Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның гельминтозы (паразиттік инфекция)
Human helminthiasis (infection by parasite)
Онхоцеркоз, сондай-ақ өзен соқырлығы деп аталады, бұл паразиттік құрт Onchocerca volvulus инфекциясынан туындайтын ауру. Симптомдары: қатты қышу, тері астындағы түйіндер және соқырлық. Бұл шыбықтар өзендерге жақын жерлерде тіршілік етеді, сондықтан ауру осылай аталады. Адам организміне енгеннен кейін, құрттар дернәсілдерді жасайды, олар теріге жетеді, онда оларды қара шыбық шаққанда келесі адамға жұқтыруы мүмкін. Бұл ауруға қарсы вакцина әзірленбеген. Жұмырқандардан қорғауға арналған спрейлерді және тиісті киім киюді пайдалану ұсынылады. Антибиотик доксициклин құрттармен байланысты бактерияны, Вольбахияны өлтіру арқылы оларды әлсіретеді және кейбір мамандар оны қолдануды ұсынады. Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының мәліметтері бойынша, 2017 жылы шамамен 20,9 миллион адам онхоцеркозбен зарарланған, ал 1,15 миллионға жуық адам инфекция салдарынан көру қабілетін жоғалтқан. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) оны еленбей қалған тропикалық аурулар тізіміне енгізген.
Onchocerciasis, also known as river blindness, is a disease caused by infection with the parasitic worm Onchocerca volvulus. Symptoms include severe itching, bumps under the skin, and blindness. These flies live near rivers, hence the common name of the disease. Once inside a person, the worms create larvae that make their way out to the skin, where they can infect the next black fly that bites the person. A vaccine against the disease does not exist. This may include the use of insect repellent and proper clothing. The antibiotic doxycycline weakens the worms by killing an associated bacterium, Wolbachia, and is recommended by some as well. According to the Center for Disease Control and Prevention, as of 2017, about 20.9 million people were infected with Onchocerciasis, and an estimated 1.15 million have some amount of loss of vision from the infection. It is listed by the World Health Organization (WHO) as a neglected tropical disease.
Себеп
Онхоцеркиаз – Onchocerca volvulus түріне жататын дөңгелек құрттардың тудырған паразиттік инфекциясы. O. volvulus личинкалары Simulium тұқымдасына жататын, жұқтырған аналық шыбық шаққанда адам организміне енеді. Одан кейін, құрттардың тері астында жетілуіне үш айға дейін уақыт кетеді. Құрттар негізінен адам организмінде өсу үшін қаннан қоректік заттар алады, бірақ олар ми-жұлын сұйықтығы және зәр сияқты басқа дене сұйықтықтарына да тәуелді екені байқалған.
Onchocerciasis is a parasitic infection caused by the roundworm species Onchocerca volvulus. The larvae of O. volvulus enter a human host when an infected female adult fly from the family Simulium bites them. After that, it can take up to three months for the worms to mature under the skin of its host. The worms mainly get nutrients for growth in humans from blood, but they have also been seen to rely on other bodily fluids such as cerebrospinal fluid, and urine.
Маццоттти реакциясы
1948 жылы алғаш рет сипатталған Маццотти реакциясы – онхоцеркиозбен ауырған науқастарды диэтилкарбамазин (ДЭК) препаратымен емдегеннен кейін байқалатын симптомдар жиынтығы. Маццотти реакциясы өмірге қауіпті болуы мүмкін және оны қызба, есекжем, ісінген және ауырсынышпен сезілетін лимфа түйіндері, тахикардия, гипотензия, буын ауруы, ісіну және микрофиляриазды емдеуден кейін жеті күн ішінде пайда болатын ішкі азаптардың ауыруы сипаттайды. ДЭК қолданылғанда бұл құбылыс соншалықты жиі кездеседі, сондықтан осы диагнозды растау үшін қолданылатын теріге жағылатын пластырьтың тестіне негіз болады. Пластырь теріге жағылады, егер науқас O. volvulus микрофиляриясымен жұқтырған болса, жағылған жерде жергілікті қышыну мен есекжем пайда болады.
The Mazzotti reaction, first described in 1948, is a symptom complex seen in patients after undergoing treatment of onchocerciasis with the medication diethylcarbamazine (DEC). Mazzotti reactions can be life threatening, and are characterized by fever, urticaria, swollen and tender lymph nodes, tachycardia, hypotension, arthralgias, oedema, and abdominal pain that occur within seven days of treatment of microfilariasis. The phenomenon is so common when DEC is used that this drug is the basis of a skin patch test used to confirm that diagnosis. The drug patch is placed on the skin, and if the patient is infected with O. volvulus microfilaria, localized pruritus and urticaria are seen at the application site.
