Хестер Стэнхоуп: Британ саяхатшысы және археологтың өмірі
Lady Hester Stanhope
Леди Гестер Стэнхоуп (1776-1839): британдық саяхатшы, археолог, жазушы. Аскалон қазбалары археологиядағы жаңа тәсілдерді енгізді. Өмірі мен саяхаттары туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық аристократ, антиквариатшы және археолог (1776–1839)
British aristocrat, antiquarian and archaeologist (1776–1839)
Леди Хестер Люси Стэнхоуп (12 наурыз 1776 – 23 маусым 1839) – британдық авантюрист, жазушы, антиквариатшы және өз заманының ең танымал саяхатшыларының бірі. Оның 1815 жылы Аскалонды қазғандығы заманауи археологиялық қағидаларды алғаш рет қолдану деп есептеледі, ал орта ғасырлық итальян құжатын пайдалануы «далалық археологтардың мәтіндік көздерді пайдалануының ең ерте мысалдарының бірі» деп сипатталады. Оның хаттары мен естеліктері оны зерттеуші ретінде әйгілі етті.
Lady Hester Lucy Stanhope (12 March 1776 – 23 June 1839) was a British adventurer, writer, antiquarian, and one of the most famous travellers of her age. Her excavation of Ascalon in 1815 is considered the first to use modern archaeological principles, and her use of a medieval Italian document is described as "one of the earliest uses of textual sources by field archaeologists". Her letters and memoirs made her famous as an explorer.
Ерте өмір
Станхоп – Чарльз Станхоптың тұңғыш баласы, 3-ші граф Станхоптың бірінші әйелі леди Хестер Питттен туған. Ол әкесінің Шевенингтегі үйінде дүниеге келді және 1800 жылдың басына дейін сонда өмір сүрді, содан кейін әжесі Хестер Питт, Чатэм графинясының Бёртон Пинсенттегі үйіне жіберілді. 1803 жылдың тамызында ол ағасы Уильям Питт кішісінің үйіне көшіп, оның үй шаруашылығын басқаруға және үй иесі ретінде қызмет етуге кірісті. Ұлыбританияның премьер-министрі болған, отбасы құрмаған Питтке саяси және әлеуметтік өмірде көмек қажет болды. Леди Гестер оның үстелінің басында отырып, қонақтарды қарсы алуға көмектесті; ол өзінің сұлулығымен және әңгімелесу шеберлігімен танылды. Питт кеңседен тыс қалғанда ол оның жеке хатшысы болды. Сондай-ақ, ол Уолмер замкісіндегі бақтарды жасауды бастаушы болды, ол Питт Лорд-Уорден болып қызмет еткен кезде салынды. Ұлыбритания оған Питт 1806 жылдың қаңтарында қайтыс болғаннан кейін жыл сайын 1200 фунт стерлинг мөлшерінде зейнетақы тағайындады. Біраз уақыт Лондондағы Монтегю скверінде тұрғаннан кейін ол Уэльске көшіп, ағасының өлімінен кейін 1810 жылдың ақпан айында Ұлыбританиядан мүлдем кетіп қалды. Романтикалық көңіл күйзелістерінің тізбегі оның ұзақ теңіз саяқатына шығуына түрткіс болған болуы мүмкін. Оның бұрынғы жақыны Гранвилл Левесон Гоуэр, 1-ші граф Гранвилл 1809 жылы басқа әйелге үйленді, ал Станхоптың немересі (Вильгельмина Паулетт, Кливленд герцогинясы) оның және генерал-лейтенант сэр Джон Мурмен, оған Станхоптың Пиреней соғысында күрескен кезінде жақын хат алмасып тұрғаны, некеге шығуды ойластырған болуы мүмкін деп күдіктенді, бірақ ол сол жылы шайқаста қаза тапты.
