Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германияны әлсірету жоспары

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германияны тұрақсыздандыру жоспары

Моргентау жоспары – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның қару-жарақ өнеркәсібін жою және әскери күшке негізделген басқа да маңызды салаларын жою немесе тоқырату арқылы әлсірету туралы ұсыныс болды. Бұл Реур аймағындағы барлық өнеркәсіптік кәсіпорындар мен жабдықтарды жоюды немесе тоқыратуды қамтитын шараларды көздеді. Оны алғаш рет АҚШ-тың қазынашылық министрі Генри Моргентау кіші 1944 жылы «Германияның капитуляциядан кейінгі бағдарламасы жөніндегі ұсыныстар» деген меморандумда ұсынды. 1947 жылдан бастап АҚШ саясаты «тұрақты және өнімді Германияны» қайта құруға бағытталды, одан кейін Маршалл жоспары іске асырылды. Моргентау жоспары 1944 жылдың қыркүйегінде АҚШ баспасөзінде жарияланғаннан кейін, неміс үкіметі оны дереу пайдаланып, Еуропадағы соғыстың соңғы жеті айында немістерді күресуге үгіттеудің бір бөлігі ретінде қолданды.

Екінші Квебек конференциясы (1944 жылдың қыркүйегі)

1944 жылдың 12-16 қыркүйегінде Квебек қаласында өткен Екінші Квебек конференциясында Ұлыбритания және АҚШ үкіметтері, тиісінше Уинстон Черчилль мен Франклин Д. Рузвельт өкілдік еткен, Моргентаудың бастапқы ұсынысына негізделген Германияға қатысты бірқатар мәселелер бойынша келісімге келді. Черчилль дайындаған меморандумда "Рур және Саар аймақтарындағы соғыс өндірісін жоюға және Германияны негізінен ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығымен айналысатын елге айналдыруға" бағытталған шаралар қарастырылған. Алайда, онда елді бірнеше тәуелсіз мемлекеттерге бөлу жоспары енді қамтылмады. Бұл меморандум сондай-ақ Моргентау жоспары деп аталады.

