Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасырлық Еуропада поэзия көптеген түрлерде кездесті, мысалы, лирикалық және эпикалық поэзия. Трубадурлар, труверлер және миннезенгерлер көбінесе музыкалық аспаптармен сүйретін сарайлық махаббат туралы лирикалық өлеңдер жазумен белгілі болды. Дүниежүзілік поэзияның ең танымал туындыларының бірі – 254 өлеңнен тұратын "Кармина Бурана" қолжазба жинағы. 1936 жылы неміс композиторы Карл Орф осы жинақтың жиырма төрт өлеңін музыкаға қойды.
Poetry took numerous forms in medieval Europe, for example, lyric and epic poetry. The troubadours, trouvères, and the minnesänger are known for composing their lyric poetry about courtly love usually accompanied by an instrument. Among the most famous of secular poetry is Carmina Burana, a manuscript collection of 254 poems. Twenty four poems of Carmina Burana were later set to music by German composer Carl Orff in 1936.
Ортағасырлық поэзияның үлгілері
Ежелгі ағылшын діни поэзиясына Циневульфтің "Христос" поэмасы және "Роудтың арманы" поэмасы жатады, олар қолжазба түрінде де, сондай-ақ Рутвелл крестінде де сақталған. Бізде зайырлы поэзияның да үлгілері бар; шындығында, ортағасырлық әдебиеттің көп бөлігі өлеңмен жазылған, оның ішінде көне ағылшын эпосы "Беовульф" та бар. Ғалымдар сақталған бірнеше фрагменттерге және тарихи мәтіндердегі сілтемелерге сүйене отырып, жоғалған зайырлы поэзияның көп бөлігі музыкаға қойылғанын және Еуропа бойынша саяхаттайтын мизгелшілер немесе бардтар арқылы таралғанын сенімді түрде айтады. Осылайша, жазылған аздаған өлеңдер ақырында балладаларға немесе лайларға айналып, ән немесе басқа музыкасыз оқылмайтын болды.
Old English religious poetry includes the poem Christ by Cynewulf and the poem The Dream of the Rood, preserved in both manuscript form and on the Ruthwell Cross. We do have some secular poetry; in fact a great deal of medieval literature was written in verse, including the Old English epic Beowulf. Scholars are fairly sure, based on a few fragments and on references in historic texts, that much lost secular poetry was set to music, and was spread by traveling minstrels, or bards, across Europe. Thus, the few poems written eventually became ballads or lays, and never made it to being recited without song or other music.
Ортағасырлық латын әдебиеті
Орта ғасырлардағы латын тілінде ескі сандық өлшемдермен өлеңдер жазыла бергенімен, акценттік өлшемдерге негізделген, жаңа және кең таралған түр – реттілік пайда болды. Бұл өлшемдерде метрикалық буын дауыстың ұзындығына емес, басылған буынға қарай анықталды. Бұл өлшемдер христиан әнұранымен байланысты болды. Дегенмен, көптеген діни емес өлеңдер де латын тілінде жазылды. Мысалы, "Кармина Бурана" жинағындағы "Құмар ойыншының миссасы" (officio lusorum) христиан әндерін пародиалады, ал басқалары студенттік әндер: халық әндері, махаббат әндері және ішімдік балладалары. Атақты "Gaudeamus igitur" commercium әні осыған бір мысал. Осы кезеңдегі бірнеше повестік өлеңдер де бар, мысалы, аяқталмаған "Руодлиб" эпосы, ол рыцарьдың ерліктері туралы баяндайды.
In medieval Latin, while verse in the old quantitative meters continued to be written, a new more popular form called the sequence arose, which was based on accentual metres in which metrical feet were based on stressed syllables rather than vowel length. These metres were associated with Christian hymnody. However, much secular poetry was also written in Latin. Some poems and songs, like the Gambler's Mass (officio lusorum) from the Carmina Burana, were parodies of Christian hymns, while others were student melodies: folksongs, love songs and drinking ballads. The famous commercium song Gaudeamus igitur is one example. There are also a few narrative poems of the period, such as the unfinished epic Ruodlieb, which tells us the story of a knight's adventures.