Stanhope was the eldest child of Charles Stanhope, 3rd Earl Stanhope by his first wife, Lady Hester Pitt. She was born at her father's seat of Chevening and lived there until early in 1800, when she was sent to live with her grandmother, Hester Pitt, Countess of Chatham, at Burton Pynsent. In August 1803, she moved into the home of her uncle, William Pitt the Younger, to manage his household and act as his hostess. In his position as British prime minister, Pitt, who was unmarried, needed help with political social life. Lady Hester sat at the head of his table and assisted in welcoming his guests; she became known for her beauty and conversational skills. When Pitt was out of the office she served as his private secretary. She was also the prime initiator of the gardens at Walmer Castle during his tenure as Lord Warden of the Cinque Ports. Britain awarded her an annual pension of £1200 after Pitt's death in January 1806. After living for some time at Montagu Square in London, she moved to Wales and then left Great Britain for good in February 1810 after the death of her brother. A series of romantic disappointments may have prompted her decision to go on a long sea voyage. Her former lover Granville Leveson Gower, 1st Earl Granville married another woman in 1809, and Stanhope's niece (Wilhelmina Powlett, Duchess of Cleveland) suspected she and Lieutenant General Sir John Moore with whom Stanhope enjoyed a warm correspondence while he was fighting in the Peninsular War might have been considering marriage before his death in battle the same year.
Шетелдегі өмір
1810 жылдың ақпан айында Стэнхоуп Портсмуттан ағасы Джеймс Гамильтон Стэнхоуппен бірге Родосқа дейін сапарлады. Оның ілесіп келгендерінің арасында оның дәрігері және кейіннен оның өмірбаянын жазған Чарльз Льюис Мерион, сондай-ақ оның қызметшілері Элизабет Уильямс пен Энн Фрай болды. Родоста ол Майкл Брюспен, авантюристпен және кейіннен оның сүйіктісі мен саяхаттас серігімен танысты. Афинаға келген кезде, Брюстің университеттегі досы, ақын Лорд Байрон оларды қарсы алу үшін теңізге секіргендігі айтылады. Байрон кейін Стэнхопты "қауіпті нәрсе – әйелдің зиялылығы" деп сипаттап, оның "сөйлесімінде де, мінез-құлқында да қалыпты көзқарастарды ескермейтінін" атап өтті. Ол кейін Стэнхоппен әйелдер құқығы туралы пікірталасқа түсуден бас тартқанын мәлімдеді (өте шебер әңгімелесуші болғандықтан), себебі "Мен олармен таласқа түскенше осы жынысты жек көремін". Афинадан Стэнхоптың тобы Осман империясының астанасы Стамбулға жол тартты. Олар Наполеонның Мысырға шапқаннан кейінгі хаостан және одан кейінгі халықаралық қақтығыстардан кейін ғана Каирге баруды ниеттенді.
In February 1810, Stanhope left Portsmouth with her brother James Hamilton Stanhope, who accompanied her as far as Rhodes. Among her entourage were her physician and later biographer Charles Lewis Meryon and her maids Elizabeth Williams and Ann Fry. In Rhodes she met Michael Bruce, an adventurer and later MP, who became her lover and travelling companion. It is claimed that when the party arrived in Athens, the poet, Lord Byron, a university friend of Bruce's, dived into the sea to greet them. Byron later described Stanhope as "that dangerous thing, a female wit", and remarked that she had "a great disregard of received notion in her conversation as well as conduct". He later claimed that he chose not to engage in a debate on women's rights with Stanhope (a formidable conversationalist), because "I despise the sex too much to squabble with them." From Athens, Stanhope's party travelled on to Istanbul, capital of the Ottoman Empire. They intended to proceed to Cairo, only recently emerged from the chaos following Napoleon's invasion of Egypt and the international conflicts that followed.
Таяу және Таяу Шығысқа сапар
Кеме Каирге қарай сапар шегіп бара жатқанда, Родос аралында дауылға ұшырап, кемесі сүңгіп кетті. Барлық мүлкісінен айырылғаннан кейін, олар түрік киімдерін қарыздап алды. Стенхоуп жамылғы киюден бас тартып, түрік еркегінің киімін таңдады: шапан, тюрбан және тақ кеп. Британдық фрегат оларды Каирге жеткізгенде, ол ағылшын әйелі үшін ерекше жараспайтын киім киді: қызғылт түсті барқыт шапан, кестеленген шалбар, жилет, күрмеңке, ер және қылыш сатып алды. Осы киіммен ол пашаны күтіп алуға барды. Каирден ол саяхатын жалғастырып, екі жыл ішінде Гибралтар, Мальта, Иония аралдары, Пелопоннес, Афина, Константинополь, Родос, Египет, Палестина, Ливан және Сирияны аралады. Ол Пальмира қаласына баруға шешті, тіпті жолы құмды шөл арқылы өтіп, қауіпті бедуиндерге кездесуі мүмкін еді. Ол бедуин киімін киіп, мүлігін тасу үшін 22 түйеден тұратын керуенді алып жүрді. Әмір Махана әл-Фаддел оны қабылдады және ол "Хестер патшайым" деп танылды.