Рузвельт бұл жоспарды қолдады

Қаржы министрі ретінде Моргентау бастапқыда Германия үшін жоспарларды әзірлеуге қатыспады. Тамыз айының басында Еуропаға сапарында оның Қазынашылық департаментіндегі ең сенімді серігі Гарри Декстер Уайт оған Мемлекеттік департаменттен түскен хабарламаны ұсынды. Бұл хабарлама Моргентауға негізгі мақсат – Германияны экономикалық тұрғыдан қайта құру, соның арқасында бірнеше жылдан кейін олар өтемақы төлеуге қабілетті болады деген ой қалдырды. Оның ойынша, бұл 10 жылдан кейін үшінші дүниежүзілік соғысқа дайын болады деген болжамға негізделген. Еуропадан оралғаннан кейін Моргентау мемлекеттік хатшы Корделл Халлға Германия мәселесімен дереу айналысатынын былай деп мәлімдеді: "Бұл менің міндетім емес екенін түсінемін, бірақ мен мұны американдық азамат ретінде жасаймын, және осылай жалғастырамын, барлығы дұрыс екенін білгенше тығырықтан шығуға тырысамын". Ол дереу президентке өзінің байқауларын және Халл жасаған ағымдағы хабарламадағы қауіптерді жеткізді. Президентке қол жеткізген нәтижелерге қызығушылық туды, бірақ Моргентаудың барлық үмітіне қарамастан, Рузвельт бастапқыда оны жоспарларды әзірлеуге ресми түрде шақырмады. Моргентау енді өзінің мақсатына басқа жолмен қол жеткізуге тырысты. Соғыс министрі Генри Л. Стимсонмен болған кездесуде ол Стимсон, Халл және өзінен тұратын комитет Квебектегі алдағы конференцияға арналған хабарламаны әзірлеу үшін кездесу керек деп ұсынды. Президентке тағы бір рет жүгінгенде ол жоспарды қазіргі күйінде іске асырудың жағымсыз салдары болатынын тағы да нақты айтты. Ол сондай-ақ президентке ұнамайтын бөліктерді ғана көрсетті. Бұл әрекет сәтті болды. Моргентаудың түсіндірмелері Рузвельтті Халл мен Стимсонға "Германия Нидерланды немесе Бельгия сияқты қалпына келтірілуі керек" деген АҚШ-тың оккупациялық саясатының тым жұмсақ екендігін жазуға итерді. Оның ойынша, немістер "әр күні армиялық асханалардан берілетін сорпамен үш рет тамақтануы керек", сонда "олар осы тәжірибені өмір бойы есінде сақтайды". Бұдан өзге, Рузвельт Германияның болашағын қарастыру үшін Моргентау, Стимсон және Халлдан тұратын комитет құрды. Алайда, келіспеушіліктердің салдарынан комитет бірлескен хабарламаны әзірлей алмады. Моргентау бір жағынан Германияның индустриялық құрылымын қирату жоспарларын жасап жатқанда, АҚШ үкіметінің басқа бөлімдері нацистік биліктен кейін елді қайта құру жоспарларын жасап жатты. Ең бастысы, соғыс кезінде неміс компанияларымен тығыз байланыста болған американдық бизнес элитасы мүмкіндігінше тезірек бизнеске оралуға мүдделі болды. Халл, керісінше, Моргентаудың сыртқы саясатқа "көзді жолдамайтын араласуына" ашуланды. Халл Рузвельтке бұл жоспар соңғы қарсылықты тудырып, мыңдаған американдықтардың өмірін құрбан ететінін айтты. Ол жоспардан қатты ренжіді, ұйқысыздық пен тамақтанбаудан зардап шекті және ауруханаға түсті. Кейін ол денсаулығына байланысты отставкаға кетті, бірақ оның отставкаға кетуіне "Моргентаудың ісі" себеп болды деген әңгімелер тарады. Осылайша, 1944 жылдың 6 қыркүйегінде Германия мәселелері бойынша Министрлер кабинетінің комитеті Рузвельтпен кездесіп, Мемлекеттік, Соғыс және Қазынашылық департаменттері дайындаған үш түрлі хабарламаны талқылады. Моргентаудың АҚШ үкіметіндегі үлкен қарсылыққа қарамастан Квебекте өзінің жоспарларын ұсына алғаны Халлдың денсаулығының нашарлауымен байланысты. Шындығында, Рузвельт Халлдан Квебекке бірге баруын сұраған, бірақ ол денсаулығына байланысты бара алмады. Конференция басталғанда ғана Рузвельт Моргентаудан Квебекке еріп келуін өтінді. Ақырында, Рузвельттің Моргентаудың ұсынысын қабылдауына себеп Иосиф Сталинмен жақсы қарым-қатынаста болу қалауы және Германияға қатал қарау қажеттігіне жеке сенімі болуы мүмкін. 1944 жылдың 26 тамызында Голландияның Вильгельмина патшайымына жазған хатында Рузвельт былай деп жазды: "Немістерге қатысты қайырымдылық танытатындар, оларды қайтадан христиандыққа қайтаруды үміттенеді, ал басқалары әлдеқайда "қатаң" көзқарас ұстанады. Мен, әрине, соңғы топқа жатамын, өйткені мен қанқұмар болмасам да, немістердің кем дегенде осы жолы соғыста жеңілгенін білгім келеді".

