Кіріспе

Пожаревац (серб. Пожаревац) – Сербияның шығысындағы Браничево ауданының әкімшілік орталығы. Қала Дунай, Үлкен Морава және Млава өзендерінің арасында, Чачалица төбесінің (208 м) төменгі жағында орналасқан. 2022 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 51 271 адамды құрайды, ал қалалық әкімшілік ауданында 68 648 адам тұрады.

Атауы

Сербия тілінде қала Пожаревац (Пожаревац) деп аталады, румын тілінде Pojarevăț немесе Podu Lung, түрік тілінде Pasarofça, неміс тілінде Passarowitz, ал венгр тілінде Pozsarevác. Атауы серб тілінде "өрт қаласы" дегенді білдіреді (Бұл жағдайда "өрт" сөзі апатты білдіру үшін қолданылады).

Ежелгі заман

Ежелгі заманда бұл аймақта фракиялықтар, дакиялықтар және келттер қоныстанған. Б.з.б. бірінші ғасырда Рим жаулап алғаннан кейін, бұл жерде латын тілінде Маргус деп аталатын қала болған. 435 жылы Шығыс Рим империясының Маргус қаласы Византия империясы мен гунн басшылары Аттила мен Бледа арасындағы келісім орны болды. 442 жылы Шығыс Рим империясына гунндардың шабуыл жасауының бір себебі – Маргус епискобы Дунай өзенін кешіп, Дунайдың солтүстік жағалауындағы гунн патшалық қабірларын тонап, ұлықтамауы болды. Римдіктер епископты тапсыруды талқылағанда, ол қашып, қаланы гунндарға сатты, олар қаланы тонап, тікелей Константинополь қақпаларына дейін шабуыл жасады. Гунн империясы құлағаннан кейін, аймақ тағы да Шығыс Рим империясының бақылауына өтті. 6 ғасырда ол қысқа мерзімге Гепидтер патшалығының билігінде болды. 6 ғасырдан бері аймақты славяндар мекендеген, бірақ Шығыс Рим империясы 8 ғасырға дейін аймаққа номиналды бақылауды сақтап келді, сол кезде Балқан славяндары Шығыс империясынан де-факто тәуелсіздік алды. Бұл аймақ Авар қағанатының билігінде де болды. Кейіннен аймақ Болгария империясына қосылды және 13 ғасырға дейін Болгария империясы, Византия империясы және Венгрия патшалығы кезекпен билік етті. 13 ғасырда аймақты дербес жергілікті славян-болгар билеушілері Дрман мен Куделин басқарды. Кейіннен ол серб патшасы Стефан Драгутин басқарған Сырмия патшалығына, содан кейін Стефан Душан басқарған Сербия патшалығы мен Сербия империясына қосылды.

Археология

Кличевац ауылындағы қабірден "Кличевацтың құлпынасы" деп аталатын қола дәуірінің мүсіні табылды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылды. Белград және Пожаревацтағы Ұлттық мұражайда Виминациумнан табылған 40 000-ға жуық зат бар, олардың 700-ден астамы алтын мен күмістен жасалған. Олардың ішінде сансыз құнды жәдігерлер кездеседі. 2008 жылдың маусым айында Трибалли (Тракиялық) қабірі керамикалық ыдыстармен (құмыралармен) бірге табылған. Бұл б.з.б. бірінші мыңжылдыққа жатады.

Қазіргі заманғы қала

Қазіргі Пожаревац қаласы алғаш рет 14 ғасырда Пупораче деген атпен танылды; ал 1476 жылы қазіргі атауымен ең алғаш рет айтылды. Қала 1459 жылы Осман империясының басып алуына дейін Моравия Сербиясы мен Сербия деспотының құрамында болды. Османдық билік кезінде Смедерево санджағының бір бөлігі болды. 1688-1690 жылдары Австрия империясымен оккупацияланды. 1718 жылы Пожаревацта Пожаревац шартына қол қойылды, содан кейін қала Габсбургтердің бақылауына өтіп, Габсбургтер Сербия Корольдігінің құрамына енді (1718-1739 жылдар). 1739 жылдан кейін қала Османдық билікке қайта оралды, бірақ 1789-1791 жылдар аралығында соңғы австриялық оккупация болды. Бірінші серб көтерілісі (1804-1813) кезінде қала Караджордже Сербиясының құрамына кірді. 1813 жылы көтеріліс аяқталғаннан кейін қала қысқа мерзімге Осман империясының тікелей билігіне қайта түсті. Алайда, 1815 жылғы екінші серб көтерілісінен кейін қала Сербияның тәуелсіз Осман княздығының құрамына кірді. Пожаревац серб князі Милош Обреновичтің екінші астанасы болды және 1821 жылы Сербиядағы тұрақты мемлекеттік сот алғаш рет осы қалада құрылды. 1878 жылдан бастап Пожаревац тәуелсіз Сербия княздығының бөлігі болды, ал 1882 жылдан бастап Сербия Корольдігінің құрамына кірді. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысы аяқталғаннан кейін қала Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (1929 жылы Югославия Корольдігі болып қайта аталды) құрамына кірді. 1929-1941 жылдары Пожаревац Югославия Корольдігінің Дунай Бановинасының бөлігі болды. 1941-1944 жылдары Югославияны Оккупациялық әскерлер басып алған кезде Сербиядағы әскери басшының аумағының бір бөлігі болды. 1944 жылдан бастап Пожаревац социалистік Югославия құрамындағы жаңа социалистік Сербияның бөлігі болды. 1992 жылдан бастап қала Югославия Федеративтік Республикасының құрамына кірді (2003 жылы Сербия және Черногория болып аталды). 2006 жылдан бері Сербия Республикасының құрамында.