Младеновац – Белград қаласының муниципалитеті. 2022 жылғы халық санауы бойынша 48 683 тұрғыны бар. Аты серб тіліндегі "жас" сөзінен шыққан, тарихы терең.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Младеновац () – Белград қаласының муниципалитеті. 2022 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша муниципалитетте 48 683 адам, ал қалалық жерде 22 346 адам тұрады.
Mladenovac (, ) is a municipality of the city of Belgrade. According to the 2022 census results, the municipality has a population of 48,683 inhabitants, while the urban area has 22,346 inhabitants.
Атауы
Оның атауы серб тіліндегі "жастық" сөзінен туындаған. Аңыз бойынша, бұл атау 1389 жылы Косово шайқасынан кейін осы шөлді жерге екі бауырымен бірге қоныстанған Младен есімді адаммен байланыстырылады. Бауырлар тарап кетіп, Младен қоныстанған жер Младеновац деп аталды.
Its name stems from word 'youth' in Serbian. According to a legend, the emergence of the name is brought in connection with a man named Mladen, who established himself after the battle on the Kosovo in 1389 with his two brothers in this desert area. The brothers separated and the place, where Mladen had established himself, was called Mladenovac.
Тарих
Ковачевац ауылында, Младеновац қаласының орталығынан, Дивичмед археологиялық орны бар. Ол Велики-Луг өзенінің аңғарында орналасқан және тарихқа дейінгі және орта ғасырлық кезеңдерге жататын қалдықтарды қамтиды. Орта ғасырлық елді мекен Брест үстіртінің астында, Дивичмед және Бунар су бұлақтарын қоршап жатыр. Қазба жұмыстары 1986, 1987 (жетекшісі Милица Янкович) және 1995 жылдары жүргізілді. Бұл кезеңдегі ең көне қоныс 9 ғасырға дейін соққан. Онда жерге қазылған, тереңдігі аз үйлер, шашыраңқы қыш ыдыстар және темір жебе ұштары табылған. Бұл елді мекен шамамен 900 жылы жойылған, бірақ 10 ғасырда қайта жанданды. Қыш ыдыстардан басқа, әшекей бұйымдар, қорғасын моншақтар (вероятно, діни мақсатта қолданылған), әскерлердің киімдері және қабырғаға ойылған төртбұрышты шеберхана пеші, оның айналасында отыруға және жатуға арналған орындар табылған. Қоныс 13 ғасырда қайтадан жойылған, бірақ 14 ғасырдың ортасында қайта құрылған. Бұл орнында әдемі, жұқа керамика, серб монеталары және әшекейлі, алтын жалатылған, бүркіт басына ұқсайтын түйреуіштер табылды. Қоныс шамамен 1400 жылы жойылған және ешқашан қайта қоныстанбаған. Барлығы, Младеновац муниципалитетінің аумағында 250 тіркелген археологиялық орын бар, оның 98-і орта ғасырға жатады.
In the village of Kovačevac, from downtown Mladenovac, there is an archaeological locality Divičmeđ. It spreads on in the valley of the Veliki Lug river and contains remains from the prehistoric and medieval periods. Medieval settlement was located under the Brest plateau, surrounding the Divičmeđ and Bunar water springs. Excavations were conducted in 1986 1987 (headed by Milica Janković) and 1995. Oldest settlement from this period is dated to the 9th century. It had shallow dug houses, with scattered clay vessels and iron arrowheads discovered, too. This settlement disappeared in c.900, but was revived in the 10th century. Apart from pottery artifacts, also discovered were jewelry, lead beads (presumably for religious purpose), soldiers' vests and square artisan furnace, cut into the wall, with the places for sitting and laying around it. The settlement disappeared again in the 13th century but was established again in the mid 14th century. This locality yielded fine, thin ceramics, Serbian coins and ornamental, gold plated rivets, shaped like eagle heads. The settlement died out around c.1400 and was never settled again. In total, there are 250 registered archaeological localities on the Mladenovac municipal territory, 98 of which are from the Middle Ages.