As Secretary of the Treasury, Morgenthau was initially not involved in the drafting of the plans for Germany. On a trip to Europe at the beginning of August, Harry Dexter White, his most trusted collaborator in the Treasury Department, presented him the memorandum from the State Department. This memorandum left Morgenthau with the impression that the main aim was to rebuild Germany economically to such an extent that after a few years they would be able to pay reparations. For him, it came down to the supposition that after 10 years they would be ready to start World War III. After his return from Europe, Morgenthau informed Secretary of State Cordell Hull that he would immediately take care of Germany's affairs with the following words: "I appreciate the fact that this isn't my responsibility, but I'm doing this as an American citizen, and I'm going to continue to do so, and I'm going to stick my nose into it until I know it is all right." He right away informed the President of his observations and the dangers he saw in the existing memorandum drawn up by Hull. The President showed increased interest in what had been accomplished, but despite all of Morgenthau's hopes, Roosevelt initially did not officially invite him to take part in the drafting of the plans. Morgenthau now tried to achieve his objective in another way. In a meeting with Secretary of War Henry L. Stimson shortly thereafter, he suggested that a committee consisting of Stimson, Hull, and himself should meet to work out a memorandum for the upcoming conference in Quebec. In his next attempt at the President, he once again made clear that implementing the plan as it stood would have undesirable consequences. He also exclusively showed excerpts that he knew would displease the President. The lecture did not miss its aim. Morgenthau's explanations persuaded Roosevelt to write to Hull and Stimson that US occupation policy, which anticipated that "Germany is to be restored just as much as the Netherlands or Belgium", was excessively lenient. A better policy would have the Germans "fed three times a day with soup from Army soup kitchens", so "they will remember that experience the rest of their lives." In addition, Roosevelt officially set up a committee consisting of Morgenthau, Stimson, and Hull to deal with the future of Germany. However, due to serious disagreement, the committee was unable to draw up a collaborative memorandum. Morgenthau on one side was drafting plans for how Germany could be ruined industrially, while other parts of the US government were already forging plans for how the country could be rebuilt after Nazi rule. Above all, the American business elite, which was still closely intertwined with German companies during the war, was interested in getting back to business as soon as possible. Hull, on the other hand, was outraged by Morgenthau's "inconceivable intrusion" into foreign policy. Hull told Roosevelt that the plan would inspire last ditch resistance and cost thousands of American lives. Hull was so upset over the plan that he suffered from insomnia and eating problems and was hospitalized. He later resigned for health reasons, though there were anecdotal reports that his resignation was brought about by "the Morgenthau business". So it came about that the Cabinet Committee on Germany met with Roosevelt on September 6, 1944, and discussed three different memoranda prepared by the State, War, and Treasury Departments. The fact that Morgenthau was able to present his plans in Quebec despite the great resistance within the US government is precisely due to Hull's poor health. In fact, Roosevelt had asked Hull to accompany him to Quebec, but he was unable to do so for health reasons. It was only at the last minute, when the conference was on, that Roosevelt asked Morgenthau to follow him to Quebec. Ultimately, Roosevelt's motivations for agreeing to Morgenthau's proposal may be attributed to his desire to be on good terms with Joseph Stalin and to a personal conviction that Germany must be treated harshly. In an August 26, 1944, letter to Queen Wilhelmina of the Netherlands, Roosevelt wrote that "There are two schools of thought, those who would be altruistic in regard to the Germans, hoping by loving kindness to make them Christians againand those who would adopt a much 'tougher' attitude. Most decidedly I belong to the latter school, for though I am not bloodthirsty, I want the Germans to know that this time at least they have definitely lost the war."

Черчилльдің жоспарға алғашқы қарсылығы

Черчилль бастапқыда бұл ұсынысты қолдауға құштар болмады, «Англия өлі денеге тізгінталған болады» деді. Рузвельт Черчилльге Тегеран конференциясында Сталиннің айтқандарын еске салып, «Германия заманауи металл жиһаз өндірсін бе? Металл жиһаз жасауды қару-жарақ өндірісіне жылдам түрлендіруге болады» деді. Келісім Черчилльтің келіспеушілігімен аяқталды, бірақ Рузвельт Моргентау мен Уайттың Черчилльдің жеке хатшысы Лорд Червеллмен әрі қарай талқылауларын жалғастыруын ұсынды. Лорд Червелл «нацистік Германияға деген жек көрушілігі патологиялық деңгейде, ал кек алуға деген құштарлығы орта ғасырлық сипатта» деп сипатталған. Моргентау өз қызметкерлеріне «Лорд Червеллдің қаншалықты көмектескенін жеткізе алмаймын, себебі ол Черчилльді қалай басқаруға болатынын кеңес бере алатын» деген. Қайсылай болса да, Червелл Черчилльді ойын өзгертуге көндіре алды. Кейін Черчилль «Бастапқыда мен бұл идеяға қарсы болдым. Бірақ Президент және Моргентау мырза, бізден көп нәрсе күтіп отырғандықтан, соңында оны қарастыруға келістік» деді. Кейбіреулер «бізден көп нәрсе күтіп отырғандықтан» деген сөз тіркесі Черчилльті сатып алуға байланысты деп түсіндірді және Рузвельттен Халлға 15 қыркүйекте жіберілген хатты атап өтті: «Моргентау Квебекте Германияға арналған жоспарымен бірге Ұлыбританияға алты жарым миллиард доллар көлемінде несие беру туралы ұсыныс жасады». Халл бұл туралы: «Бұл кейбіреулерге Қаржы министрінің Германия үшін оның апатты жоспарына келісім беруіне себеп болған сыйақы сияқты көрінуі мүмкін» деп түсіндірді. Квебекте Уайт Лорд Червеллге Ұлыбританияға экономикалық көмек көрсету британдықтардың жоспарды мақұлдауына байланысты екенін түсіндірді. Жоспарға қол қою кезінде, қарыз шартына қол қоюмен бірге, Президент Рузвельт оларға ең алдымен жоспарға қол қоюды ұсынды. Бұл Черчилльді таң қалдырып: «Менен не қалайсыз? Артқы аяқтарыма тізе бүгіп, Фала сияқты жалбарынуым керек пе?» деуге мәжбүр етті.

