Кіріспе

Қазіргі Израильдегі халықсыз палестиналық ауыл Сафсаф (صفصاف Ṣafṣāf, "тал сияқты жылау") – қазіргі Израильдің Сафед қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 шақырым жерде орналасқан палестиналық ауыл. 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде, қазан айында Сафсафта болған қырғыннан кейін ауыл тұрғындары Ливанға қашып кетті.

Тарих

Бұл ауыл римдік дәуірінде Сафсофа деп аталған. Якуттың мәліметінше, 950 жылы Алеппоның Хәмданид билеушісі Сайф әл-Даула оған шабуыл жасаған.

Осман дәуірі

ХVІ ғасырдың басында Сафсаф Осман империясына қосылды, ал 1596 жылғы салық тізімінде ол Жира нахиясының ("кіші аудан") Санжак Сафадтың құрамындағы ауыл болып тіркелді. Халқы 25 шаңырақты, шамамен 138 адамды құрады, барлығы мұсылман. Ауыл тұрғындары бидай, арпа, зәйтүн және жеміс-жидектер, сондай-ақ ара ұялары мен ешкілер сияқты өнімдерге 25% мөлшерінде белгілі бір салық төледі, жалпы сомасы 3,714 акчеге жетті. Кірістің төрттен бірі уақфқа (діни қайырымдылық қорына) аударылды. 1838 жылы Сафсаф Сафад ауданындағы ауыл ретінде көрсетілді, ал 1875 жылы Виктор Герин оны он бес мұсылман отбасы тұратын ауыл деп сипаттады. Ол кезде ол Сидон иалатының бір бөлігі болды. 1881 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында Сафсаф жазықта орналасқан, шамамен 100 адам тұратын шағын ауыл ретінде сипатталды. Сондай-ақ, ауыл мешітінің есігіне бұрынғы қоғамдық ғимараттың әшекейленген тастары кіргізілгені байқалды. Ауыл тұрғындары зәйтүн, інжір және жүзім ағаштарын өсірді. 1887 жылғы халық санағында Сафсафтың 740 тұрғыны бар екені анықталды, барлығы мұсылман. Ол кезде ол Бейрут вилаетінің құрамында болды.

Британдық мандат дәуірі

Сафсаф 1922 жылы Британ мандатының құрамына кірді. Осы кезеңде ауыл Сафад-Таршиха тас жолының шығыс жағында орналасып, солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылған. Сафсафтың барлық тұрғындары мұсылман болған. Ауыл орталығында мешіт және бірнеше дүкендер болды, сондай-ақ осы жылдары бастауыш мектеп ашылды. Ауыл шаруашылығы – негізгі экономикалық қызмет еді, ол бұлақтармен суарылып, жаңбырға да тәуелді болды. Ауылдың солтүстігінде жеміс-жидек пен зәйтүн егілді. 1931 жылғы халық санауы бойынша саны 662 адамға жетті, олардың барлығы мұсылман, 124 үйді құрады. 1945 жылғы статистикаға сәйкес, халық саны 910 мұсылманды құрады, ал 72 дунам жері құрылыспен (қалалық) жабылған.

1948 ж. және содан кейінгі кезең

1948 жылы 29 қазанда Израиль әскерлері Хирам операциясы аясында ауылға шабуыл жасады. Ауыл тұрғындары қарсылық көрсетпегеннен кейін, шамамен 50-70 ер адам қол байлаулы күйінде қырғынға ұшырады, ал төрт әйел зорлыққа ұшырағанын мәлімдеді. Осы қырғынға қатысты Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) құжаттары әлі де құпия сақталып тұр. 1949 жылы ауылдың жеріне Кфар Хошен, ал 1979 жылы Бар Йохай кіші елді мекендері салынды. 1992 жылы ауыл орны былай сипатталды: "Жер шөп пен сиреп кеткен ағаштарға толы, қираған үйлердің арасында террасалар мен тас үйінділерін көруге болады. Бірнеше үйде израильдіктер тұрады. Айналасындағы жердің бір бөлігі елді мекендермен өңделеді, ал қалғаны орманды".