Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеке фиксация
Personal fixation
Психологияда, идея фикс – бұл өзгертуге кез келген тырысқанысқа берік қарсы тұратынына сенетін, ойдың толыққанды ұғымы, фиксация. Атауы француз тілінен шыққан, «идея» және «бекітілген» деген мағынаны білдіреді.
In psychology, an idée fixe is a preoccupation of mind believed to be firmly resistant to any attempt to modify it, a fixation. The name originates from the French idée , "idea" and fixe , "fixed."
Өмірбаян
Интеллектуалды тарихшы Ян Э. Голдштейннің айтуынша, идея фикс алғаш рет медициналық термин ретінде 1812 жыл шамасында мономаниямен байланысты қолданылған. Француз психиатры Жан Этьен Доминик Эсквирол идея фикс – яғни, бір ғана нысанға қатысты денсаулыққа зиянды ұмтылысты – мономанияның басты белгісі деп санаған. Идея фикс термині психиатриялық әңгімелерден әдеби тілге бұрыннан сіңіп кеткен еді, Гектор Берлиоз 1830 жылы өзінің бағдарламалық «Симфония фантастикалық» (қосымша тақырыбы «Суретшінің өмірінен эпизод») шығармасында музыкалық контекстте қолданғанша. Ол композитордың актриса Гарриет Смитсонға деген романтикалық құштарлығын (немесе эротоманиясын) көрсететін қайта-қайта келетін мелодиялық тақырыпты білдіру үшін пайдаланған. Идея фикс мономанияға қарағанда нақтырақ жағдайды сипаттайды (мономания – бір ғана ұмтылыстан туындамаған, патологиялардың кең ауқымын білдіретін термин). Екінші айырмашылық – идея фикс құрбаны өз санасының нақты еместігін сезбейді, ал мономания құрбаны оны сезуі мүмкін. Сол кезде идея фикс невроздың немесе мономанияның бір түрі ретінде талқыланды. Голдштейннің сөзіне сүйенсек, мономанияның бастапқы медициналық диагнозы «идея фикс, яғни, әдетте сау санадағы бір ғана патологиялық алаңдаушылықты» білдірген.
According to intellectual historian Jan E. Goldstein, the initial introduction of idée fixe as a medical term occurred around 1812 in connection with monomania. The French psychiatrist Jean Étienne Dominique Esquirol considered an idée fixe – in other words an unhealthy fixation on a single object – to be the principal symptom of monomania. The term idée fixe had already seeped from psychiatric discourse into literary language before Hector Berlioz employed it in a musical context in his programmatic Symphonie fantastique (subtitled Episode in the Life of an Artist ) of 1830 to denote a recurring melodic theme that references the composer's own romantic obsession (or erotomania) with the actress Harriet Smithson. idée fixe described a more specific condition with respect to monomania (a term denoting a wider range of pathologies that did not stem only from a single fixation). A second difference is that the victim of idée fixe was understood to be unaware of the unreality of their frame of mind, while the victim of monomania might be aware. At that time, idée fixe was discussed as a form of neurosis or monomania. According to Goldstein, the original medical diagnosis of monomania "denoted an idée fixe, a single pathological preoccupation in an otherwise sound mind."
Тұжырымдаманың дамуы
Idees fixes ұғымын Эмил Крейпелин (1904), Карл Верник (1906) және Карл Ясперс (1963) кеңейтіп, жетілдіріп, асыра бағаланған идеялар тұжырымына дамытты. Асыра бағаланған идея – бұл жалған немесе әстеусіз үлкейтілген, сондай-ақ ұзақ сақталатын сенім, ол маниялық деңгейден кем қарқынмен ұсталады (яғни, адам бұл идеялардың рас еместігіне мүмкіндік бар екенін мойындай алады).
The concept of idées fixes has been expanded and refined by Emil Kraepelin (1904), Carl Wernicke (1906), and Karl Jaspers (1963), evolving into a concept of overvalued ideas. An overvalued idea is a false or exaggerated and sustained belief that is maintained with much less than delusional intensity (i. e., the individual is able to acknowledge the possibility that the ideas may not be true).
Қазіргі қолданысы
Көп жағдайда, "идея фикс" дегеніміз – адамның бір нәрсеге деген тоқталмайтын ойлауы немесе құштарлығы. Дегенмен, бұл терминнің патологиялық жағы да бар, ол ауыр психологиялық мәселелерді көрсетеді. Психология мен құқықта дәл осы патология түсіндіріледі. "Идея фикс" бастапқыда мақтанышқа айналған ойлардың жалпы атауы ретінде пайда болды, және ақылдың тоқтап қалған ойы ретінде бүгінгі күнгі обсессивтік-компульсивтік тәртіпке ұқсайды. Зардап шеккен адам басқалар сияқты ойлай да, ақыл қоя да, әрекет ете алады, бірақ белгілі бір ой немесе іс-әрекеттен тоқтауға шамасы келмейді. Қазіргі таңда "идея фикс" термині психологияда нақты бір ауруды білдірмейді және Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығында (DSM) техникалық термин ретінде қолданылмайды. Ол әлі де психология сөздіктерінде сипаттамалық термин ретінде қолданылып келеді.
In most contexts, idée fixe refers to an obsession or a passion one fixates on. However, the term also has a pathological dimension, denoting serious psychological issues. The pathology is what is denoted in psychology and law. Idée fixe began as a parent category of obsession, and as a preoccupation of mind the idée fixe resembles today's obsessive compulsive disorder. Although the afflicted person can think, reason and act like other people, they are unable to stop a particular train of thought or action. Today, the term idée fixe does not denote a specific disorder in psychology, and does not appear as a technical designation in the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM). It is still used as a descriptive term, appearing in dictionaries of psychology.
Құқықтық салдарлар
Мүмкін, бүгінгі күні ақылсыздықтан қорғанудағы идеяның рөлінің ең жақсы мысалы – оның параноидальды жеке тұлғалық бұзылысты анықтауда қолданылуы. Параноидты жеке тұлғаның жиі кездесетін көрінісі – пациентке де, басқа адамдарға да ақылға қонымды көрінетін, бірақ аса маңызды деп есептелетін (idée fixe) бекініп қалған идеяның болуы. Алайда, ол адамның ойлауын және өмірін толыққанды түрде басып алады. Бұл құбылыс бойынша, оны адасқан ойдан және обсессивті идеядан ажырату оңай.
Possibly the best example of the role of idée fixe in an insanity defense today is its use in identifying paranoid personality disorder. A frequent manifestation of paranoid personality is the presence of an overvalued idea a fixed idea (idée fixe) which might seem reasonable both to the patient and to other people. However, it comes to dominate completely the person's thinking and life. It is quite distinct phenomenologically from both delusion and obsessional idea.|Femi Oyebode| The expression of disordered personality