Ұйқылау ауруы
Бұл онхоцеркиозбен байланысты эпидемиялық эпилепсияның ерекше түрі, бірақ оның нақты себебі анықталған жоқ. Бұл синдромды алғаш рет 1960-шы жылдары Танзанияда норвегиялық психиатр, сол елде тәжірибе жинаған Луиза Жилек Аалл сипаттаған. Ол көбінесе Уганда мен Оңтүстік Суданда кездеседі. Бұл синдром бұрын дені сау 5-15 жастағы балаларда пайда болады, көбінесе тамақтану кезінде немесе суыққа байланысты басталып, танымдық қабілеттердің төмендеуімен бірге жүреді. Тітіркенулер жиі қайталанады және оларды бақылау қиын болуы мүмкін. Электроэнцефалограммада бұрмалаулар байқалады, бірақ цереброспинальдық сұйықтық (ЦСЖ) және магниттік-резонанстық томография (МРТ) көрсеткіштері қалыпты немесе айқын емес өзгерістерді көрсетеді. Егер МРТ-да бұрмалаулар байқалса, олар көбінесе гиппокампта орналасады.
This is an unusual form of epidemic epilepsy associated with onchocerciasis although definitive link has not been established. This syndrome was first described in Tanzania by Louise Jilek Aall, a Norwegian psychiatric doctor in Tanzanian practice, during the 1960s. It occurs most commonly in Uganda and South Sudan. It manifests itself in previously healthy 5–15 year old children, is often triggered by eating or low temperatures and is accompanied by cognitive impairment. Seizures occur frequently and may be difficult to control. The electroencephalogram is abnormal but cerebrospinal fluid (CSF) and magnetic resonance imaging (MRI) are normal or show non specific changes. If there are abnormalities on the MRI, they are usually present in the hippocampus.
Жою
1995 жылы Африканың онкоцеркозбен күрес бағдарламасы (АПОК) онкоцеркоз ауруын Африка елдерінен жоюды бастады, онда бұл ауру эндемиялық болып табылатын. Бұл бастаманың негізгі құралы – паразиттерге қарсы препарат ивермектин болды. Бастама инфекцияға шалдығу қаупі бар адамдарға ивермектинмен емдеуді қоғамдық деңгейде ұйымдастыруға бағытталған. Жалпы алғанда, аурудың таралу деңгейі төмендеді. АПОК 2015 жылы аяқталды, ал оның жұмысының бір бөлігін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Естен шығарылған тропикалық ауруларды жою жөніндегі кеңейтілген арнайы бағдарламасы (ESPEN) өз мойнына алды. Америкадағыдай, ESPEN-нің мақсаты – Үкіметтің денсаулық сақтау министрліктерімен және әріптес үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп, онкоцеркоздың таралуын жоюға жұмыс істеу болып табылады. Бұл үшін эндемиялық аймақтардағы халықтың 80% кем дегенде 10–12 жыл бойы, яғни ересек құрттардың өмір сүру мерзіміне сәйкес, жыл сайын тұрақты түрде емделуі қажет. Африка елдерінің ешқайсысы онкоцеркозды жойғанын растамаған, бірақ эпидемиологиялық және энтомологиялық бағалаулар нәтижесінде инфекцияның жойылғаны анықталған кейбір аймақтарда (мысалы, Нигерияда) емдеу тоқтатылды. 1992 жылы Америкада онкоцеркозды жою бағдарламасы (OEPA) іске қосылды. 2013 жылдың 29 шілдесінде Панамерикалық денсаулық сақтау ұйымы (ПАХО) 16 жылдық күш-жігердің нәтижесінде Колумбия онкоцеркозды жойған әлемдегі алғашқы ел атанды деп мәлімдеді. 2013 жылы Колумбия, 2015 жылы Эквадор және 2016 жылы Гватемала ауруды жойғанын растады. Ауруды жоюдың басты факторы – ивермектиннің кең ауқымды қолданылуы болды. OEPA болжамы бойынша 2012 жылға қарай Американың қалған барлық елдерінен ауру жойылатын еді. 2015 жылдың қыркүйегінде OEPA онкоцеркоз Бразилия мен Венесуэла шекарасындағы шалғай аймақта ғана сақталғанын хабарлады. Бұл аймақта Яномами тайпасы тұрады. Адамдарда онкоцеркоз инфекциясының алдын алуға арналған вакцина әзірленбеген. Бұл онкоцеркозға қарсы вакцинаны жасау кезінде ескерілуі тиіс екі потенциалды өнім профиліне байланысты. Бұл бес жасқа дейінгі балаларға арналған профилактикалық вакцинаны әзірлеуді қамтиды, өйткені олар ивермектин қабылдамайды. Сонымен қатар, О. volvulus жұқтырған балалар мен ересектердегі ересек құрттарды, микрофилярияларды және патология мен таралудың себептерін жоятын терапиялық вакцинаны жасау қажет.
