Зайчар қаласы – Сербияның шығысындағы халық саны 48,621 тұрғыннан тұратын әкілшілік орталық. Gitarijada фестивалімен және ZALET өнер фестивалімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заежар (серб. Зајечар) – Сербияның шығысындағы Заежар ауданының әкімшілік орталығы. 2022 жылғы халық санауы бойынша, қала әкімшілік аймағында 48 621 адам тұрады. Заежар рок-музыка фестивалі «Гитариjada» және қазіргі заманғы өнерге арналған «ZALET» фестивалімен кеңінен танымал.
Zaječar (, ; Zaicear or Zăiceari) is a city and the administrative center of the Zaječar District in eastern Serbia. According to the 2022 census, the city administrative area has a population of 48,621 inhabitants. Zaječar is widely known for its rock music festival Gitarijada and for the ZALET festival dedicated to contemporary art.
Атауы
Сербия тілінде қала Заечар (Зајечар) деп аталады; Румыния тілінде Zaicear, Zăiicer (ескі атауы), Zăiceri, Zăicear немесе Zăiceari; Македония тілінде Заечар және Болгария тілінде Зайчар (Zaychar). Атаудың шығу тегі – "қоян" дегенді білдіретін Торлак диалектісіндегі zajec / зајец (басқа серб диалектілерінде zec / зец, ал болгар тілінде заек / zaek). Бұл "қоян өсіріп, күтіп бағатын адам" деген мағынаны білдіреді. Румын тіліндегі халық этимологиясы бойынша "Zăiicer" сөзі "Құдайлар (құрбандық сұрап тұр)" дегенді білдіреді. Ағылшын тілінде қаланың ертедегі жазбаларында Saitchar қолданылған.
In Serbian, the city is known as Zaječar (Зајечар); in Romanian as Zaicear, Zăiicer (archaic name), Zăiceri, Zăicear or Zăiceari; in Macedonian as Заечар and in Bulgarian as Зайчар (Zaychar). The origin of the name is from the Torlak dialect name for "hare" = zajec / зајец (in all other Serbian dialects it is zec / зец, while in Bulgarian it is заек / zaek"). It means "the man who breeds and keeps hares". Folk etymology in Romanian, gives "Zăiicer" as meaning "the Gods are asking (for sacrifice)". Early renderings of the city in English used Saitchar.
Ежелгі
Заекар қаласында үш Рим императоры дүниеге келді: Галерий (293–311 жылдары билеген), Максимин (305–312 жылдары билеген) және Лициний (308–324 жылдары билеген). Заежардың шетінде орналасқан Гамзиград Ромулиананың кеш Римдік бекінілген сарай кешені мен мемориалдық комплексі император Каи Валериус Галлериус Максимианның тапсырысымен 3-ші ғасырдың соңы мен 4-ші ғасырдың басында салынды. Ол императордың анасы Ромуланың құрметіне Феликс Ромулиана деп аталды. Бұл орын бекіністер, кешеннің солтүстік-батыс бөлігіндегі сарай, базиликалар, ғибадатханалар, ыстық су ванналары, мемориалдық комплекс және тетрапилоннан тұрады. Бұл орын Екінші тетрархия дәуірінің идеологиясымен ерекшеленетін Рим құрылыс дәстүрінің бірегей куәсі болып табылады. Бұл ғимараттар тобының ерекшелігі – салтанатты және естелік функцияларының өзара байланысы. Бұл жердегі екі кеңістіктік ансамбльдің арақатынасын тетрапилон арқылы баса көрсетуге болады, ол бір жағынан дүниелік бекініс пен сарайдың, екінші жағынан соңғы тыныс алатын кесенелер мен қасиетті ескерткіштердің тоғысқан жеріне орналасқан.
