Эдуардтың інісі және мұрагері VI Георг үшін соғылды, сонымен қатар Паджеттің дизайны бойынша, Георгтың бейнесі бар жалғыз монеталар. 1925 жылғы V Георг суверені 1949, 1951 және 1952 жылдары қайта соғылды, бұл түпнұсқаның құнын төмендетті, оның тек азы ғана бұрын белгілі болған. Бұл монеталар суверенге деген қажеттілікті қанағаттандыру үшін және Корольдік Монета Орынданың оларды соғу дағдыларын сақтау үшін соғылды. Соғыстан кейін суверен Таяу Шығыста және басқа жерлерде сауда монетасы ретінде танымал болды. 1925 жылғы монеталардың аз көлемде соғылуы сұранысты қанағаттандыра алмады, оның бір бөлігін Еуропа мен Таяу Шығыстағы заңсыз монета соғушылар өтеді, олар көбінесе монеталардың құнына сай алтын салады. Заңсыз монета соғу ісі қозғалды, оған қорғаныс ретінде суверен енді айналымдағы монета емес деген мәлімдеме жасалды. Төреші 1870 жылғы Монета Заңына сәйкес сувереннің заңды төлем құралы болып қалатынын ескере отырып, күдіксіздік жариялады. 1953 жылы II Елизаветаның тәж кию жылында монеталар соғылды, олардың бетінде Мэри Гиллик салған оның суреті бейнеленген, бірақ алтын монеталар тек ірі музейлерге қойылды. 1953 жылғы суверен 2014 жылы аукционда 384,000 фунт стерлингке сатылды. 1957 жылы Қаржы министрлігі сувереннің мәртебесін қорғауға шешім қабылдады, соның ішінде қудалауды жалғастыру және қазіргі жылмен жаңа монеталар шығару арқылы. Мэри Гиллик салған II Елизавета суверені 1957 мен 1959 жылдар арасында және 1962 мен 1968 жылдар арасында құйма монета ретінде соғылды. 1968 жылға дейін шамамен 45,000,000 суверен соғылуы және Қаржы министрлігінің адвокаттарының жұмысы нәтижесінде суверен Еуропаның бірнеше елінің жоғарғы соттарында заңды төлем құралы ретінде мойындалды. 1966 жылы Уилсон үкіметі инфляцияға қарсы жинақтауды болдырмау үшін алтын монеталарды ұстауға шектеулер қойды, коллекционерлер Англия банкінен лицензия алуға міндетті болды. Бұл тиімсіз болып шықты, өйткені ол алтын саудасын жер астына түсірді және 1970 жылы тоқтатылды. Сувереннің танымал мәдениеттегі рөлі жалғасты: 1957 жылғы «Ресейден сүйіспенділікпен» романында Q Джеймс Бондқа ішінде 50 суверен бар чемоданды береді. «Ориент экспресінде» Ред Гранттың тапаншасымен қарулану кезінде Бонд оны Грантты алаңдату үшін пайдаланады, бұл жаман жігіттің жеңілуіне әкеледі. Суверен ондық жүйеге көшуден және Корольдік Монета Орынданың Лондондан Уэльстің Ллантрисант қаласына көшуінен де аман қалды. 1968 жылы соңғы Гиллик суверені соғылды; өндіріс 1974 жылы қайта басталғанда, ол Арнольд Мачин салған суретпен болды. 1975 жылы Тауэр Хиллде соғылған соңғы монета суверен болды.
Алтын және коллекциялық монеталар (1979 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1979 жылдан бастап суверен алтын нарығы үшін монета ретінде шығарылды, бірақ сонымен қатар коллекционерлер үшін «дәлелдеу» сапасында Корольдік монета жасау зауытында да соғылды және бұл «дәлелдеу» монеталарын шығару жыл сайын жалғасып келеді. 1985 жылы Елизаветаның Мачин портреті Рафаэль Маклуф салған портретпен ауыстырылды. 1982 жылдан кейін алтыннан жасалған монеталарды шығару тоқтатылды, сондықтан Маклуфтың портреті, 1989 жылдан 1997 жылдың соңына дейін әр жыл сайын соғылып, тек «дәлелдеу» сапасындағы монеталарда ғана кездеседі. 1989 жылы Генрих VII-нің 500 жылдығына арналған тұңғыш естелік монета шығарылды. Бернард Синдалл салған монетада Елизавета таққа отырған күйінде, алға қарай қарап тұрған бейнесі сомдалған, ол Генрихтің ескі ағылшын монетасындағы бейнесіне ұқсас. 1489 жылғы монетаның арт жағында корольдік қарудың алдындағы екі Тюдор гүлі бейнеленген; 1989 жылғы сувереннің арт жағында жаңартылған қарулармен ұқсас сурет салынған. Иан Ранк Бродли Елизаветаның төртінші бюстін жасады, ол 1998 жылы қолданысқа енгізіліп, 2015 жылға дейін пайдаланылды. 2000 жылы алтыннан жасалған монеталардың шығарылуы қайта жаңғыртылды және бұл үрдіс жалғасуда. 2002 жылы Алтын юбилейге арналған арнайы артқы дизайн пайдаланылды, онда Тимоти Ноад 19 ғасырдың «қалқан арқалы» суверенін еске түсіретіндей етіп, корольдік қаруды қалқанға бейімдеді. 