In 1995, the African Programme for Onchocerciasis Control (APOC) initiated to eliminate onchocerciasis from African countries in which the disease was endemic. The initiative relied primarily on the use of the antiparasitic drug ivermectin. The initiative was to set up community directed treatment with ivermectin for those at risk of infection. Overall transmission has declined. The APOC ended in 2015 and aspects of its work has been taken over by the WHO Expanded Special Programme for the Elimination of Neglected Tropical Diseases (ESPEN). As in the Americas, the objective of ESPEN is working with Government Health Ministries and partner non governmental organizations, toward elimination of transmission of onchocerciasis. This requires consistent annual treatment of 80% of the population in endemic areas for at least 10–12 years, the life span of the adult worm. No African country has so far verified elimination of onchocerciasis, but treatment has stopped in some areas (e. g. Nigeria), following epidemiological and entomological assessments that indicated that no ongoing transmission could be detected. In 1992, the Onchocerciasis Elimination Programme for the Americas (OEPA), was launched. On July 29, 2013, the Pan American Health Organization (PAHO) announced that after 16 years of efforts, Colombia had become the first country in the world to eliminate onchocerciasis. Countries that received verification of elimination were Colombia in 2013, Ecuador in 2015, and Guatemala in 2016. The key factor in elimination was mass administration of ivermectin. The OEPA projection was that the disease would be eliminated from all remaining countries in the Americas by 2012. In September 2015, the OEPA announced that onchocerciasis only remained in a remote region on the border of Brazil and Venezuela. The area is home to the Yanomami indigenous people. No vaccine to prevent onchocerciasis infection in humans is available. This is due to two potential target product profiles (TPPs) that have to be in consideration when developing a vaccine for onchocerciasis. This includes the development of a preventive vaccine for use in children five years or less in age, as this population does not receive ivermectin. Development of a therapeutic vaccine is also necessary that targets adult worms, microfilariae, and the causative agents of pathology and transmission, or both, for children and adults with O. volvulus infection.
Емдеу
Ұсақ дәрілік препараттарды (МДА) беру бағдарламаларында онхоцеркозды емдеу ивермектин (сауда атауы: Мектизан) препаратымен жүргізіледі. Ивермектин жылына төрт рет қолданылады және ересек құрттың өмір сүру ұзақтығына байланысты 10–14 жыл бойы үзбей беріледі. Дегенмен, ол аурудың салдарына келтіретін факторларды азайтады және Африканың кейбір эндемиялық аймақтарында оны жоюға үміт беретін нәтижелер көрсетті.
In mass drug administration (MDA) programmes, the treatment for onchocerciasis is ivermectin (trade name: Mectizan). Ivermectin is administered four times a year and will be continually administered for 10–14 years due to the lifespan of the adult worm. It however reduces morbidity and has shown promising results to eliminate in some endemic areas of Africa
Ивермектинмен емдеудің тиімділігі жоғары, себебі оны жылына бір-екі рет қабылдау жеткілікті, сақтау үшін суыту қажет емес және қауіпсіздік деңгейі жоғары. Осының нәтижесінде, оны денсаулық сақтау саласындағы минималды білімі бар қызметкерлер кеңінен қолданады. Онхоцеркозды емдеу үшін препаратты қабылдаған пациенттерде дәрі ішкеннен кейін 1–2 күн ішінде жағымсыз әсерлер пайда болуы мүмкін. Бұл симптомдар: қышыма, қызу, тері қабынуы, бұлшық ауыруы, денеде бөртпе, бет және аяқ-қолдың ісінуі, немесе қан қысымының төмендеуі. Он жыл ішінде жүргізілген төрт тәуелсіз зерттеуде, доксициклиннің әртүрлі дозалары жеке емдеу үшін қолданылғанда, оның әйел құрттарды стерильдеуге және олардың санын 4–6 апта ішінде азайтуға тиімді екені анықталды. Рифампицин сияқты басқа антибиотиктерге жасалған зерттеулер, олардың жануарлар моделінде Вольбахияны азайтуда доксициклинге балама ретінде де, қосымша ретінде де тиімді екенін көрсетті. Алайда, доксициклинмен емдеу үшін кем дегенде төрт-алты апта бойы күнделікті дозалау қажет, бұл препаратты зардап шеккен аймақтарда қолдануды қиындатады. Ивермектин O. volvulus микрофиляриясының дерлік сатысына тікелей әсер етеді; олар парализге ұшырайды және эозинофилдер мен макрофагтармен жойылды. Ол ересек әйелдерді (макрофилярияларды) өлтірмейді, бірақ олардың микрофилярияларды бөліп шығаруын тоқтатады, бұл репродуктивті жолдың парализінен болуы мүмкін.