Churchill was not initially inclined to support the proposal, saying "England would be chained to a dead body." Roosevelt reminded Churchill of Stalin's comments at the Tehran Conference, and asked "Are you going to let Germany produce modern metal furniture? The manufacture of metal furniture can be quickly turned into the manufacture of armament." The meeting broke up on Churchill's disagreement but Roosevelt suggested that Morgenthau and White continue to discuss with Lord Cherwell, Churchill's personal assistant. Lord Cherwell has been described as having "an almost pathological hatred for Nazi Germany, and an almost medieval desire for revenge was a part of his character". Morgenthau is quoted as saying to his staff that "I can't overemphasize how helpful Lord Cherwell was because he could advise how to handle Churchill". In any case, Cherwell was able to persuade Churchill to change his mind. Churchill later said that "At first I was violently opposed to the idea. But the President and Mr. Morgenthau from whom we had much to askwere so insistent that in the end we agreed to consider it". Some have read into the clause "from whom we had much to ask" that Churchill was bought off, and note a September 15 memo from Roosevelt to Hull stating that "Morgenthau has presented at Quebec, in conjunction with his plan for Germany, a proposal of credits to Britain totalling six and half billion dollars." Hull's comment on this was that "this might suggest to some the quid pro quo with which the Secretary of the Treasury was able to get Mr. Churchill's adherence to his cataclysmic plan for Germany". At Quebec, White made sure that Lord Cherwell understood that economic aid to Britain was dependent on British approval of the plan. During the signing of the plan, which coincided with the signing of a loan agreement, President Roosevelt proposed that they sign the plan first. This prompted Churchill to exclaim: "What do you want me to do? Get on my hind legs and beg like Fala?"

Жоспардан бас тарту

Энтони Иден бұл жоспарға қатысты қатты қарсылық білдірді және бірқатар адамдардың қолдауымен Ұлыбританияда Моргентау жоспарына тоқет салуға қол жеткізді. АҚШ-та Халл Германияға жерден басқа ештеңе қалмайтынын, ал немістердің тек 60 пайызы ғана жермен күнеріп, қалған 40 пайызының қаза болатынын айтты. Стимсон Рузвельтке одан да күштірек қарсылық танытты. Стимсонның сөзінше, президент тек Ұлыбританияға Рураймағынан үлес беруге көмектескім деген ниетте болғанын және Германияны толық деиндустриализациялауды жоспарламағанын мәлімдеді. Стимсон: «Мырза Президент, сіз маған шындықты айтпауыңызды ұнатпаймын» деп жауап берді де, Рузвельтке ол қол қойған құжатты қайта оқып берді. Бұл сөздерге қатты ойылған Рузвельт, «Мен мұны бастауыш әріптерімен қалай бекіте алғанымды түсінбеймін» деді. Рузвельт бұл жоспарды шын мәнінде қабылдамағанын Елеонора Рузвельттің кейінгі сөздері де қолдайды. Ол оның жоспардың негізгі қағидаларымен келіспегенін естімегенін және «баспасөз материалдарының қоздырған әсерінен ол сол кезде кез келген түпкілікті шешімнен бас тартудың дұрыс екенін сезінгенін» айтты. Дегенмен, басқа да дереккөздер Рузвельт өзі қол қойған бағдарламаның қаншалықты ауыр салдарға әкелетінін түсінбегенін көрсетеді. 1945 жылдың 10 мамырында президент Трумэн JCS (Бірлескен штабтар саясаты) 1067-ні бекітті, ол Германиядағы АҚШ оккупациялық күштеріне «Германияның экономикасын жаңғыртуға бағытталған ешқандай қадамдар жасауға [немесе Германия экономикасын сақтауға немесе нығайтуға бағытталған қадамдар жасауға тыйым салды».

