Кіріспе

Терри Пратчеттің 1976 жылғы романы. "Күннің қараңғы жағы" – Терри Пратчеттің алғаш рет 1976 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы. Ол Исаак Азимовтың туындыларына ұқсас. Дон Д'Аммассаның сөзінше, осы роман және Пратчеттің 1981 жылғы "Strata" ғылыми фантастикалық романы Ларри Нивеннің "Ringworld" романының пародиясын қамтиды. "Диск әлемі" кітаптарында айтылатын Хогсвач мерекесі "Күннің қараңғы жағы" романының кейіпкерлерімен бірге тойланады.

Шолу

Бұл оқиға галактиканың 52 түрлі саналы түрлер мекендейтін бөлігінде орын алады. Осы түрлердің барлығы, адамзат та олардың ішінде, соңғы бес миллион жылда эволюциялап дамыды, және барлығы да Вольф 429 жұлдызының ортасындағы екі жүз жарық жылынан аспайтын шар тәрізді кеңістікте эволюциялады. Галактиканың қалған бөлігі, ешкімге белгілі болғанша, сүйемдікке толы. Бұл "өмір көпіршігінде" кездесетін ежелгі артефакттар – Жокерлер деп аталатын, қазіргі түрлер пайда болғанға дейін жойылған құпия нәсілге тиесілі. Бұл артефакттар көбінесе инженерлік шешімдердің таңғажайып үлгілері (мысалы, сақинаға айналған және тізбектей жалғанған жұлдыздар жұбы), бірақ Жокерлердің дене бітімі не күнделікті өмірі туралы ешқандай ақпарат қалдырмайды. Жокерлердің аударылған жалғыз мәтіні – өлең, ол олардың "күннің қараңғы жағында" орналасқан жаңа үйлеріне кеткендерін сырлы түрде баяндайды.

Сюжет

Доминик Дэниел "Дом" Сабалос IV – ықтималдық математикасының да генийі болған әкенің ұлы, бұл ғылым жокерлерге қатысты емес, кез келген нәрсені болжауға қабілетті, және өмірі математикалық формулалар арқылы толыққан алғашқы адам. Әкесі, құпия жағдайда қаза тапқанға дейін, Домның да өлтірілетінін болжаған, ол туған планетасы Видершиннің төрағасы болып тағайындалған күні. Бірақ, әкесінің болжамын естімегендіктен және есепке келмейтін үлкен мүмкіндіктерге қарамастан, Дом қастандықтан аман қалады. Әкесінің болжамын жазбадан ойнағанда, осы ең қиын жағдайға арнайы қосылған уақыт кешігуі жазбаның тағы бір бөлігін ойнатады, онда әкесі одан әрі болжайды: Дом жокерлердің туған планетасын табады. Дом Hrsh Hgn (оның ұстазы, батпақта мекендейтін фноб), Исаак (оның роботы, «Адам жұмасы» субсхемасымен жабдықталған) және Иг (оның батпақ игі) серігінде, жокерлердің әлемін табу үшін пикарескалық саяхатқа шығады. Ол «өмір көпіршігінің» көптеген бұрыштарын аралап, жокерлердің артефактілерімен, оның саналы планетасымен, жынысы жоқ, сегіз аяқты Креапийлермен және тағы да көптеген ерекше және алуан түрлі ғарышкерлермен, планеталармен кездеседі. Сонымен қатар, ол өзін өмір сүруде табады – үнемі мүмкін емес сияқты жағдайларға қарамастан – құпия конспирация жасаған көптеген қастандықтардан аман қалады. Бұл құпия конспирация ұзақ жылдар бойы жокерлерді табуға тырысып, оларды табуға мүмкіндігі бар деп саналғандарды өлтірумен айналысады.

Орнату

Кітап шалқар болашақта өтеді. Нақты мерзім көрсетілмеген, алайда уақыт санау жүйесі "А. С." (Садхимнен кейін) деп белгіленген. Виддершинс – CY Acquirii жұлдызының айналасында қозғалатын планета. Олардың байлығы пилак деп аталатын, қауіпсіз өлімнен қорғайтын дәрінің және гугу деп аталатын, адам тінін көбейтіп, жаңартатын саңырауқұлақтың кездейсоқ табылғандығынан туындайды. Өсімдіктер көгілдір түсті.