Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын жазушысы және таушы (1816–1860)
English writer and mountaineer (1816– 1860)
Альберт Ричард Смит (24 мамыр 1816 – 23 мамыр 1860) – ағылшын авторы, ойын-сауық шебері және таушы.
Albert Richard Smith (24 May 181623 May 1860) was an English author, entertainer, and mountaineer.
Әдеби мансап
Смит Суррейдің Чертси қаласында дүниеге келген. Хирургтің ұлы, ол Лондон мен Парижде медицинаны оқыды, ал оның алғашқы әдеби тәжірибесі – "Айна" журналында жарық көрген Париждегі өмірі туралы естелік болды. Ол медициналық практиканы бірте-бірте тастап, жазуға көшті. Ол әдебиетші емес, журналист болғанымен, заманының ең танымал жазушыларының бірі және сүйікті юморист еді. Ол 1842 жылы "Punch" журналына алғашқылардың бірі болып қатысты, сондай-ақ Ричард Бентлидің "Miscellany" журналына тұрақты үлес қосты. Оның алғашқы және ең танымал кітабы – 1842 жылы жарық көрген "Мистер Ледберидің оқиғалары" романы. Оның басқа романдары: "Scattergood отбасының бақыты" (1845), "Бринвилье маркграфинясы: XVII ғасырдың уланушысы" (1846), "Кристофер Тадполдың күресі мен оқиғалары" (1848) және "Pottleton мұрасы: Қала мен ауыл туралы әңгіме" (1849). Ол сондай-ақ "Джек Холидейдің оқиғалары, және оның қарындасы туралы бірнеше сөз" (1844) повесін жариялады. 1842 жылы Смиттің туған қаласындағы аңызға негізделген "Бланш Хериот немесе Чертсидегі кешкі қоңырау" атты алғашқы пьесасы Суррей театрында қойылды. 1843 жылы ол "The Wassail Bowl: Комикалық Рождестволық эскиздер жинағы" атты кітабын шығарды, онда оның өткен жылғы "Бланш Хериот: Ескі Чертси шіркеуінің аңызы" пьесасымен байланысты қысқа әңгімесі де бар. Ол сондай-ақ "Табиғат тарихы" деп аталатын бірнеше туынды жазды: "Джентльмен" (1847), "Балерина" (1847), "Жоғары қойылған" адамдар (1847), "Қаладағы бекерші" (1848) және "Флирт" (1848). Смит Лицей театры үшін бірнеше көңілді қойылымдар жазды, олардың ішінде "Аладдин" (1844), "Валентин және Орсон" (1844) және "Уиттингтон мен оның мысығы" (1845) бар, сондай-ақ сол театр үшін Чарльз Диккенстің "Ошақтағы сүңгуір" (1845) және "Өмір күресі" (1846) туындыларын бейімдеді. Ангус Бетуне Ричпен бірге ол 1847 жылдың қаңтарынан 1849 жылдың маусымына дейін жарық көрген "Айдағы адам" атты ай сайынғы журналды құрды және оны редакциялады.
Smith was born at Chertsey, Surrey. The son of a surgeon, he studied medicine in London and in Paris, and his first literary effort was an account of his life in Paris, which appeared in the Mirror. He gradually abandoned his medical work in favour of writing. Though a journalist rather than a literary figure, he was one of the most popular writers of his time, and a favourite humorist. He was one of the early contributors to Punch 1842, and was also a regular contributor to Richard Bentley's Miscellany, in whose pages his first and best book, the novel The Adventures of Mr Ledbury, appeared in 1842. His other novels were The Fortunes of the Scattergood Family (1845), The Marchioness of Brinvilliers: The Poisoner of the Seventeenth Century (1846), The Struggles and Adventures of Christopher Tadpole (1848), and The Pottleton Legacy: A Story of Town and Country (1849). He also published a novella, The Adventures of Jack Holiday, with Something about His Sister (1844). In 1842 Smith's first play, Blanche Heriot, or The Chertsey Curfew, based on a legend from his home town, was produced at the Surrey Theatre. In 1843 he published The Wassail Bowl: A Comic Christmas Sketchbook, which included a short story on the same subject as his play of the year before, "Blanche Heriot: A Legend of Old Chertsey Church". He also wrote a series of so called natural histories: The Gent (1847), The Ballet Girl (1847), 'Stuck Up' People (1847), The Idler upon Town (1848) and The Flirt (1848). Smith wrote several extravaganzas for the Lyceum Theatre, including Aladdin (1844), Valentine and Orson (1844) and Whittington and His Cat (1845), and adapted for the same theatre Charles Dickens's The Cricket on the Hearth (1845) and The Battle of Life (1846). With Angus Bethune Reach he founded and edited a monthly magazine called The Man in the Moon, which ran from January 1847 to June 1849.
