Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологиялық ескерткіш және Перудегі қазіргі қала
Archaeological site and modern city in Peru
Наска – Перудің Ика аймағының Ика ауданында орналасқан Наска провинциясының орталығы.
Nazca is the capital of the Nazca Province located in the Ica District of the Ica Region of Peru.
Жер сілкінісі
1996 жылы 12 қарашада жергілікті уақыт бойынша сағат 11:59-да (Гринвич уақыты бойынша 16:59) 7.5 магнитудалы жер сілкінісі болды, оның ошағы теңізге 7.7 шақырым тереңдікте орналасқан. Жер сілкінісі Наска қаласын және оның төңірегін дерлік толығымен қиратты. Оқиға күндіз болғандықтан, қаза тапқандардың саны 14 адамды құрады. Дегенмен, 1500 адам жарақат алды және шамамен 100 мың адам үйсіз қалды. 12 жылдың ішінде Наска қаласы дерлік толығымен қайта жаңартылды. 1997 жылдан бері Наска қаласы ірі канадалық алтын өндіру операциясының орнына айналды. Сол кездегі жергілікті халықтың дәстүрлі қоғамдық жерлеріне құқығы болмады. Осының салдарынан олар күштеп көшірілді. Содан бері олар жер және жылжымайтын мүлікке ертеден келе жатқан иелік құқығын заңдастыруға тырысып келеді.
On November 12, 1996, at 11:59 a. m. local time (16:59 GMT) there was an earthquake of magnitude 7.5 with its epicenter at 7.7 km into the sea. The earthquake almost completely destroyed the city of Nazca and its surroundings. Due to its occurrence during the day, there were only 14 fatalities. However, 1,500 people were injured and around 100,000 were left homeless. Within 12 years Nazca has been almost completely rebuilt. Since 1997, Nazca has been the location of a major Canadian gold mining operation. The indigenous people at the time did not own the rights to their traditional communal lands. As a result, they were forcibly displaced. Since then, they have sought to legalize their ancient ownership of land and fixed property.
Климат
Наска – әлемдегі ең құрғақ аймақтардың бірі, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 4 миллиметрді құрайды. Насканың ауа райы Гумбольдт ағысымен анықталады, ол Антарктидадан Оңтүстік Американың батыс жағалауына су жеткізеді. Мұхиттың салқын суы ауаны салқындатып, бұлттардағы ылғалдың жиналуын шектейді; осының салдарынан бұлттар мен тұман пайда болғанымен, жаңбыр аз жауады. Наскадағы температура 10-дан 32 °C-қа дейін ауытқиды, ал күндізгі орташа температура 21 °C-ты құрайды. Қарашадан наурызға дейінгі жаз айларында ауа құрғақ, күн шуақты және ыстық болады. Мамырдан тамызға дейінгі қыс айларында жағалаудан келген тұман төбелерге таралып, температураны қолайлы деңгейде ұстайды; алайда, күшті күн сәулесі күндізгі уақытты одан да ыстық сезіндіреді.
Nazca is one of the most arid regions in the world, with an average annual precipitation of 4 millimeters. Nazca's weather is controlled by the Humboldt Current, which carries water from Antarctica up the west coast of South America. This cold ocean water cools the air and limits the accumulation of moisture within clouds; as a result, though clouds and fog are able to form, there is little rain. Nazca's temperatures range from 10 to 32 °C with an average daily high of 21 °C. Summer months from November to March are dry, sunny, and hot. During the winter from June to August, fog from the coast rolls over the hills to keep temperatures in the moderate range; however, the intense sun makes daylight hours seem hotter than they are.