Соғыс салдары

Журналист Дрю Пирсон 1944 жылдың 21 қыркүйегінде бұл жоспарды жариялады. Пирсонның өзі оған жақсы қатынысты болғанымен, «The New York Times» және «The Wall Street Journal» газеттерінде одан да сынап жазған мақалалар тез жарияланды. Жозеф Геббельс өзінің үгіттерінде Моргентау жоспарын пайдаланды. Геббельс «Еврей Моргентау» Германияны алып картоп егістігіне айналдыруды қалаған деді. «Völkischer Beobachter» газетінің тақырыбында: «Рузвельт пен Черчилль еврейлерді өлтіру жоспарына келісті!» деп жазылған. «The Washington Post» Геббельске көмектесуді тоқтатуға шақырды: егер немістер алдынан толық құрылыстан басқа ештеңе күтпейтін болса, онда олар соғыса береді. Республикалық партиядан президенттікке үміткер Томас Дьюи сайлау кампаниясында немістердің бұл жоспардан қорқып, фанатикалық қарсылыққа шыққанын айтты: «Қазір олар үмітсіздікпен күресуде». Генерал Джордж Маршалл Моргентауға немістердің қарсылығының күшейгеніне шағымданды. Моргентаудың Германияға қатысты жоспарынан бас тартуын үміттене отырып, президент Рузвельттің күйеу баласы, Соғыс министрлігінде жұмыс істейтін лейтенант-полковник Джон Боэтигер, Моргентауға Аахен қаласын басып алу үшін бес апта бойы қаһарлы неміс қарсылығына қарсы күрескен американдық әскерлердің Моргентау жоспарының «немістерге отыз дивизияға тең екенін» айтқанын түсіндірді. Моргентау бас тартты. 1944 жылдың 11 желтоқсанында ОСС оперативтігі Уильям Донован Берннен Рузвельтке телеграмма жіберіп, Моргентау жоспарының немістердің қарсылығына тигізген салдары туралы ескертті. Бұл хабар «Neue Zürcher Zeitung» газетінде жақында жарияланған мақаланың аудармасы еді. Әзірге одақтастар оппозицияға ешқандай қолдау көрсеткен жоқ. Керісінше, олар бей-жайлықтан немесе мақсатты түрде жариялаған мәлімдемелерімен халық пен нацистерді біріктірді. Мысалы, Моргентау жоспары Геббельске ең жақсы мүмкіндік берді. Ол өз отандастарына жаудың Германияны құлдыққа салуды жоспарлап отырғанын нақты дәлелдеді. Германияның жеңілістен ештеңе күтпеуі, тек қанау мен ұсақталу туралы сенім әлі де күшті, және осының салдарынан немістер соғыса беруде. Бұл режим туралы емес, отан туралы мәселе, және оны сақтау үшін әрбір неміс, нацист болсын немесе оппозиция мүшесі болсын, шақыруға бағынуға міндетті.

