Кіріспе

Американдық су шпаниелі (көбінесе AWS деп қысқартылады) – Америка Құрама Штаттарында шыққан шпаниель тұқымы. Ол 19 ғасырда Висконсин штатында ирланд және ағылшын су шпаниельдері сияқты бірнеше басқа тұқымдардан дамытылған. Тұқымды доктор Фред Дж. Пфайфер құтқарып қалды, ол тұқымдық клубты және стандартты құрды, оның жұмысы тұқымның Біріккен Кеннел Клубы, ал кейіннен Американдық Кеннел Клубы тарапынан мойындалуына әкелді. Висконсин штатының ресми иті болғанымен, бұл тұқым сирек кездеседі. Олар орташа мөлшердегі иттер және екі қабатты жүні бар, ол қоңыр түстің әртүрлі нұсқаларында кездеседі. Ыңғайлы аңшыл ит ретінде, селекционерлердің тұрақты мінезді тұқымды дамыту жұмысының арқасында олар пәтерде де өмір сүруге жарайды. АВС Бойкин шпаниелінің дамуына қатысқан болуы мүмкін.

Тарих

Висконсин штатынан шыққан американдық су спаниелі – Висконсин штатының ресми иті. Бұл тұқым 19-шы ғасырдың басында Фокс өзені және оның саласы Волк өзені бойындағы аймақтарда пайда болған. Аңшыларға құрлықта да, суда да жұмыс істей алатын, түрлі аңды әкелуде шебер, әмбебап аңшы ит қажет болды. Сондай-ақ, аңшылар Висконсин штатының суық суына төтеп бере алатын, кішкентай қайыққа сыйып, тасымалдауға ыңғайлы шағын аң аулау итін іздеді. Америкалық су спаниелінің тегіне ағылшын су спаниелі, ирланд су спаниелі, құлпыра жақтаған ретривер және Суссекс спаниелі немесе басқа да далалық спаниель кірген болуы мүмкін. Жылдар өте келе, тұқымның саны азая бастады, себебі сол аңғарлардағы үйректердің саны төмендеді, сондай-ақ аңшылықтың мақсаты өмір сүру үшін тамақ табудан демалысқа айналды. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, AKC мойындағанға дейін, бұл тұқым көрмелерге қатыстырылмады. Бұл тұқым Бойкин спаниелімен байланысты, және Бойкинды дамыту үшін негізгі тұқым болған деп саналады. Бойкин мен американдық су спаниелі арасындағы айырмашылықтар көрінеу емес, кейбір ит тарихшылары Спартанбург, Оңтүстік Каролина қаласының көшелерінде табылған "Дампи" атты алғашқы Бойкин, шын мәнінде, тасымалдау кезінде жоғалып кеткен американдық су спаниелі болған деген болжам жасады. Алайда, Бойкин тұқымдық клубтары бұл пікірмен келіспейді. Америкалық су спаниелі әлі де сирек кездесетін тұқым болып табылады. 1998 жылы AKC-де бар болғаны 233 күшік тіркелді, ал бүкіл АҚШ-та, әсіресе Орта Батыс аймағында шамамен 3000 иттің бар екені естілді. Бұл иттер ретриверлер немесе спаниельдер ретінде нақты жіктелмегендіктен, AKC-нің далалық сынақтарында бәсекелесе алмайды, бірақ AKC-нің аң аулау сынақтарында (спаниель және ретривер сынақтары) және AWSC, АҚШ-тағы тұқымдық клубтың ұйымдастырған ретривер аң аулау сынақтарында қатыса алады. 1999 жылы AWSC мүшелерінің өткізген дауыс беруінің нәтижесінде, тұқымды жіктелмеген қалдыруға шешім қабылданды. Оның сыртқы қабығы су өткізбейтін және бұталар сияқты жапырақтардан итті қорғайтын қалың қабаттан тұрады. Ішкі қабаты итті жылы ұстау үшін изоляция қызметін атқарады. Оның терісі майлы, сондықтан ерекше "ит иісі" шығады. Тұқым стандартында көздердің түсі тегінің түсімен үйлесімді болуы керек, ал сары болмауы тиіс деп көрсетілген. Бас сүйегі кең, құлақтары ұзын және кең.

Тендерлік

Далада АВС ағылшын спрингер спаниелінен кем жігерлі, бірақ лабрадор немесе алтын ретривер сияқты іздеуде дәл сондай шеберлікке ие. Ол кез келген жер бедеріне бейімделгіш, ал суда ең жылдам жүзуші болмаса да, жоғары төзімділікке ие. Бұл тұқым сонымен қатар шапшаңдық пен флайболда да жақсы, ал тұңғыш өкілі 1993 жылы флайбол чемпионатының жеңімпазы атанды. АВС кейде өзінің пікірімен келеді және иесі итке нені күтетінін үйретсе, ең жоғары нәтижелерге жетеді. Бұл тұқым оқуға жақсы жауап береді, әсіресе әртүрлі жаттығулар, бірқалыпты жаттығулардан гөрі тиімді. Дегенмен, осы тұқымның өкілдерінде тамаққа қатысты иеленушілік сезімі тууы мүмкін.

Денсаулық

Бастапқыда үйірлеп өсіру генетикалық әртүрлілік деңгейіне алып келді, сондықтан танымал тұқымдардың мұралық аурулары AWS-де сирек кездеседі. Дегенмен, бұл тұқым көз ауруларына бейім, оның ішінде катаракта мен прогрессивті торлы қабық атрофиясына ұшырайды. Жүні шамамен алты айлық шақта түсе бастайды, бұл мойын, жамбас және құйрық аймақтарына әсер етеді; алайда, тұқымдық клубтардың жұмысы арқасында бұл құбылыстың жиілігі азайтылды. 1974-1999 жылдар аралығында 25 жыл бойы жүргізілген Ортопедиялық Фондтың зерттеулеріне сәйкес, тұқымның шамамен 8,3%-ында жамбас дисплазиясы кездеседі. Бұл көрсеткіш спорттық тұқымдар арасындағы ең төменгі нәтижелердің бірі болып табылады, грейхаундтарда 3,4% (ең төменгі көрсеткіш) және Бойкин спаниелінде 47% тіркелген. Бүйірлік дисплазияға қатысты ешқандай дерек табылған жоқ. Бұл тұқымның орташа өмір сүру ұзақтығы 10–13 жылды құрайды.