Тарих
Испаниялық қорының екі нұсқасы бар. Хроникашылардың жазбаларына сәйкес, қала 1548 жылғы 28 қазанда Педро де ла Гасканың тапсырысымен, Алонсо де Мендосаның бейбітшілігімен құрылған. Екінші нұсқада 1591 жылы Канетенің 5-ші маркизі, Вице-король Гарсия Хуртадо де Мендоса құрғандығы айтылады. Испан отарлау кезеңінде Наска шарап және жүзім брендиін (aguardiente de la uva) өндіретін жүзім шаруашылығымен танымал болды. Бүгінде бұл өнім писко деп аталады, ол сол атақты портың атымен байланысты. Жергілікті тұрғындар брендиді Наска деп атайды. Бұл өнімдер Перу вице-корольдігінде және одан тыс аймақтарда кеңінен таралды. Наскадағы ең ірі жүзімдіктер бай Ингенио аңғарында орналасқан және иезуит миссионерлері мен дін қызметкерлеріне тиесілі болған. Ортаңғы Ингенио аңғарының жоғарғы бөлігінде орналасқан Сан-Жозеф-де-ла-Наска фермасы Куско иезуит колледжіне қарасты болды. Орта аңғардың төменгі бөлігіндегі Сан-Франциско-Ксавье-де-ла-Наска Лимадағы Сан-Пабло иезуит колледжіне тиесілі еді. Бұл екі шаруашылықта да Сахарадан оңтүстік Африкадан келген құлдар жұмыс істеді. Шарап пен бренди өндіруден басқа, екі қожалықта да шарап пен брендині тасымалдауға арналған керамикалық сақтау ыдыстары, яғни ботижалар жасау үшін қажетті инфрақұрылым болды. Бүгінде Сан-Хавьер және Сан-Хосе қалалары XVIII ғасырда иезуиттердің басқаруымен салынған үлкен барокко шіркеулерінің қираған қалдықтарымен танымал. 1767 жылы Испания королі Карл III Иса қоғамын қуғаннан кейін, мүлік патшалыққа тәркіленіп, патшалық меншігі ретінде басқарылды. Мұнда жануарлар мен геометриялық пішіндердің көптеген түрлері бар. Жергілікті туристік фирмалар 12 негізгі фигураға (sobrevueltos) ұшу билеттерін сатады, олардың ең танымалдары – колибри, кондор және маймыл. Маймылдың спиральді құйрығы Перу логотипіндегі "P" әрпінің спиральді пішініне ұқсас, ол елдің валютасында да кездеседі. ЮНЕСКО 1994 жылы Наска сызықтарын Дүниежүзілік мұра ретінде жариялады.
There are two versions of the Spanish foundation. According to the writings of chroniclers, the city was founded on October 28, 1548, commissioned by Pedro de la Gasca, peacemaker by Alonso de Mendoza. The other version states that it was founded in 1591 by the Viceroy García Hurtado de Mendoza, 5th Marquis of Cañete. During the Spanish colonial period, Nazca was known for viticulture, producing wine and grape brandy (aguardiente de la uva). Today this is commonly called pisco, after the famous port of the same name. Locally, the brandy is known as Nasca. These products were widely distributed throughout the viceroyalty of Peru and beyond. The largest of the Nazca vineyards were located in the rich Ingenio Valley, and were property of the Society of Jesus, Jesuit missionaries and priests. The hacienda San Joseph de la Nasca, located in the upper part of the middle Ingenio Valley, was owned by the Jesuit College of Cuzco. San Francisco Xavier de la Nasca, in the lower part of the middle valley, was owned by the Jesuit College of San Pablo in Lima. Both of these estates used numerous workers who were enslaved persons of sub Saharan African descent. In addition to producing wines and brandies, both estates had substantial infrastructure for producing the ceramic storage jars, known as botijas, in which the wine and brandy was transported. Today, the towns of San Javier and San José are known for the ruins of the large 18th century baroque churches built during the Jesuit administration of these estates. In 1767, following the expulsion of the Society of Jesus by King Charles III of Spain, the Crown confiscated and administered these properties as royal estates. There are innumerable formations of both animals and geometric designs. Local tour companies sell flights (sobrevueltos) over 12 main figures, the most famous of which are the hummingbird, the condor, and the monkey. The spiral tail of the monkey inspired the spiral in the "P" of the Perú logo, which is also found on its currency. UNESCO declared the Nazca Lines a World Heritage Site in 1994.
Әуежай
Наскада шағын әуежай бар, Мария Рейх Нейман әуежайы деп аталады, ол негізінен Наска сызықтары үстінен туристік рейстер үшін қолданылады. Бұл әуежай Наска сызықтарын зерттеуге көп еңбек сіңірген және оларды испандықтар келгенге дейінгі адамның туындысы ретінде әлемге танытқан әйелдің құрметіне аталған.
Nazca has a small airport, the Maria Reiche Neuman Airport, used mainly for touristic flights over the Nazca lines. It was named for a woman who did much to study the Nazca lines and bring them to international attention as products of pre Hispanic man.