Ivermectin treatment is particularly effective because it only needs to be taken once or twice a year, needs no refrigeration, and has a wide margin of safety, with the result that it has been widely given by minimally trained community health workers. Patients taking the drug for the treatment of onchocerciasis may have adverse effects within 1–2 days after the drug is administered. Symptoms of urticaria, pruritus, fever, dermatitis, myalgia, urticaria, swelling of face and limbs, or postural hypotension. In four separate trials over ten years with various dosing regimens of doxycycline for individualized treatment, doxycycline was found to be effective in sterilizing the female worms and reducing their numbers over a period of four to six weeks. Research on other antibiotics, such as rifampicin, has shown it to be effective in animal models at reducing Wolbachia both as an alternative and as an adjunct to doxycycline. However, doxycycline treatment requires daily dosing for at least four to six weeks, making it more difficult to administer in the affected areas. Ivermectin is directly effective against the larval stage microfilariae of O. volvulus; they are paralyzed and can be killed by eosinophils and macrophages. It does not kill adult females (macrofilariae), but does cause them to cease releasing microfilariae, perhaps by paralyzing the reproductive tract.
Моксидектин
Екі онжылдық зерттеулерден кейін моксидектин 2018 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасымен 12 және одан үлкен жастағы адамдарға қолдануға мақұлданды. Қазіргі кезде жүргізіліп жатқан зерттеулер 4-11 жас аралығындағы балалар үшін қауіпсіз дозаны анықтауға бағытталған. Моксидектиннің ересектерге және 12 жастан асқан балаларға берілетін бір реттік дозасы 8 мг құрайды. Моксидектин O. volvulus микрофиляриясын ивермектинмен салыстырғанда ұзаққа созылып, күштірек басады, емдеуден кейін бір айда терідегі микрофилярияның ең жоғары деңгейде тазалануы байқалады. Емдеуден кейін алты ай өткен соң, моксидектинмен емделген көптеген адамдардың терісінде микрофилярия анықталмайды.
After two decades of research, moxidectin was approved by the U. S. Food and Drug Administration in 2018 for use in ages 12 and older. Ongoing studies are looking to identify doses that will be safe for children ages 4–11. The oral dosage for moxidectin in adults and children 12 and up is 8 mg in a single dose. Moxidectin has been found to more strongly suppress the O. volvulus microfilariae for longer than ivermectin treatments, with peak clearance of microfilariae in the skin at one month after treatment. At six months post treatment, many individuals treated with moxidectin have no detectable microfilariae present in their skin.
Эпидемиология
2017 жылы шамамен 21 миллион адам осы паразитке ұқсады; олардың 1,2 миллионы көру қабілетін жоғалтқан. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, онхоцеркоз жағдайларының 99%-ы Африкада тіркелді. 85 миллионнан астам адам эндемикалық аймақтарда тұрады, олардың жартысы Нигерияда. Тағы 120 миллион адам ауруға шалдығу қаупінде. *Onchocerca volvulus* негізгі мекені – жылдам ағысы бар өзендер. Онхоцеркоз Африканың солтүстік және орталық аймақтарындағы ірі өзендер бойында жиі кездеседі, ал өзендерден алшақтаған сайын жағдайлардың саны азаяды. *Simulium* қара құрттарына көп рет ұшырау, иесінде ересек құрттар мен микрофиляриялардың санын арттырады. Кездейсоқ саяхатшылар үшін онхоцеркозға шалдығу қаупі төмен, себебі көбінесе бірнеше рет әсер ету қажет, ал миссионерлер немесе ұзақ мерзімді волонтерлер сияқты ұзақ уақытқа сапарлайтындардың қаупі жоғары. Онхоцеркоз Мексиканың Чиапас штатындағы солтүстік ошағында жойылды, ал Оахака штатындағы ошақта, онда *Onchocerca volvulus* болған, бірнеше жыл бойы ивермектинмен емдегеннен кейін паразиттің таралуы тоқтатылғаны анықталды. 