Саяхат және альпинизм
1849 жылы Смит Константинополь мен Таяу Шығысқа саяхат жасады. Отанына оралғаннан кейін ол «Константинопольде бір ай» деген кітап жариялады, содан кейін көп ұзамай «The Overland Mail» атты саяхаты туралы қоғамдық ойын-сауықпен Уиллис бөлмелерінде өнер көрсетті, ол үлкен сәтті әкелді. Ол қала туралы: «Бұрын ешқашан осылай қатты әсерленбегенмін, тек бір рет Лондонға түнде ауа шардан қарағанда» деді. 1851 жылдың тамызында ол Монблан тауына шықты. Келесі жылы ол өзінің оқиғалары туралы «Мон Бланк тарихы» атты кітап шығарды және Египет залында «Мон Бланк» атты ойын-сауық қойды, ол тауға көтерілу мен ағылшынның шетелдегі өмірін бейнеледі. Бұл өте танымал болды. 1854 жылдың мамырында ол Осборн үйінде королева Виктория мен принц Альберт алдында өнер көрсетті. Смиттің «Мон Бланк» шоуы алты жыл ішінде 2000 рет қойылды және Виктория дәуірінде тауға шығуды танымал етуге көмектесті. Ол 1857 жылы Альпілік клубтың негісқалаушыларының бірі болды. 1858 жылдың шілдесінде Смит Гонконгқа сапар жасады. Отанына оралғаннан кейін ол «Қытайға және кері» (1859) атты кітабын жариялады, ал 1858 жылдың желтоқсанында Египет залында «Мон Бланктан Қытайға» атты үшінші ойын-сауығын бастады, ол да өте танымал болды. 2019 жылы QC Terme сауықтыру орталығы Альберт Смит есімімен сауна ашты, бұл оның адамдарды Шамониге баруға шабыстануына деген құрметтің белгісі болды.
In 1849 Smith went on a tour to Constantinople and the Near East. On his return he published A Month at Constantinople, and shortly afterwards he appeared at Willis's Rooms in a public entertainment about his travels called "The Overland Mail", which proved a hit. He mentioned of the city "I had never been so strongly moved before but once when I looked down upon London, by night, from a balloon". In August 1851 he ascended Mont Blanc. The year after he published a book about his adventures, The Story of Mont Blanc, and produced at the Egyptian Hall an entertainment called "Mont Blanc", describing the ascent of the mountain and the Englishman abroad, which became the most popular exhibition of the kind ever known. In May 1854 he gave his performance before Queen Victoria and Prince Albert at Osborne House. Smith's "Mont Blanc" show ran for 2000 performances over six years and helped to popularize mountain climbing in mid Victorian Britain. He was one of the founder members of the Alpine Club in 1857. In July 1858 Smith traveled to Hong Kong. On his return he published To China and Back (1859), and in December 1858 he commenced at the Egyptian Hall a third entertainment, called "Mont Blanc to China", which was also very popular. In 2019, the QC Terme wellness centre opened a sauna named after Albert Smith as a tribute to his work in inspiring people to visit Chamonix.
Отбасы
1859 жылы Смит Мэри Люси Килиге (шамамен 1830–1870) үйленді, ол актриса болған және комедия актері Роберт Кили мен көрнекті актриса Мэри Энн Килидің үлкен қызы болған. 1860 жылы ол Лондонның Фулхэм қаласында бронхиттен қайтыс болды және Бромптон зиратында жерленді. Смит өзінің інісі Артур В. В. Смиттен (1825–1861) зор көмек алды, ол да медицина білімі алған және 1852 жылдан 1860 жылға дейін Египет залындағы ойын-сауықтарды басқарған. Артур 1858 жылы Чарльз Диккенстің оқуларын жоспарлап, екінші сериясын дайындауға көмектескен, бірақ олар аяқталмас бұрын қайтыс болды.
In 1859 Smith married Mary Lucy Keeley (circa 1830–1870), who had been an actress and was the elder daughter of the comedian Robert Keeley and the distinguished actress Mary Anne Keeley. In 1860 he died from bronchitis in Fulham, London, and was buried in Brompton Cemetery. Smith received great help from his brother, Arthur W. W. Smith (1825–1861), who had also been educated in medicine and who managed the entertainments at the Egyptian Hall from 1852 to 1860. Arthur also planned Charles Dickens's readings in 1858, and made arrangements for a second series, but died before they were completed.