Journalist Drew Pearson publicized the plan on 21 September 1944. Although Pearson himself was sympathetic to it, more critical stories in The New York Times and The Wall Street Journal quickly followed. Joseph Goebbels used the Morgenthau Plan in his propaganda. Goebbels said that "The Jew Morgenthau" wanted to make Germany into a giant potato patch. The headline of the Völkischer Beobachter stated, "Roosevelt and Churchill Agree to Jewish Murder Plan!" The Washington Post urged a stop to helping Dr. Goebbels: if the Germans suspect that nothing but complete destruction lies ahead, then they will fight on. Republican presidential candidate Thomas Dewey complained in his campaign that the Germans had been terrified by the plan into fanatical resistance: "Now they are fighting with the frenzy of despair". General George Marshall complained to Morgenthau that German resistance had strengthened. Hoping to get Morgenthau to relent on his plan for Germany, President Roosevelt's son in law Lt. Colonel John Boettiger, who worked in the War Department, explained to Morgenthau how the American troops who had to fight for five weeks against fierce German resistance to capture the city of Aachen had complained to him that the Morgenthau Plan was "worth thirty divisions to the Germans". Morgenthau refused to relent. On December 11, 1944, OSS operative William Donovan sent Roosevelt a telegraph message from Bern, warning him of the consequences that the knowledge of the Morgenthau plan had had on German resistance. The message was a translation of a recent article in the Neue Zürcher Zeitung. So far, the Allies have not offered the opposition any serious encouragement. On the contrary, they have again and again welded together the people and the Nazis by statements published, either out of indifference or with a purpose. To take a recent example, the Morgenthau plan gave Dr. Goebbels the best possible chance. He was able to prove to his countrymen, in black and white, that the enemy planned the enslavement of Germany. The conviction that Germany had nothing to expect from defeat but oppression and exploitation still prevails, and that accounts for the fact that the Germans continue to fight. It is not a question of a regime, but of the homeland itself, and to save that, every German is bound to obey the call, whether he be Nazi or member of the opposition.

Саясатқа әсер ету

Моргентау жоспарының жариялануына байланысты қоғамдық пікірдің теріс реакциясынан кейін президент Рузвельт оны мойынбастырмады, былай деді: «Бұл шаруашылық, егіншілік Германия туралы – бұл әбсурд. Мен мұндай нәрсені мақұлдаған емеспін. Мен олай болмағаныма сенімдімін. Мен мұны есімде ұстамаймын.» Президент соғыс аяқталуына дейін қайтыс болды, ал жоспар ешқашан іске аспады. 1946 жылдың қаңтар айында Одақтас Бақылау Кеңесі Германия экономикасының болашағына негіз салды, неміс болат өндірісіне шектеу қойып, рұқсат етілген ең жоғары деңгей соғысқа дейінгі деңгейдің шамамен 25% құрады. Осылайша, жұмысы тоқтап қалған болат зауыттары таратылды. Потсдам конференциясының нәтижесінде барлық оккупациялық күштер Германияның тұрмыс деңгейі соғыста болған еуропалық көршілерінен, әсіресе Франциядан аспауын қамтамасыз етуге міндетті болды. Германия 1932 жылғы тұрмыс деңгейіне дейін төмендетілуі керек еді. 1946 жылы қол қойылған алғашқы «өнеркәсіп деңгейі» жоспарында Германияның ауыр өнеркәсібі 1938 жылғы деңгейдің 50% дейін төмендетілуі керек екені, осы мақсатта 1500 өндіріс орны жабылуы тиіс екені көрсетілді. Осы саясаттарды іске асырудың тудырған мәселелері Германиядағы АҚШ шенеуніктерінің көпшілігіне аян болды. Германия ұзақ жылдар бойы Еуропаның өнеркәсіптік қуаты болды, ал оның кедейлігі Еуропаның жалпы қалпына келуіне кедерілді. Германиядағы тапшылықтар оккупациялық күштерге де қосымша шығындар әкелді, олар GARIOA (Оккупацияланған аумақтардағы үкімет және көмек) бағдарламасы арқылы ең маңызды тапшылықтарды жабуға тырысты. Еуропадағы кедейлік пен ашаршылықтың жалғасуын ескере отырып, және Германияның коммунистерге өтуіне жол бермеу маңызды болған «Суық соғыс» басталған кезде, 1947 жылға қарай саясатты өзгерту қажеттігі анық болды. Бұл өзгеріс Джеймс Ф. Бёрнс, сол кездегі АҚШ Мемлекеттік хатшысының 1946 жылдың 6 қыркүйегінде Штутгартта жасаған «Германия бойынша саясатты қайта қарау» атты танымал сөзімен жарияланды. «Үміт сөзі» деп те аталатын бұл сөз АҚШ-тың болашақ саясатының бағытын белгіледі, Моргентау жоспарының экономикалық саясатын жоққа шығарды және экономикалық жаңғырту саясатына өту туралы хабарлап, немістерге болашаққа үміт сыйлады. Герберт Гувердің 1947 жылғы есептері және «Германия туралы есеп» оккупациялық саясатты өзгертуге көмектесті. Батыс державаларының ең үлкен қорқынышы – кедейлік пен аштық немістерді коммунизмге итеретіні болды. Генерал Люциус Клей: «Күніне 1500 калориямен коммунист болу мен 1000 калориямен демократияға сенудің арасында таңдау жоқ» деді. Бірлескен штабтар басшылығы мен генералдар Клей және Маршаллдың ықпалымен Трумэн әкімшілігі Еуропадағы экономикалық жаңғыру бұрынғыдай неміс өнеркәсіптік базасына тәуелді болмайынша мүмкін емес екенін түсінді. Бұрынғы жазалаушы JCS 1067, Германиядағы АҚШ оккупациялық күштеріне «Германияның экономикалық жаңғыруына бағытталған ешқандай қадам жасамауға» нұсқау берген еді. Ол JCS 1779-мен ауыстырылды, ол «реттелген, өркендеген Еуропа тұрақты және өнімді Германияның экономикалық үлесін қажет етеді» деп атап өтті. Бұл саясаттың өзгеруінің ең айқын мысалы – АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж Маршаллдың «Еуропалық жаңғырту бағдарламасы», кеңінен Маршалл жоспары ретінде танылған жоспар, ол несие түрінде, басқа елдерге берілген тегін көмектен өзгеше, Батыс Германияға ұсынылды.