En route to Cairo, the ship encountered a storm and was shipwrecked on Rhodes. With all their possessions gone, the party borrowed Turkish clothing. Stanhope refused to wear a veil, choosing the garb of a Turkish male: robe, turban and slippers. When a British frigate took them to Cairo, she continued to wear clothing which was extremely unorthodox for an English woman: she bought a purple velvet robe, embroidered trousers, waistcoat, jacket, saddle and sabre. In this costume she went to greet the Pasha. From Cairo she continued her travels, and over a period of two years she visited Gibraltar, Malta, the Ionian Islands, the Peloponnese, Athens, Constantinople, Rhodes, Egypt, Palestine, Lebanon and Syria. She decided to visit the city of Palmyra, even though the route went through a desert with potentially hostile Bedouins. She dressed as a Bedouin and took with her a caravan of 22 camels to carry her baggage. Emir Mahannah el Fadel received her and she became known as "Queen Hester."
Археологиялық экспедиция
Шарль Мерьонның айтуынша, ол Сириядағы бір монастырьдың жазбаларынан көшірілген ортағасырлық итальян қолжазбасына ие болды. Бұл құжатқа сәйкес, Тель-Ашкелон портындағы мешіт қираған жерінде 600 жылдан бері қираған күйінде жатқан зор қазына жасырылған екен. Ол Осман билігін осы жерді қазуға рұқсат беруге көндірді. Жаффаның губернаторы Мұхаммед Әбу Наббутқа онымен бірге болуға бұйрық берілді. Осылайша Палестинадағы алғашқы археологиялық қазба жүргізілді. Ол онда көмілген үш миллион алтын монетаны таба алмаса да, қазба жұмыстары барысында 2 метрлік бассыз мәрмәр мүсін табылды. Станхоп өзінің ұқыпты қазба жұмыстарына кереғар іс-әрекет жасап, мүсінді "мың-мың шақырған" теңізге лақтыруға бұйырды. Оның экспедициясы болашақтағы қазбалар мен осы жерге туризмнің дамуына жол ашты.
According to Charles Meryon, she came into possession of a medieval Italian manuscript copied from the records of a monastery somewhere in Syria. According to this document, a great treasure was hidden under the ruins of a mosque at the port city of Tel Ashkelon which had been lying in ruins for 600 years. and persuaded the Ottoman authorities to allow her to excavate the site. The governor of Jaffa, Muhammad Abu Nabbut was ordered to accompany her. This resulted in the first archaeological excavation in Palestine. While she did not find the hoard of three million gold coins reportedly buried there, the excavators unearthed a 7 feet (2 m) headless marble statue. In an action which might seem at odds with her meticulous excavations, Stanhope ordered the statue to be smashed into "a thousand pieces" and thrown into the sea. Her expedition paved the way for future excavations and tourism to the site.
Ливандықтар арасындағы өмір
Естер патшайым Сидонға жақын жерде қоныстанды, қазіргі Ливанның аралында, Тир мен Бейруттың арасындағы шамамен ортасында орналасқан қала. Алдымен ол Абра ауылындағы Мар-Илияс монастырында, содан кейін Джеззиннің үйінен оңтүстік-батысқа қарай Дейр-Машмушедегі тағы бір монастырда тұрды. Оның серігі мисс Уильямс және медициналық көмекшісі доктор Чарльз Мерьон біраз уақыт оның қасында болды; бірақ мисс Уильямс 1828 жылы қайтыс болды, ал Мерьон 1831 жылы кетіп, тек 1837 жылдың шілдесінен 1838 жылдың тамызына дейін соңғы рет оралды. Мерьон Англияға кеткеннен кейін, Леди Гестер Сидоннан сегіз шақырым қашықтықтағы Джоун ауылындағы қираған, қараусыз қалған монастырға көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ауыл тұрғындары оның тұрғын үйін Дахр-эль-Ситт деп атады, ол төбенің үстінде орналасқан еді. Мерьон оның үйді стратегиялық орналасуы үшін ұнатқанын айтты, "шоқты тәрізді төбе басындағы үйден барлық жақтан келушілер мен кетіп бара жатқандарды көруге болады". Бастапқыда оны әмір Башир Шиһаб II қарсы алды, бірақ жылдар өте келе ол жүздеген дүрзілердің клан және діни дау-жанжалдарынан қашқандарына пана берді, соның салдарынан оның ашуын қоздырды. Жаңа жерде ол айналасындағы аймақтарға дербес билік жүргізіп, аймақтың де-факто билеушісіне айналды. Оның жергілікті халыққа бағыну деңгейі 1832 жылы Сирияға шабуыл жасауға дайын болған Ибрагим-пашаға оның бейтараптығын сұрануға жеткілікті болды. Оның үстемдігі оның қатал мінезімен және оның болашақты көру қабілетіне ие деген сеніммен сақталды. Ол маңызды адамдармен хат алмасып, оны көру үшін жолдан тысқары шыққан қызығушылық танытқан қонақтарды қабылдады. Өте қарызға батқандықтан, ол Англиядан алған зейнетақысын Сириядағы кредиторларына төлеу үшін пайдаланды. 