2013 жылдың сәуір айында Колумбия Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы растаған онхоцеркозды жоюға қол жеткізген алғашқы ел болды. Келесі үш жылда Эквадор, Гватемала және Мексика да ивермектин қолдану арқылы онхоцеркозды жойғаны расталды. Нигерия, Камерун, Эфиопия, Уганда және Конго қалаларында ең көп жұқтырғандар тіркелді. 2002 жылғы ДДҰ есебінде онхоцеркоздың тікелей өлімге себеп болмағаны, бірақ оның әлемдік ауыртпалығы 987 000 мүгедектікпен түзетілген өмір сүру жылдарына (МӨЖ) тең екені көрсетілген. Күшті қышыну жалғыз-ақ МӨЖ-дің 60%-ын құрайды. Жұқпа иесінің иммунитетін және басқа ауруларға қарсы тұру қабілетін төмендетеді, нәтижесінде өмір сүру ұзақтығы шамамен 13 жылға қысқарады. Онхоцеркоз жұқпалы аурулардың салдарынан соқырлықтың екінші негізгі себебі болып табылады. Аурудың негізгі белгілері, соқырлық және қышыну, жұқтырған адамдардың өмір сүру және жұмыс істеу мүмкіндігін шектеу арқылы аурудың ауыртпалығын арттырады. Ең көп қауіптегі адамдар – *Simulium* қара құрттарының көптеп таралған аймақтарында, көбінесе өзендер мен арналардың жанында тұратын немесе жұмыс істейтін адамдар. Сахарадан оңтүстік Африканың ауылдық шаруашылық аймақтарында қара құрттардың шағуынан туындаған аурулардың таралуы ең жоғары. Онхоцеркоз тропикалық ортада, Сахарадан оңтүстік Африка сияқты жерлерде кең таралған, онда жұқтырған адамдардың 99%-дан астамы 31 елде тұрады. Жұқпаның жоғары деңгейі бар аймақтарда әр үш тұрғынның бірі онхоцеркоз симптомдарынан зардап шегуі мүмкін.
About 21 million people were infected with this parasite in 2017; about 1.2 million of those had vision loss. As of 2017, about 99% of onchocerciasis cases occurred in Africa. Over 85 million people live in endemic areas, and half of these reside in Nigeria. Another 120 million people are at risk for contracting the disease. The Onchocerca volvulus main habitat is fast flowing rivers, Onchocerciasis is more commonly found along the large rivers in northern and central regions of Africa, with cases decreasing with distance from the rivers. Multiple exposure to Simulium blackflies raise the number of adult worms and microfilariae that are present in the host. Risk of contracting Onchocerciasis for casual travelers is low, since it often takes several exposures, while travelers that stay for longer visits such as missionaries or long term volunteers have a greater risk of contracting Onchocerciasis. Onchocerciasis was eliminated in the northern focus in Chiapas, Mexico, and the focus in Oaxaca, Mexico, where Onchocerca volvulus existed, was determined, after several years of treatment with ivermectin, as free of the transmission of the parasite. In April 2013, Colombia became the first country to achieve elimination of Onchocerciasis, verified by the World Health Organization. In the following three years, Ecuador and Guatemala, along with Mexico have been verified to have eliminated Onchocerciasis, with the use of ivermectin. Cities in Nigeria, Cameroon, Ethiopia, Uganda, and the Congo by far have had the largest amount of infected individuals. According to a 2002 WHO report, onchocerciasis has not caused a single death, but its global burden is 987,000 disability adjusted life years (DALYs). The severe pruritus alone accounts for 60% of the DALYs. Infection reduces the host's immunity and resistance to other diseases, which results in an estimated reduction in life expectancy of 13 years. Onchocerciasis is the second leading cause of blindness from infectious causes. Main disease symptoms, such as blindness and itching, contribute to disease burden by limiting the infected individuals ability to live and work. Individuals most at risk are those who live or work in areas where Simulium blackflies are most common, mostly near rivers and streams. Rural agricultural areas in sub Saharan Africa see the most disease burden by blackfly bites. Onchocerciasis common to tropical environments, like that of sub Saharan Africa, where more than 99% percent of infected individuals occupy the 31 countries. Areas with high infection rates may experience up to one third of residents affected by onchocerciasis symptoms.
