Кіріспе

Құрамындағы жануар

Сквадер – 1918 жылы таксидермист Рудольф Гранберг жасаған шведтік ойдан шығарылған жануар. Ол Сундсвалл қаласындағы Норра Бергет мұражайында тұрақты түрде көрсетіледі. Оның алдыңғы жағы мен артқы аяқтары еуропалық қоянға (Lepus europaeus) тән, ал арқасы, қанаттары мен құйрығы аналық қарақұйрыққа (Tetrao urogallus) ұқсайды. Кейіннен оған латынша Tetrao lepus pseudo hybridus rarissimus L деген есім берілді.

Бұл термин екі мүлдем әртүрлі нәрсенің бірігуін білдіретін жалпы мағынаға ие болды, көбінесе осындай сәттісіз комбинацияны көрсетеді.

Атауы

Бұл атау екі сөздің қосындысы болып табылады, Svenska Akademiens ordbok (Швед академиясының сөздігі) бұл атаудың "skvattra (дауыстау немесе шырылдау) сөзінен алынған skva префиксі және tjäder (ағаш торғайы) сөзінен алынған der жұрнағы" деп түсіндіріледі.

Шығу тегі

Сквадер – ХХ ғасырдың басында Сундсвалл қаласындағы бір мейрамханада кешкі ас кезінде Хокан Дальмарк атты адам баяндаған аң аулау туралы әңгімеден пайда болған. Дальмарк 1874 жылы Сундсваллдің солтүстігінде аң аулап жүргенде мұндай жануарды атқанын айтып, басқа қонақтарды ойынға алды. 1907 жылы туған күнінде үй шаруасының әйелі оған немере інісі салған осы жануардың суретін сыйлады, ал 1912 жылы қайтыс болғанға дейін Дальмарк суретті жергілікті мұражайға тапсырды. 1916 жылы Орнскельдсвик қаласында өткен көрмеде мұражай директоры таксидермист Рудольф Гранбергпен танысты. Ол аң аулау туралы әңгімені және суретті айтып, Гранбергтен осы жануарды қайта жасауды сұрады. 1918 жылы Гранберг сквадерді аяқтады, содан бері ол мұражайда өте танымал экспонатқа айналды, онда осы сурет те қойылған.

Ұқсас тіршілік иелері

"Табиғи тарих" еңбегінде Плиний Үлкені "қоян құсы" деп аталатын өте ұқсас жаратылысты сипаттаған. Бұл жаратылыстың денесі құс сияқты болған, бірақ қоянның басы болған және Альп тауларында мекендегендігі айтылған. Осыған ұқсас жаратылыстардың ішінде Баварияның волпертингері, Австрияның раураклы, Тюрингия орманының расселбокі, Пфальцтың Эльведрицшесі және американдық джекэлопы бар.

Символизм

Содан бері сквадер жиі Сандсвалл қаласының ресми емес символы ретінде қарастырылып келеді. 1987 жылы Медельпад провинциясына провинциялық жануар (провинциялық гүлге қоса) тағайындалғанда, көптеген жергілікті тұрғындар сквадерге дауыс берді. Ақырында таңдау жасалғанда тау қояны провинциялық жануар ретінде бекітілді, оны сквадердің алдыңғы бөлігі деп есептеуге болады.

Басқа қолданыстар

"Сквадер" термині швед тілінде "қарама-қайшы элементтердің үйлесімін" білдіру үшін сөйлеу тілінде қолданылуы мүмкін. 1950 және 1960 жылдары "сквадер" автобустың алдыңғы жағы жолаушыларды тасыған, ал артқы жағы ашық жүк салатын алап ретінде пайдаланылған автобус пен жүк көлігінің (британдық ағылшын тілінде – lorry) қосымшасы болған "брук" деп аталатын көлікке берілген лақап атқа айналды. "Сквадер" Норрландтағы шағын автобус бағыттарында және шағын шаруалардың шаруашылықтарынан ең жақын сүт зауытына сүт жеткізу үшін қолданылды. "Сквадёрнс" – Лунде Ског ормандық аймағындағы шөптерден жасалған шөптік ликер, ал "Сквадёрнс" алғаш рет осы жерде атылған.