1830-шы жылдардың ортасынан бастап ол әлемнен одан да алыстады, ал оның қызметшілері оның мүлкін ұрлай бастады, өйткені ол өзінің үй шаруашылығын басқара алмады. Станхоп ауыр депрессиядан зардап шеккен болуы мүмкін; немесе, керісінше, ол ерте қартайған болуы мүмкін. Қалай болғанда да, соңғы жылдары ол қонақтарды тек қараңғыда ғана қабылдады, тіпті сонда да оларға тек қолын және бетін ғана көрсетті. Ол қырқып алған басына орамал байлады. Леди Гестер 1839 жылы ұйқыда қайтыс болды. Ол мүсіз қалды; бірнеше аптадан кейін аймаққа келген Эндрю Бонар мен Роберт Мюррей М'Шейн оның өлімінен кейін "үйден бір тиын да табылмайтынын" хабарлады.
Lady Hester settled near Sidon, a town on the Mediterranean coast in what is now Lebanon, about halfway between Tyre and Beirut. She lived first in the disused Mar Elias monastery at the village of Abra, and then in another monastery, Deir Mashmousheh, southwest of the Casa of Jezzine. Her companion, Miss Williams, and medical attendant, Dr Charles Meryon, remained with her for some time; but Miss Williams died in 1828, and Meryon left in 1831, only returning for a final visit from July 1837 to August 1838. When Meryon left for England, Lady Hester moved to a remote abandoned monastery at Joun, a village eight miles from Sidon, where she lived until her death. Her residence, known by the villagers as Dahr El Sitt, was at the top of a hill. Meryon implied that she liked the house because of its strategic location, "the house on the summit of a conical hill, whence comers and goers might be seen on every side." At first she was greeted by emir Bashir Shihab II, but over the years she gave sanctuary to hundreds of refugees of Druze inter clan and inter religious squabbles and earned his enmity. In her new setting, she wielded almost absolute authority over the surrounding districts and became the de facto ruler of the region. Her control over the local population was enough to cause Ibrahim Pasha, when about to invade Syria in 1832, to seek her neutrality. Her supremacy was maintained by her commanding character, and by the belief that she possessed the gift of divination. She kept up a correspondence with important people and received curious visitors who went out of their way to visit her. Finding herself deeply in debt, she used her pension from England in order to pay off her creditors in Syria. From the mid 1830s she withdrew ever more from the world, and her servants began to steal her possessions, because she was less and less able to manage her household in her reclusive state. Stanhope may have suffered from severe depression; it has been suggested that, alternatively, she had become prematurely senile. At any rate, in her last years she would not receive visitors until dark, and even then, she would let them see only her hands and face. She wore a turban over her shaven head. Lady Hester died in her sleep in 1839. She died destitute; Andrew Bonar and Robert Murray M'Cheyne, who visited the region a few weeks' later, reported that after her death, "not a para of money was found in the house."
Мемуарлары
1846 жылы, оның қайтысынан бірнеше жыл өткен соң, доктор Мерьон леди Гестер Стэнхоуптың естеліктерінің үш томдығын жариялады, олар дәрігерімен болған әңгімелерінде өзі айтқандай жазылған. Келесі жылы осы естеліктерді толықтырып, леди Гестер Стэнхоуптың саяхаттарының үш томдығы жарық көрді, бұл оның дәрігері баяндаған естеліктерінің аяқталуын білдірді.
In 1846, some years after her death, Dr Meryon published three volumes of Memoirs of the Lady Hester Stanhope as related by herself in Conversations with her Physician, and these were followed in the succeeding year by three volumes of Travels of Lady Hester Stanhope, forming the Completion of her Memoirs narrated by her Physician.