Ортағасырлық халық аузындағы әдебиет
Ренессанс дәуірінің ерекшеліктерінің бірі, орта ғасырдың аяқталуын білдірген жайт – әдебиетте халық тілінің, яғни қара халықтың тілінің қолданылуының артуы. Осы жергілікті тілдерде жазылған шығармалар көбінесе жазылған аймақтардың аңыздары мен тарихы туралы болды, бұл халыққа ұлттық сананы қалыптастыруға көмектесті. Эпикалық поэмалар, сагалар, «шансон де жесте» және қаһармандық жырлар (батырлық ерліктер туралы әндер) көбінесе Артур, Шарльмен және Эль Сид сияқты нақты немесе мифологиялық тұлғалар мен олардың ерліктері туралы айтатын. Еуропа тілдеріндегі ең ерте жазылған халық әдебиеті – ирланд тілінде жазылған шығармалар. Ирландия Рим империясының құрамына енбегендіктен, олар мұқият құжатталған ресми ережелері мен жоғары ұйымдастырылған бард мектептерімен дамыған, өте күрделі әдебиетке айналуға уақыт тапты. Нәтижесінде, аралдағы гэль тілінде сөйлейтін халықтың ежелгі мифтері мен сағаларын, сондай-ақ діни, саяси және географиялық тақырыптарға арналған өлеңдер мен табиғат лирикасын қамтитын үлкен проза және поэзия жинағы пайда болды. Латын тілінің ұзақ жазба тарихында қалыптасқан формальдылығы поэзияны жасай бастаған халық тілдерінде көбінесе болмады, сондықтан ауызша әдебиеттен алынған жаңа әдістер мен құрылымдар пайда болды. Бұл әсіресе роман тілдерінен ерекшеленетін герман тілдерінде байқалады, себебі герман тілдері латын тілінен тікелей туындамаған. Әр жолдағы баса сөздердің көпшілігі бірдей дыбыспен басталатын аллитерациялық өлең сол кездегі халық поэзиясында жиі қолданылды. Осы кезеңдегі халық поэзиясының басқа да ерекшеліктері – кеннингтер, ішкі рифма және жақын рифма. Шындығында, латын поэзиясы дәстүрлі түрде рифма емес, метрді қолданды және тек осы жаңа өлеңдердің ықпалымен рифманы қабылдай бастады.
One of the features of the Renaissance which marked the end of the medieval period is the rise in the use of the vernacular or the language of the common people for literature. The compositions in these local languages were often about the legends and history of the areas in which they were written which gave the people some form of national identity. Epic poems, sagas, chansons de geste and acritic songs (songs of heroic deeds) were often about the great men, real or imagined, and their achievements like Arthur, Charlemagne and El Cid. The earliest recorded European vernacular literature is that written in the Irish language. Given that Ireland had escaped absorption into the Roman empire, this had time to develop into a highly sophisticated literature with well documented formal rules and highly organised bardic schools. The result was a large body of prose and verse recording the ancient myths and sagas of the Gaelic speaking people of the island, as well as poems on religious, political and geographical themes and a body of nature poetry. The formality which Latin had gained through its long written history was often not present in the vernaculars which began producing poetry, and so new techniques and structures emerged, often derived from oral literature. This is particularly noticeable in the Germanic languages, which, unlike the Romance languages, are not direct descendants from Latin. Alliterative verse, where many of the stressed words in each line start with the same sound, was often used in the local poetry of that time. Other features of vernacular poetry of this time include kennings, internal rhyme, and slant rhyme. Indeed, Latin poetry traditionally used meter rather than rhyme and only began to adopt rhyme after being influenced by these new poems.