Тарих
Онхоцера Африкада пайда болып, Америкаға құл саудасы арқылы, жаңа әлемге сары қызылша сияқты басқа ескі әлем ауруларын әкелген Колумбия алмасуының бір бөлігі ретінде таратылды. 90-жылдардың ортасында жүргізілген филогенетикалық зерттеулер осылайша жаңа әлемге енгенін көрсетеді. Африкадағы саванна және жаңбырлы ормандардағы штаммдардың ДНК тізбектері әртүрлі, ал американдық штаммдар батыс Африкадағы саванна штаммдарымен сәйкес келеді. Ауруды қоздыратын микрофилярий паразитін алғаш 1874 жылы ирландиялық теңіз хирургі Джон О'Нилл анықтады, ол Африканың батыс жағалауында жиі кездесетін тері ауруының себебін анықтауға тырысты. Неміс зоологы Рудольф Лёкарт 1890 жылы неміс миссионерлік дәрігерінен Африкадан келген осы құрттың үлгілерін зерттеп, оны Filaria volvulus деп атады. Гватемалалық Родольфо Роблес және Рафаэль Пачеко 1915 жылы Америкадағы аурудың көз түрін алғашқы болып сипаттады. Олар ересек Onchocerca құртынан туындайтын тропикалық инфекцияны, оның ішінде терінің, әсіресе беттің ('erisipela de la costa') және көздердің қабынуын сипаттады. Көбінесе "филяриялық соқырлық ауруы" деп аталатын, кейін "Роблес ауруы" деп танылған бұл ауру кофе плантацияларында жұмыс істейтіндердің арасында кең таралған. Симптомдары: тері астындағы түйіндер, көздің алдыңғы бөлігінің зақымдануы және дерматит. Роблес француз паразитологы Эмиль Брампқа үлгілер жіберді, ол 1919 жылы оны O. caecutiens деп атады, бұл паразит соқырлыққа себеп болатынын көрсетеді (латынша "caecus" – соқыр). Мексикада да осы аурудың кең таралғаны хабарланды. 1920 жылдардың басында Африка мен Орталық Америкадағы филяриялар морфологиялық жағынан айырмасыз және О'Ниллдің 50 жыл бұрын сипаттағандарымен бірдей екені туралы консенсусқа келді. Роблес аурудың таратушысы күндізгі қара ұшқыш, Simulium екенін болжады. Ливерпуль тропикалық медицина мектебінің шотланд дәрігері Дональд Блэклок Сьерра-Леонедегі зерттеулерде осы таралу жолын растады. Блэклоктың тәжірибелері инфекцияланған адамдардың терісінен алынған, түйіндері бар бөліктерге ұшқыштардың қайтадан инфекциялануын қамтыды, бұл Onchocerca паразитінің тіршілік циклын түсінуге көмектесті. Блэклок және басқалар Африкада көз ауруының нақты дәлелін таба алмады. Бельгиялық офтальмолог Жан Хиссет 1930 жылы Бельгиялық Конгода "өзен соқырлығының" себебі осы организм екенін анықтады. Науқастардың кейбіреулері көздің алдыңғы камерасындағы сулы денеде еркін қозғалатын микрофилярияларды, яғни көрулерінде жіп немесе құрт тәрізді көрінетін нәрселерді байқады. Блэклок пен Стронг африкалық құрттың көзге әсер етпейтінін ойлаған, бірақ Хиссет Бельгиялық Конгодағы Санкуру өзенінің жанындағы онхоцеркозбен ауыратын науқастардың 50% -ы көз ауруына шалдыққан және 20% -ы соқыр екенін хабарлады. Хиссет микрофилярияларды ядросы жоқ көзден оқшаулап, хориоретинальді таңбаларды сипаттады, кейін басқа офтальмолог Харольд Ридлидің есімімен "Хиссет-Ридли қонысы" деп аталды, ол да 1945 жылы Гананың солтүстік-батысындағы онхоцеркозбен ауыратын науқастарға қатысты кеңінен байқаулар жасады. Ридли алғашқы болып аурудың құл саудасы арқылы әкелінгенін болжады. Халықаралық ғылыми қауымдастық бастапқыда Хиссеттің зерттеулеріне күмәнмен қарады, бірақ оларды 1934 жылы Гарвард Африка экспедициясы, американдық тропикалық медицина дәрігері Ричард П. Стронг басшылығымен растады.