Three Roman Emperors were born in the city of Zaječar: Galerius (r. 293–311), Maximinus (r. 305–312) and Licinius (r. 308–324). The Late Roman fortified palace compound and memorial complex of Gamzigrad Romuliana at the outskirts of Zaječar was commissioned by Emperor Caius Valerius Galerius Maximianus, in the late 3rd and early 4th century. It was known as Felix Romuliana, named after the Emperor's mother Romula. The site consists of fortifications, the palace in the north western part of the complex, basilicas, temples, hot baths, memorial complex, and a tetrapylon. The site offers a unique testimony of the Roman building tradition marked by the ideology of the period of the Second Tetrarchy. The group of buildings is also unique in its intertwining of ceremonial and memorial functions. The relation between two spatial ensembles in this site is stressed by the tetrapylon which is placed on the crossroads between the worldly fortification and palace on the one side and the other worldly mausoleums and consecration monuments on the other.
Орта ғасырлар
VII ғасырда славяндар аймаққа енді, ал сол аймақта тұрған тайпа Тимочани деп аталды. Орта ғасырларда Заечар аймағы Болгария, Венгрия және Сербия арасында даулы болды. IX-XI ғасырларда және XIII ғасырда қазіргі Заечар аумағы Болгария империясының құрамына кірді. Соңында, ол 15 ғасырдың бірінші жартысында Осман билігіне түсті. Заечардың ең көне сақталған жазбасы Осман дефтерінде 1466 жылы тіркелген. Сол кезде он сегіз отбасы (задруга) ғана тұрған.
Slavs entered the region during the 7th century, and the tribe living in the area was called Timočani. During the Middle Ages, the area of Zaječar was contested between Bulgaria, Hungary and Serbia. During periods in the 9th 11th centuries and the 13th century the territory of modern day Zaječar was a part of the Bulgarian Empire. It finally fell under Ottoman rule during the first half of the 15th century. The oldest preserved rendering of Zaječar listed in an Ottoman defter dates from 1466. At the time, there were only eight extended families (zadrugas) living there.
Қазіргі заманғы
Бірінші серб көтерілісінде 1806 жылы Хайдук Велько Петрович аймақты Осман үкімшілігінен азат етті. Османдықтар 1813 жылы аймақты қайта басып алды, бірақ 1833 жылы Сербияға берді. Сербия этнографы Милан Д. Миличевичтің мойындағандай, қала мен оның оңтүстігіндегі аймақтың халқының бір бөлігі болгарлар болды. Қала 1876-1878 жылдардағы серб-түрік соғысына белсенді қатысты. 1883 жылы қала атақты Тимок көтерілісіне ішінара тартылды, ол шаруалардың қаруларын тәркілеу туралы үкіметтік бұйрығына және милицияны тұрақты армиямен алмастыру заңына қарсы реакция болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Болгария 1915 жылдан 1918 жылға дейін Заежарды басып алды. 1929 жылдан 1941 жылға дейін қала Югославия Корольдігінің Морава Бановинасының құрамына кірді. 1941 жылдың 14 сәуірінде неміс әскері Заежарды басып алды, ал 1941 жылдың 22 сәуірінен бастап Сербиядағы әскери қолбасшы аумағының бөлігі ретінде басқарылды. Заежар 1944 жылдың 7-8 қазанында Югославия партизандары мен Қызыл Армияның бірлескен операциясы барысында азат етілді.
In the First Serb Uprising, Hajduk Veljko Petrović liberated the area from Ottoman rule in 1806. The Ottomans retook the area in 1813 but finally ceded it to Serbia in 1833. The population of the city and of the area to the south of it was partly Bulgarian, as the Serbian ethnographer Milan Đ. Milićević recognized. The city actively participated in the Serbo Turkish War of 1876 1878. In 1883, it was partially engulfed in the famous Timok Uprising, a reaction against a governmental order to confiscate peasants' firearms and against a law replacing the militia with a standing army. Bulgaria occupied Zaječar from 1915 to 1918, during the First World War. From 1929 to 1941, the city was part of the Morava Banovina of the Kingdom of Yugoslavia. The German army occupied Zaječar on 14 April 1941, during the Second World War; it was administered as part of the Territory of the Military Commander in Serbia from 22 April 1941. Zaječar was liberated on 7–8 October 1944 in a joint operation by Yugoslav Partisans and the Red Army.
