1809 жылғы Фин соғысы: Ратан шайқасы – Швеция жеріндегі соңғы шайқас. Ресейлік әскерлер жеңіске жетіп, шведтерді эвакуацияға мәжбүр етті. Тарих, соғыс, Финляндия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1809 жылғы Фин соғысының шайқасы
1809 battle of the Finnish War
Ратан шайқасы – 1808–1809 жылдардағы орыс-швед соғысы кезінде Швеция жерінде болған соңғы шайқас. Ол 1809 жылғы 20 тамызда Савар шайқасынан бір күн бұрын өтті. Ресейліктер Швециядан Финляндияны басып алғаннан кейін, Швецияның солтүстік аймақтарында шағын күш орналасқан еді. Швециялықтар оны құрлықтан және теңізден бірлескен шабуылмен жоюға тырысты, бірақ ресейліктер жылдам әрекет етіп, 19 тамызда Саварда Ратанға түскен швед әскерін жеңді. Келесі күні, 20 тамызда, швед жаяу әскерлеріне шабуыл жасалып, олар Ратаннан шегініп, флотилияға қарай бет бұрып, эвакуацияны бастады. Осы уақытта швед соғыс кемелерінің артиллериялық атысы ресейліктерді ұстап тұрды. Ауыр шайқастардан кейін бейбіт келіссөздер басталды.
The Battle of Ratan was the last battle fought on Swedish soil during the Russian Swedish War of 1808 1809. It took place a day apart from the Battle of Sävar, on 20 August 1809. Having conquered Finland from Sweden, the Russians had a small force in the northern areas of Sweden. The Swedes sought to eliminate this through a combined assault from land and sea, but the Russians moved more rapidly, defeating the Swedish force landed at Ratan at Sävar on 19 August. The next day, on 20 August, the Swedish riflemen was attacked and pushed out of Ratan, turning to the flotilla and starting the evacuation. At the same time, artillery fire from Swedish warships kept the Russians at bay. Peace negotiations followed the heavy fighting.
Ұрыстың сипаттамасы
Савар шайқасынан кейін швед әскері Ратан ауылына қайта шегінді, онда олар бірден келесі шайқасқа дайындалды. 20 тамызда Каменский өз әскеріне шведтерге шабуыл жасауға бұйрық берді, осы арқылы ресейлік жабдықтау керуендерінің солтүстікке қарай шегінуін қамтамасыз етуді көздеді. Бұл жолы Швецияға құрлықтағы артиллерия ғана емес, швед флотындағы зеңбіректер де қолдау көрсетті. Барлығы швед әскерінің қолдында 100-ге жуық зеңбірек болды. Артиллериялық оқшашу ауылдың көп бөлігін және оның төңірегін қиратты. Ратан шайқасы кезінде Вахтмейстер флотилияның көмегімен Каменскийді тоқтатып, одан кейін ол Питеаға қарай солтүстікке шегінді. Ұзақ өтпей швед әскері Умеаға енді. Ратандағы қаза болғандардың саны 150-181 швед (26 өлген, 2 тұтқын) құрады. Каменскийдің мәліметінше, шамамен 150 ресейлік әскері жоғалды. Ресей әскері оңтүстіктен шабуылдап келе жатқан жаумен қалуға мүмкіндік таппады, себебі олар көп шығынға ұшырады. Оның орнына, шайқастан кейін солтүстікке шегінді, бұл швед әскерінің жағдайын жеңілдетті. Сондай-ақ, шайқастардың нәтижесі Швецияға Ресеймен бейбіт келіссөздерде артықшылыққа ие болуға көмектесті делінеді. Ресей императоры Александр барлық Остерланд, Аланд, қазіргі Финляндиядағы Норрландтың және қазіргі Швециядағы Норрландтың бөліктерін талап етті. Император шекараның Каликс өзенінен жүргізілуін қалады. Савар мен Ратандағы шайқастар шекараны солтүстікке қарай Торнио және Муонио өзендеріне жылжытуға көмектесті деген пікір бар. Ресейдің бастапқы келіссөздерде талап еткеннен шекараның солтүстікке қарай орналасуы Швеция үшін ұзақ мерзімді перспективада тиімді болды, өйткені кейіннен осы аймақтарда темір кенінің ірі кен орындары табылды.
After the Battle of Sävar, the Swedish force fell back to the village of Ratan, in which they immediately prepared for another battle. On 20 August Kamensky ordered his army to attack the Swedes in a delaying battle to secure the Russian supply wagons' retreat north. This time Sweden had support from their artillery, not only the ground based, but also the cannons loaded on the Swedish fleet. Altogether, around 100 cannons were available for the Swedish army. The artillery barrage destroyed large parts of the village and its surroundings. During the Battle of Ratan, Wachtmeister, due to support of the flotilla, managed to hold off Kamensky, who afterwards retreated north towards Piteå. Shortly after, Swedish troops entered Umeå. Casualties at Ratan numbered 150 to 181 Swedes (26 dead, 2 prisoners). About 150 Russians were lost according to Kamensky, The Russian army could not stay with the enemy advancing from the south having just suffered so many casualties. Instead it retreated north after the battle, easing the situation for the Swedish army. It has also been argued that the outcomes of the battles helped Sweden to achieve a better position in the peace negotiations with Russia. Czar Alexander of Russia had demanded all of Österland, Åland, the parts of Norrland in present day Finland and parts of Norrland in present day Sweden. The Czar's demand was for the border to be drawn at the Kalix River. The engagements in Sävar and Ratan have been argued to have helped move the border north to the Tornio and Muonio rivers in the peace talks. Having the border further north than demanded by the Russians in the initial talks turned out to be fortunate for Sweden in the long run as major findings of iron ore were discovered in these areas later.