География
Бұл қала Белградтың оңтүстігінде орналасқан және Сербия астанасының ауданының бір бөлігі болып табылады. Ковачевац, Корачица, Марковац, Ягнило, Сеная, Границе, Велика Крсна, Дубона, Шепшин, Велика Иванча, Райковац, Село Младеновац, Рабровац, Америч, Врбица сияқты қала маңындағы елді мекендермен бірге Младеновац муниципалитеті жайылған және 53 050 тұрғыны бар.
This town, situated about in the south of Belgrade, is a part of the district of the capital city of Serbia. Together with the suburban settlements Kovačevac, Koraćica, Markovac, Jagnjilo, Senaja, Granice, Velika Krsna, Dubona, Šepšin, Velika Ivanča, Rajkovac, Selo Mladenovac, Rabrovac, Amerić, Vrbica the municipality of Mladenovac extends over and has 53,050 inhabitants.
Ерекшеліктері
Космадж 628 метр биіктігімен осы аймақтың ең биік нүктесі болып табылады. Бұл таудың шаңырағында Екінші дүниежүзілік соғысында осы өңірде қаза тапқан сербтерге (партизандарға) арналған ескерткіш орналасқан. 13 ғасырда салынған ортағасырлық Тресие монастыры қала орталығынан Космадж тауына қарайтын жолда жатыр. Младеновац – Белград, Крагуевац, Аранђеловац, Смедерево, Смедеревска Паланка сияқты көптеген сауда және көліктік бағыттардың тоғысқан жері.
Kosmaj with its altitude of 628 m is the highest point in this region. A monument dedicated to Serbs (Partisans) who lost their lives in World War II fights that took place in this area sits at the top of this mountain. A medieval monastery Tresije, built in the 13th century, is located on the way from the town center to Mount Kosmaj. Mladenovac is also a crossing point of many trading and transporting routes such as Belgrade, Kragujevac, Aranđelovac, Smederevo, Smederevska Palanka.
Демография
2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша, муниципалитетте 53 096 тұрғын бар.
According to the 2011 census results, the municipality has a population of 53,096 inhabitants.
Селтерс шипажайы
Селтерс оңалту институты Белградтан оңтүстік-шығысқа қарай, Младеновац қалалық аймағында орналасқан. Алғашқы жылы су құдығы 1893 жылы қазылған. Термоминералды бұлақтың суын талдағаннан кейін, ол Германиядағы Бад-Эмс, Франциядағы Роят және Богемиядағы Лухачовице шипажайларының суларымен ұқсастық көрсетті, бірақ ең көп ұқсастығы Германиядағы Селтерс шипажайымен болды, сондықтан осы атаумен аталды. Суға Брюссельде (1906) және Лондонда (1907) медальдар берілді. Бұл денсаулық сақтау орталығын бастапқыда доктор Наум Атанасиевич дамытты, ол мұрағалы мүлігін, бу диірменін сатып, түскен ақшаны 30 төсектік виллаға инвестициялады. Жылулық су екі бұлақтан шығады. Шипажай Interbellum кезеңінде дамыды, сол кезде келушілер саны Младеновац халқын басып өтті. Қазіргі заманғы кешен 1975 жылы қайта жаңартылып, кеңейтілді, сол кезде мемлекеттік Еңбек медицинасы және оңалту институты орталықты сатып алды. "Сокобаньска" оңалту орталығы 1989 жылы Белградта ашылды, кейіннен әкімшілік тұрғыдан Селтерстің құрамына кірді. Су инсульт, ревматизм, сүйек-бұлшық ет жүйесінің және церебральды паралич ауруларымен азаматтарға пайдалы. Институт табиғи шипалы балшыққа ие болмаса да, балшықпен емдеуді ұсынады. Ол жылулық су, саз және цеолит қоспасынан жасалады, арнайы бассейнде пісіріліп, содан кейін сақталады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, кешеннің жалпы ауданы 300 төсек, сауықтыру және шипажай орталықтары, саябақ және жылына 7000 науқасқа қызмет көрсетеді. 1991 жылы – 4468, 2002 жылы – 5094 және 2011 жылы – 4601 адам емделді.
