Кіріспе

Ағылшын романисі (1905–1973)

Генри Грин – Генри Винсент Йорк (29 қазан 1905 – 13 желтоқсан 1973) – ағылшын жазушысы, «Party Going», «Living» және «Loving» романдарымен ең көп танылған. 1926 жылдан 1952 жылға дейін ол барлығы тоғыз роман жариялаған. 1920-1930 жылдары таблоидтық баспасөз «Ақылды жастар» деп атаған топтың мүшесі саналды.

Өмір және жұмыс

Грин Глостерширдің Теуксбери қаласының жанында, табысты бизнесі бар білімді отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Винсент Водхаус Йорк, Джон Реджинальд Йорк пен София Матильда де Туйл де Сероскеркеннің ұлы, Бирмингемде бай жер иесі және өнеркәсіпші болды. Оның анасы, құрметті Мод Эвелин Уиндэм, екінші барон Леконфилдтің қызы еді. Грин Глостерширде өсті және Севеноакстағы Нью-Бикон мектебінде білім алды. Содан кейін ол Итон колледжіне түсті, онда Энтони Пауэллмен дос болып, өзінің алғашқы романы «Соқырлықтың» көп бөлігін жазды. Ол Оксфордтағы Магдалена колледжінде оқыды, сол жерде Гертфорд колледжінің Эвелин Уогхпен достығы мен әдеби бәсекелестігі басталды. Грин 1926 жылы Оксфордты дипломсыз тастап, отбасылық бизнесімен айналысу үшін Бирмингемге оралды. Ол отбасының сыра құю машиналарын шығаратын зауытында қарапайым жұмысшылармен бірге жұмыс істей бастады, кейін басқарушы директор болды. Осы кезеңде ол өзінің екінші романы «Өмір» романын жазу үшін тәжірибе жинады, ол 1927 және 1928 жылдары жазылды. 1929 жылы ол екінші туысы құрметті Аделаида Биддульфқа, сонымен қатар «Диг» деп те аталды, үйленді. Олар екеуі де бірінші барон Леконфилдтің шөберелері еді. 1934 жылы олардың ұлы Себастьян дүниеге келді. 1940 жылы Грин «Менің сөмкемді жинаңыз» деген кітабын жариялады, оны ол дерлік толық автобиография деп есептеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грин қосымша өрт сөндіру қызметінде өрт сөндіруші болып қызмет етті. Саяси көзқарасы бойынша Грин өмір бойы консерватор болды.

Романдар

Гриннің романдары ағылшын модернистік әдебиетінің маңызды туындылары болып табылады. "Кел" (1946) – Франциядағы шайқаста жараланғаннан кейін үш жыл тұтқын ретінде Германиядан отанына оралған жас ағылшын Чарли Саммерстің әңгімесі. Жарақатының салдарынан Чарлидің аяғы ампутацияланды. Ол тұтқында болғанда, сүйікті әйелі Роза қайтыс болды. Сонымен қатар, Роза басқа біреуге үйленген еді, сондықтан Чарли қайғысын білдіруге қорқып, тіпті айта алмайды. Чарли Розаның әкесі, Грант мырзаға барады, ол оны жас жесірмен таныстыруға ынталандырады. Ол кездеседі де, Нэнси Уитмор есімді әйелдің Розаға ерекше ұқсас екеніне таңғалады. Ол Нэнсидің Грант мырзаның заңды емес қызы екенін біледі, және Грант Чарлиді оның күйеуінің, әрекетте қаза тапқан RAF ұшқышының өлімінен оны құдалап жұбату үшін жіберген. Романның қалған бөлігі Чарли мен Нэнсидің күрделі және қиын қарым-қатынасын, соғысқа қираған Ұлыбритания аясында қалай дамитынын көрсетеді. Гриннің жазу туралы өз пікірі болды: «Прозаны дауыстап оқымай, түнде жалғыз өзі оқу керек, және ол поэзия сияқты жылдам емес, керісінше, меңзеулердің жиналатын торы [ ] Проза – бейтаныс адамдар арасындағы тікелей жақындық болуы керек, екеуінің де білгеніне сүйенудің қажеті жоқ. Ол баяу-ақ айтылмаған қорқыныштарға шақыруы керек, соңында тастан да жас шығаруы керек».

Қабылдау

Терри Саузерн Гринмен сұхбатының кіріспесінде «Париждік шолуда» былай деп жазды: «Жоғары дамыған техникасы бар авторға арналған ежелгі кәсіби мақтау – оны ‘жазушының жазушысы’ деп атау еді; Генри Грин ‘жазушының жазушысының жазушысы’ деп аталды». 1952 жылы «Life» журналында жарияланған Гриннің өмірбаянында В.Х. Оден Генри Гриннің «қазіргі замандағы ең жақсы ағылшын романисі» екенін айтқан. Гриннің қайтыс болғаннан кейін оның шығармалары басылымнан шығып, сирек оқылды. Алайда, 1990 жылдардың басынан бері оның беделін қайта жаңғыртуға әрекеттер жасалып келеді. 1993 жылы оның немересі Мэтью Йорк редакциялаған, бұрын жарияланбаған шығармалар жинағы «Surviving» Viking Press баспасында жарық көрді. Басқа шығармалары да қайта басылды. Көптеген қазіргі заманғы авторлар оның ықпалын мойындады, соның ішінде Джон Апдайк: «Оның романдары маған тірі немесе қайтыс болған кез келген жазушыдан гөрі күшті стильдік әсер етті» деп жазды, Гриннің үш романының («Тұру», «Сүйісу» және «Кешу») басылымының кіріспесінде (Penguin Twentieth Century Classics USA, 1993). Осы үш романның басылымына (Vintage Classics UK, 2005) кіріспе жазған романист Себастьян Фолкс Гриннің «ерекше» екенін айтады және былай дейді: «‘Тұру’ мен ‘Сүйісу’ романдарының ұлы сәттері сияқты мені ешқандай көркем шығарма осылай қызықтырған емес».