Onchocerca originated in Africa and was exported to the Americas by the slave trade, as part of the Columbian exchange that introduced other old world diseases such as yellow fever into the New World. Findings of a phylogenetic study in the mid 90s are consistent with an introduction to the New World in this manner. DNA sequences of savannah and rainforest strains in Africa differ, while American strains are identical to savannah strains in western Africa. The microfilarial parasite that causes the disease was first identified in 1874 by an Irish naval surgeon, John O'Neill, who was seeking to identify the cause of a common skin disease along the west coast of Africa, known as "craw craw". Rudolf Leuckart, a German zoologist, later examined specimens of the same filarial worm sent from Africa by a German missionary doctor in 1890 and named the organism Filaria volvulus. Rodolfo Robles and Rafael Pacheco in Guatemala first mentioned the ocular form of the disease in the Americas about 1915. They described a tropical worm infection with adult Onchocerca that included inflammation of the skin, especially the face ('erisipela de la costa'), and eyes. The disease, commonly called the "filarial blinding disease", and later referred to as "Robles disease", was common among coffee plantation workers. Manifestations included subcutaneous nodules, anterior eye lesions, and dermatitis. Robles sent specimens to Émile Brumpt, a French parasitologist, who named it O. caecutiens in 1919, indicating the parasite caused blindness (Latin "caecus" meaning blind). The disease was also reported as being common in Mexico. By the early 1920s, it was generally agreed that the filaria in Africa and Central America were morphologically indistinguishable and the same as that described by O'Neill 50 years earlier. Robles hypothesized that the vector of the disease was the day biting black fly, Simulium. Scottish physician Donald Blacklock of the Liverpool School of Tropical Medicine confirmed this mode of transmission in studies in Sierra Leone. Blacklock's experiments included the re infection of Simulium flies exposed to portions of the skin of infected subjects on which nodules were present, which led to elucidation of the life cycle of the Onchocerca parasite. Blacklock and others could find no evidence of eye disease in Africa. Jean Hissette, a Belgian ophthalmologist, discovered in 1930 that the organism was the cause of a "river blindness" in the Belgian Congo. Some of the patients reported seeing tangled threads or worms in their vision, which were microfilariae moving freely in the aqueous humor of the anterior chamber of the eye. Blacklock and Strong had thought the African worm did not affect the eyes, but Hissette reported that 50% of patients with onchocerciasis near the Sankuru river in the Belgian Congo had eye disease and 20% were blind. Hisette Isolated the microfilariae from an enucleated eye and described the typical chorioretinal scarring, later called the "Hissette Ridley fundus" after another ophthalmologist, Harold Ridley, who also made extensive observations on onchocerciasis patients in north west Ghana, publishing his findings in 1945. Ridley first postulated that the disease was brought by the slave trade. The international scientific community was initially skeptical of Hisette's findings, but they were confirmed by the Harvard African Expedition of 1934, led by Richard P. Strong, an American physician of tropical medicine.
Қоғам және мәдениет
1987 жылдан бері ivermectin препараты Merck компаниясы арқылы Mectizan донорлық бағдарламасы (MDP) аясында адамдарға қолдану үшін тегін беріліп келеді. MDP денсаулық сақтау министрліктерімен және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) сияқты үкіметтік емес даму ұйымдарымен бірлесіп жұмыс істейді, эндемикалық аймақтарда мұқтаж жандарға ivermectin тегін ұсынады. ҮЕҰ мен ДДСҰ-ның бірлескен күш-жігерінің нәтижесінде онкоцеркиоз әлеуметтік-экономикалық дамуға бөгдел болмайды. 2015 жылы Уильям К. Кэмпбелл мен Сатоши Омура ivermectin-нің алдағысы – авермектин қосылыстарының табылуы үшін сол жылғы Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының жартысын бөлісіп алды. Бұл препарат лимфалық филяриаз және онкоцеркиоз ауруларының таралуын азайтуға ықпал етті. Уганда үкіметі 1996 жылдан бері Картер орталығының «Өзен соқырлығы» бағдарламасымен ынтықтаса жұмыс істеп, Mectizan тарату стратегиясын өзгертті. Көптеген ерлерден құралған еріктілер жүйесі дәстүрлі туыстық байланыстар мен әлеуметтік рөлдерді тиімді пайдалана алмады. 2014 жылы бағдарлама ауылдық денсаулық сақтау топтарынан қауымдық дистрибьюторларға көшті, олардың көп бөлігі әйелдерден таңдалды. Мақсаты – отбасы мен достарының барлығына «Өзен соқырлығы» туралы ақпарат пен Mectizan жеткізілуін қамтамасыз ету болды. 2021 жылы Нигерияда онкоцеркиоз инфекциясының таралу деңгейі ең жоғары болды және елдегі соқырлықтың 30,2% осы инфекцияға байланысты болды. Батыс Нигерияда жүргізілген зерттеу көрсетті, тұрғындар аурудың паразиттік әсерінің фертильділікті ынталандыратынына сенеді және ауру барлық тұрғындарға таралатынына қатысты.