The Selters Institute for Rehabilitation is located southeast from Belgrade, in the urban area of Mladenovac. The first water well with warm salty water was dug in 1893. After the water from the thermo mineral spring was analyzed, it showed similarities with the waters from spas Bad Ems in Germany, Royat in France and Luhačovice in Bohemia, but it was most comparable to the Selters Spa in Germany, so it was named the same way. Water was awarded with medals in Brussels (1906) and London (1907). The health resort was initially developed by Dr. Naum Atanasijević, who sold his inheritance, a steam mill, and invested the money into the villa with 30 beds. Thermal water comes from two springs. The spa continued to develop during Interbellum, when number of visitors exceeded Mladenovac's population. The modern complex was reconstructed and expanded in 1975, when state Institute for Occupational Medicine and Rehabilitation purchased the center. Rehabilitation center "Sokobanjska" was opened in 1989 in Belgrade itself, and later administratively became part of Selters. The water is beneficial for the patients with strokes, rheumatism, orthopedic problems and cerebral palsy. The institute also provides the mud healing therapies though it has no natural healing mud. It is made from the mixture of thermal water, clay and zeolite, which matures in special pools and then is kept at As of 2017, the complex has a floor area of with 300 beds, wellness and spa centers, a park of and 7,000 patients yearly. 4,468 in 1991, 5,094 in 2002 and 4,601 in 2011.
Білім
Ең үлкен бастауыш мектеп – "Момчило Зивожинович", онда 2000-нан астам оқушы бар. Екінші орында "Свети Сава" бастауыш мектебі тұр. Младеновацта "Коста Дюкич" бастауыш мектебі де бар. Сонымен қатар, Младеновацта 8 бастауыш және 2 орта мектеп бар. Оның тарихы ұзақ, көптеген оқушылар білім алып, көптеген мұғалімдер қызмет еткен. Олардың әрқайсысы мектеп тарихында өзінің іздерін қалдырды. "Коста Дюкич" бастауыш мектебі 1968 жылы құрылған. Оның оқушылары математика, химия және физикадан өте жақсы нәтижелер көрсеткен. Бұл мектеп Младеновацтағы үш қалалық мектептің бірі және жақын орналасқан Сельтерс реабилитациялық институтымен байланысты. Бұл мектеп Меджулуже, Пружатовац, Марковац, Корачица, Влашка және Велика Иванча ауылдарында да сыныптар ашады. Корачицадағы мектеп 150 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді. Мектеп көптеген салаларда үлкен жетістіктерге қол жеткізген. Оның оқушылары соңғы жылдары түрлі республикалық және ұлттық жарыстарда жақсы нәтижелер көрсетті. Мектепте баскетбол, футбол және басқа да ойындарға арналған көптеген алаңшалар бар. Младеновацтағы гимназия серб тілі мен тарихтан, әсіресе республикалық жарыстардан жақсы нәтижелер көрсетіп келеді.
The biggest primary school is "Momcilo Zivojinovic" with over 2000 pupils. Second in size is "Sveti Sava" primary school. There is also a primary school "Kosta Đukić" in Mladenovac. Also in Mladenovac exist 8 primary schools and 2 secondary schools. It has a long history, educating many pupils and having many teachers work in it. Every one of them left a trace in the school's history. The primary school Kosta Đukić was founded in 1968. Its pupils have shown very good results in mathematics, chemistry, and physics. It is one of three town’s schools in Mladenovac and its nearby Selters Institute for Rehabilitation. This school has also classes in villages Međulužje, Pružatovac, Markovac, Koraćica, Vlaška and Velika Ivanča. The school in Koraćica has existed for over 150 years. The school is very successful in many fields. Its pupils in recent years have shown good results in various republic and national competitions. The school also has a lot of playgrounds for basketball, football, etc. The Grammar School in Mladenovac is very successful in Serbian and history, especially in republic competitions.