Following the negative public reaction to the publishing of the Morgenthau plan, President Roosevelt disowned it, saying "About this pastoral, agricultural Germany, that is just nonsense. I have not approved anything like that. I am sure I have not. I have no recollection of this at all." The president died before the end of the war, and the plan never took effect. In January 1946 the Allied Control Council set the foundation of the future German economy by putting a cap on German steel production; the maximum allowed was set at about 25% of the prewar production level. Steel plants thus made redundant were dismantled. Also as a consequence of the Potsdam Conference, the occupation forces of all nations were obliged to ensure that German standards of living could not exceed the average level of European neighbors with which it had been at war, France in particular. Germany was to be reduced to the standard of life it had known in 1932. The first "level of industry" plan, signed in 1946, stated that German heavy industry was to be lowered to 50% of its 1938 levels by the closing of 1,500 manufacturing plants. The problems brought on by the execution of these types of policies were eventually apparent to most US officials in Germany. Germany had long been the industrial giant of Europe, and its poverty held back the general European recovery. The continued scarcity in Germany also led to considerable expenses for the occupying powers, which were obligated to try to make up the most important shortfalls through the GARIOA (Government and Relief in Occupied Areas) program. In view of the continued poverty and famine in Europe, and with the onset of the Cold War which made it important not to lose all of Germany to the communists, it was apparent by 1947 that a change of policy was required. The change was heralded by Restatement of Policy on Germany, a famous speech by James F. Byrnes, then United States Secretary of State, held in Stuttgart on September 6, 1946. Also known as the "Speech of hope" it set the tone of future US policy as it repudiated the Morgenthau Plan economic policies and with its message of change to a policy of economic reconstruction gave the Germans hope for the future. Herbert Hoover's situation reports from 1947, and "A Report on Germany" also served to help change occupation policy. The Western powers' worst fear by now was that the poverty and hunger would drive the Germans to Communism. General Lucius Clay stated "There is no choice between being a communist on 1,500 calories a day and a believer in democracy on a thousand." After lobbying by the Joint Chiefs of Staff, and Generals Clay and Marshall, the Truman administration realized that economic recovery in Europe could not go forward without the reconstruction of the German industrial base on which it had previously been dependent. the punitive JCS 1067, which had directed the US forces of occupation in Germany to "take no steps looking toward the economic rehabilitation of Germany". It was replaced by JCS 1779, which instead stressed that "[a]n orderly, prosperous Europe requires the economic contributions of a stable and productive Germany". The most notable example of this change of policy was a plan established by US Secretary of State George Marshall, the "European Recovery Program", better known as the Marshall Plan, which, in the form of loans instead of the free aid granted to other countries, was extended to West Germany.