Климат
Заежардың ылғалды континенталды климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: Dfa), ол ылғалды субтропиктік климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfa) өте жақын.
Zaječar has a humid continental climate (Köppen climate classification: Dfa), that's very close to a humid subtropical climate (Köppen climate classification: Cfa).
Демография
2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, Заежар қаласының халқы 59 461 адамды құрайды, ал қалалық жерде 38 165 адам тұрады. Қаланың қалалық ауданы 97 км²-ден астам.
According to the 2011 census, the city of Zaječar has a population of 59,461 inhabitants, while the urban area has 38,165 inhabitants. The city has an urban area of over 97 km².
Спорт
Заежарда 2006 жылы Сербияның триатлон чемпионаты өтті. Қалада екі спорттық-сауықтыру орталығы бар, "Popova plaža" және "SRC Kraljevica", ŽRK Zaječar клубының үйі, ал үшіншісі "Kotlujevac" қайта жаңартылуда.
Zaječar hosted 2006 Serbian triathlon championship. The city has two sport recreation centers, "Popova plaža" and "SRC Kraljevica" home of ŽRK Zaječar, while a third, "Kotlujevac", is under reconstruction.
Театр
Заечарда 1947 жылдың 2 ақпанында "Oblasno narodno pozorište" деген атпен салынған "Зоран Радмилович" театры орналасқан. Жаңа театрдың сахнасында алғаш рет "Жита цветаю" спектаклі көрсетілді. Театр 45 жылдығында (1992 жылы) сол жерде туған белгілі және жақсы көрілетін актерді құрметтеп "Зоран Радмилович" деп атауын өзгертті. Жыл сайын осы театр "Дани Зорана Радмилович" өнер фестиваліне үй иесі болады.
Zaječar is home to the "Zoran Radmilović" theatre built 2 February 1947 under the name of the "Oblasno narodno pozorište". The first play ever performed in the new theatre was "Žita cvetaju". The theatre was renamed during its 45th (1992) anniversary as "Zoran Radmilović" to celebrate a famous and beloved actor who was born there. Every year, this theatre is home to the "Dani Zorana Radmilovića" art festival.
ZA*73T
Заманауи өнер фестивалі ZALET (ZA*73T) көрмелер, концерттер, әдеби кештер мен эксперименталды театр сияқты шараларды ұйымдастырады.
The Festival of Contemporary Art ZALET (stylised as ZA*73T) organizes manifestations, such as exhibitions, concerts, literary evenings and experimental theater.
Гитара ойнату
Гитарияда (серб. Guitar fest) – жаз айларында жаңадан құрылған топтарды насихаттау үшін өткізілетін музыкалық фестиваль. 1969 жылдан бері жалғасып келе жатқан Гитарияда Сербия мен Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең ұзақ өмір сүрген фестивальдердің бірі. Фестиваль 1970 жылы Заечарда өзін бастады. 80-90 жылдары Bjesovi және Galija сияқты Сербияның танымал топтары Гитарияда байқауында жеңіс тудырды. Гитарияда фестивалінің бағдарламасы бірнеше бөлімнен тұрады. Негізгі бөлігі – жаңа топтардың өнер көрсетуі, сондай-ақ суретшілердің рок, блюз, метал және осыған ұқсас тақырыптардағы көркем көрмелері.
Gitarijada (Serbian Cyrillic: Гитаријада, trans. Guitar fest) is a musical festival held during the summer in order to promote demo bands. Held since 1969, Gitarijada is one of the longest lasting festivals in Serbia and in South Eastern Europe. The festival started its life in Zaječar during 1970. Some of notable bands from Serbia such as Bjesovi & Galija were winners in the Gitarijada competition during the '80s and '90s. The programme of the Gitarijada festival has several parts. Demo battles as a main item, with performances of artists and art exhibitions involving themes like rock, blues, metal and similar ones.