2005 және 2012 жылдары (соңғысы – Елизаветаның Алмаз юбилейі) Джордж пен Аждаһа суретінің әртүрлі нұсқалары сомдалды, біріншісі Ноад, екіншісі Пол Дэйдің еңбегі болды. Дэйдің дизайны юбилейді мерекелеуге арналған соңғы монетада қолданылды. 2009 жылы артқы жағы Георг III патшаның тұсында қолданылған құралдарды пайдалану арқылы Пиструччидің дизайнын жақсырақ бейнелеу мақсатымен қайта өңделді. 2015 жылы Джоди Кларк салған патшайымның жаңа суреті енгізілді, соның салдарынан кейбір монеталар жаңа бюстпен шығарылды. 2016 және 2017 жылдардағы ең соңғы арнайы дизайн үлгілері тек коллекционерлерге арналған. 2016 жылы Елизаветаның 90 жылдық мерейтойына арналған коллекционерлік монетаның беткі жағында Джеймс Батлер салған оның бір жылдық суреті бейнеленген. 2017 жылғы коллекционерлік монета қазіргі заманғы суверенінің 200 жылдығына арналған Пиструччидің 1817 жылғы түпнұсқа дизайнына оралды, онда Гартер белбеуі мен ұраны бейнеленген. Сонымен қатар, пидфорт монетасы соғылды, ал Ллантрисантта соғылған алтын монетаға, әдеттегі дизайнын сақтап қалғанмен, 200 нөмірі бар жеке белгі қойылды. 2022 жылы Елизаветаның платиналық юбилейіне арналған Ноад салған корольдік гербінің интерпретациясы бейнеленген артқы дизайн пайдаланылды. Елизавета II-нің 2022 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғаннан кейін Корольдік монета жасау зауыты жаңа король, Карл III-нің суретін беткі жағында көрсететін және Елизавета мен оның ұзақ билігін еске алу үшін таңдалған Кларк салған корольдік гербінің бейнесін көрсететін суверендерді шығару туралы хабарлады. 15 қарашада тапсырыстар қабылдана бастағанда, сұраныс соншалықты жоғары болды, сондықтан монета жасау зауытының веб-сайтына кіретіндер виртуалды кезекке тұрды. 2023 жылдың мамыр айында Карл III-нің таққа отыруына арналған Корольдік монета жасау зауыты корольдің таққа тағылған бюстін, Пиструччидің артқы жағын көрсете отырып, монеталар шығарды. 2022 жылы алғаш рет шығарылған таққа тағылған және таққа тағылмаған бюсттерді Мартин Дженнингс салған. 2024 жылы Дженнингстің корольдің таққа тағылмаған суреті Пиструччидің артқы жағымен бірге төртінші сувереннен бес фунттық монетаға дейінгі бес сувереннің әрқайсысында жұптастырылды.
Жинақтау, басқа да пайдалану және салықтық режим
1989 жылдан бері сувереннің көптеген үлгілері монета коллекционерлеріне тартымды болды, сондай-ақ суверенге негізделген басқа алтын монеталар да – ширек сувереннен бастап бес суверенге дейін. Істерді жеделдету үшін Корольдік монетаханаға алтын суверендеді тікелей халыққа сатуға рұқсат берілді, бұрынғыдай Англия Банкі арқылы өткізілмейді. Заңды төлем құралы ретінде суверен Ұлыбритания тұрғындары үшін капиталдық табыс салығынан босатылады. Айналымдағы монета ретінде қолданылумен қатар, суверен сәнге де енді: 19 ғасырда кейбір ерлер оны қалта сағатының тізбегіне (адалдық белгісі ретінде) іліп тақты, ал басқалары оны тізбекке байланған кішкентай қалташаға салып алып жүрді. Бұл әдет-ғұрыптар білезік сағаттарының таралуымен жоғалып кетті. Әйелдер де сувереннен білезік немесе сырға жасап киген. 21 ғасырда суверен сақинасын тағу – «чав» мәдениетінің белгісі деп есептеледі. Қара таяқ (Black Rod) иеленушісінің лауазым белгісі ретінде алып жүретін және Парламенттің ашылу салтанатында Ұлыбританияның Өкілдер палатасының есігін соғу үшін қолданылатын таяқтың бір ұшына суверен орнатылған. Сирек кездесетін ерте заманғы суверенмен монета аукциондары және мамандандырылған дилерлер айналысады. 1937 жылғы Эдуард VIII және 1953 жылғы Елизавета II суверенделерінен басқа, сериядағы сирек даталарға 1819 жылғы және 1863 жылғы, аверсте Уильям Уайонның әріптерінің орнына «827» саны бар монеталар жатады. «827» саны, мүмкін, қандай да бір тәжірибе үшін қолданылған қорытқыш номері болуы мүмкін, бірақ зерттеулер бұл туралы нақты мәліметтер берген жоқ. 1879 жылы Лондонда аз ғана суверен соғылды, қалғандары көбінесе тозыққан. Аделаида фунтының барлығы 24 768 данасы ғана соғылды, сақталғандары сирек және құнды. Сувереннің өзі естелік монеталардың нысаны болды; 2005 жылы Перт монетаханасы 1871 жылға дейінгі Сидней монетаханасының суверенделерінің кері жағын бейнелеген 25 А$ номиналды алтын монета шығарды.