Кіріспе

Крестшілер бұл ауылды Самует немесе Самахете деп атаған. Дегенмен, Ронни Элленблум осы кезеңде Сухматада франктердің қоныс салғаны күмәнді деп жазады.

Осман дәуірі

Осман империясының соңында, 1875 жылы Виктор Герин Сухматаға сапар шегіп, "ауыл екі бөлекке бөлінген, екі төбеге орналасқан, олар бір-біріне жақын, арасында үлкен тоған (бирке) бар. Тоғанның бір бөлігі тасқа қазылған, екінші бөлігі салынған. Бұл төбелердің бірінің үстінде қарапайым тастан салынған, мұнаралармен бекітілген қамалдың қираған қалдықтары тұр. Ішінде бірнеше жер асты қоймалары, мешіт және түрлі бөлмелер болған. Бұл қамалдың негізін Дахер ел-Амер салған. Қазір оның үш бөлігі қирап, орнында жүзім мен темекі өседі" деп жазған. 1881 жылы ПЭФ-тің Батыс Палестинаны зерттеу тобы (SWP) оны "тастан салынған, шамамен 400 мұсылман тұратын, қырқа мен төбеге орналасқан, өрік, зәйтүн ағаштарымен және егістік жерлермен қоршалған ауыл" деп сипаттаған. Ауылдың жанында бірнеше су сақтағыштары мен бұлақ бар. 1886 жылы ауылда ұлдарға арналған бастауыш мектеп ашылды.

Британдық мандат дәуірі

Мандатты Палестина кезеңінде ауыл шаруашылығы мектебі құрылды. 1931 жылғы халық санағында 796 адамға дейін өсті; 752 мұсылман және 44 христиан, барлығы 175 үй. Ауыл жерінің 70 пайыздан астамы тасты және өңделмеген, емен мен жабайы алмұрт ағаштарымен жабылған. Егіс жерлері бидай, арпа, жүгері, темекі және көкөніспен суарылды. Сухмата темекісі сапасымен белгілі болды. Ал 135 дунам құрылыс (қалалық) аймаққа тоғыстырылған.

Израиль кезеңі

1948 жылы 30 қазанда «Хирам» операциясы барысында Израильдің «Голани» бригадасының бірінші батальоны ауылға шабуыл жасап, оны тұрғындарсыз қалдырды. Ауыл қиратылды. 1948 жылдан 1951 жылға дейін, Израиль құрған Үкіметтік атаулар комитетіне біріктірілгенге дейін жұмыс істеген «Еврей Ұлттық қоры» құрған атаулар комитеті Сухмата ауылын «Хосен» деп атады, бұл «Күш» деген мағынаны білдіреді. Мерон Бенвенистидің сөзіне қарағанда, комитет Сухмата ауылының еврей тарихымен байланысы жоқ екенін анықтағаннан кейін осы символдық жаңа атты таңдады. 1992 жылы ауыл орны былай сипатталды: «Жер, құлаған тас үйлердің қирандыларымен және бөлшектерімен жабылған, барлығы осы жерде өсетін зәйтүн ағаштарының арасында шашырап жатыр. Крестшілер салған қамал мен қабырға әлі де тұр. Қамал орынның шығыс жағындағы биік жерде орналасқан, ал қабырға батыс бөлігін қоршайды. Айналасындағы жерлердің бір бөлігі орманды, ал қалған бөлігі жайылым ретінде пайдаланылады». Ауыл 1996 жылы Ханна Иди мен Эд Масттың «Сахматах» атты пьесасының негізгі тақырыбы болды.