Since 1987, ivermectin has been provided free of charge for use in humans by Merck through the Mectizan donation program (MDP). The MDP works together with ministries of health and nongovernmental development organisations, such as the World Health Organization, to provide free ivermectin to those who need it in endemic areas. Due to the joint efforts of NGOs and WHO, onchocerciasis is no longer an obstacle in socio economic development. In 2015 William C. Campbell and Satoshi Ōmura were co awarded half of that year's Nobel Prize in Physiology or Medicine for the discovery of the avermectin family of compounds, the forerunner of ivermectin. The latter has come to decrease the occurrence of lymphatic filariasis and onchocerciasis. Uganda's government, working with the Carter Center river blindness program since 1996, switched strategies for distribution of Mectizan. The male dominated volunteer distribution system had failed to take advantage of traditional kinship structures and roles. In 2014, the program switched from village health teams to community distributors, primarily selecting women with the goal of assuring that everyone in the circle of their family and friends received river blindness information and Mectizan. In 2021, Nigeria had the greatest prevalence of onchocerciasis infections globally, and attributed the infection to 30.2% of blindness cases in the country. A study from western Nigeria found that residents believed that the parasitic effects of the disease was necessary to stimulate fertility, and that the disease was thought to be carried by all residents.
Зерттеу
Аурудың жануарлар моделі шектеулі, себебі паразит тек приматтарда ғана тіршілік етеді, бірақ жақын параллельдер бар. Мақталы егешқұйрықтарды табиғи түрде жұқтыратын Litomosoides sigmodontis, BALB/c егешқұйрықтарында толық дамиды. O. volvulus-тің ең жақын туысы – Onchocerca ochengi, ірі қара малдың терідегі қуыстарда тіршілік етеді және қара шыбықтар арқылы таралады. Екі жүйе де пайдалы, бірақ нақты жануарлар моделі емес. Ганада 2501 адамға жасалған зерттеуде 2000 жылдан 2005 жылға дейін емге қарамастан, аурудың таралу деңгейі екі есеге артқаны байқалды, бұл паразиттың препаратқа төзімділік танытуын көрсетеді. 2009 жылдың 1 шілдесінде Wyeth компаниясы өндірген тағы бір паразиттік қарсы препарат – моксидектинге клиникалық сынақ басталды (NCT00790998). Кохрейн шолуында тек ивермектинмен емделгендердің нәтижелері доксициклинмен және ивермектинмен емделгендердің нәтижелерімен салыстырылды. Көзбен байланысты нәтижелердің көп бөлігінде екі емдеу арасында айырмашылық болмаса да, доксициклинмен және ивермектинмен емделгендерде иридоциклит және нүктелі кератит жағдайында жақсару байқалды, бұл туралы мәліметтердің сапасы төмен. 2017 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) онкоцеркоз жөніндегі техникалық кеңесшілер тобын (OTS) құрды, оның мақсаты – препарат қолдануды қажет ететін аймақтарды зерттеу және анықтау. OTS сондай-ақ онкоцеркоз және лимфалық филяриаздың бірдей таралу аймақтарын анықтап, оларды тиісті емдеуге бағыттайды. ДДСҰ онкоцеркозды жоюға бағытталған зерттеулерге басымдық береді. Зерттеу тәсілдері: шеттетілген топтарға қолжетімділікті арттыру, онкоцеркоздың эндемиялық аймақтарын кеңейту, жаппай дәрілік препараттарды қолдану туралы ақпаратты жақсарту және стандарттау, диагностикалық әдістерді, бақылау стратегияларын және емдеу тәсілдерін әзірлеу.
Animal models for the disease are somewhat limited, as the parasite only lives in primates, but there are close parallels. Litomosoides sigmodontis , which will naturally infect cotton rats, has been found to fully develop in BALB/c mice. Onchocerca ochengi, the closest relative of O. volvulus, lives in intradermal cavities in cattle, and is also spread by black flies. Both systems are useful, but not exact, animal models. A study of 2501 people in Ghana showed the prevalence rate doubled between 2000 and 2005 despite treatment, suggesting the parasite is developing resistance to the drug. A clinical trial of another anti parasitic agent, moxidectin (manufactured by Wyeth), began on July 1, 2009 (NCT00790998). A Cochrane review compared outcomes of people treated with ivermectin alone versus doxycycline plus ivermectin. While there were no differences in most vision related outcomes between the two treatments, there was low quality evidence suggesting treatment with doxycycline plus ivermectin showed improvement in iridocyclitis and punctate keratitis, over those treated with ivermectin alone. In 2017, WHO set up the Onchocerciasis Technical Advisory Subgroup (OTS) to further research and establish areas that require drug administration. The OTS also identifies co endemic areas with lymphatic filariasis to properly treat Onchocerciasis and lymphatic filariasis. WHO priorities research to achieve elimination of onchocerciasis. Research approaches include: improving outreach efforts to marginalized populations, expanding mapping of endemic areas of onchocerciasis, improve and standardize information on mass drug administration, develop diagnostic approaches, surveillance strategies, and therapeutic approaches.