JCS 1067

Германиядағы әскери үкіметке арналған нұсқаулық 1944 жылдың тамызында дайын болды: ол неміс халқы үшін қалыпты өмірді қалпына келтіруді және Германияны қайта құруды ұсынды. Генри Моргентау оны президент Франклин Д. Рузвельтке жеткізді, ол оны оқығаннан кейін: "Бұл жерде де, Англияда да көптеген адамдар неміс халқының барлығы осы оқиғаларға жауапты емес деп санайды, тек бірнеше нацистер ғана кінәлі. Өкінішке орай, бұл фактіге сүйенбейді. Германия халқы бүкіл ұлттың қазіргі заманғы өркениеттің қағидаларына қарсы заңсыз құйрықшылыққа қатысқанын түсінуі керек." Жаңа құжат дайындалды, ол – Бірлескен штабтар директивасы 1067 (JCS 1067). Бұл директива Германиядағы АҚШ әскери оккупациялық үкіметіне "Германияның экономикалық жағдайына көмектесуге бағытталған [немесе] неміс экономикасын сақтауға немесе нығайтуға бағытталған ешқандай қадамдар жасауға тыйым салынады" деп бұйрық берді, сондай-ақ аштық, аурулар мен азаматтық тәртіпсіздіктерді оккупациялық әскерлерге қауіп төндіретін деңгейден төмен ұстауға бұйрық берді. Директива 1945 жылдың көктемінде Эйзенхауэрге ресми түрде жіберілді және ол тек АҚШ аймағына қатысты (басқа одақтастар оны қабылдауға тырысқанмен). Бұл директива 1945 жылдың 17 қазанына дейін құпия сақталды. АҚШ оның көп бөлігін Потсдам келісіміне енгізуге қол жеткізгеннен кейін екі айдан кейін ғана бұл туралы жұртшылыққа хабарланды. 1945 жылдың 10 мамырында Трумэн JCS 1067-ге қол қойды. Соғыс департаментінің Джон Дж. МакКлой енгізген JCS 1067 түзетулерін ескермей, Моргентау өз қызметкерлеріне бұл Қазыналық департамент үшін үлкен күн екенін және "біреу оны Моргентау жоспары деп танымайды" деп үміттенедінін айтты. Германияны оккупациялаған Моргентау OMGUS-та "Моргентау жігіттері" деп аталған тікелей мұра қалдырды. Бұл АҚШ Қазыналық департаментінің қызметкерлері, оларды Дуайт Д. Эйзенхауэр оккупациялық армияға "уақытша жұмысқа" жіберген. Бұл адамдар JCS 1067 директивасының мүмкіндігінше қатаң түсіндірілуін қамтамасыз етті. Олар оккупацияның алғашқы, шешуші айларында ең белсенді болды, бірақ Моргентаудың 1945 жылдың ортасында отставкаға кеткеннен кейін және біраз уақыттан соң, олардың жетекшісі полковник Бернард Бернштейннің де отставкаға кетуінен кейін де шамамен екі жыл бойы қызметтерін жалғастырды, ол оккупациялық армиядағы "Моргентау рухының сақтаушысы" болды. Моргентау JCS 1067 директивасына едәуір ықпал ете алды, ол 1947 жылдың шілдесіне дейін АҚШ оккупациялық саясатының негізі болды және Моргентау жоспары сияқты неміс халқының тұрмыс деңгейін төмендетуге бағытталған. Мұнай, каучук, сауда кемелері мен ұшақтарды өндіруге тыйым салынды. Оккупациялық күштер ауыл шаруашылығы саласынан басқа экономикалық дамуға көмектеспеуге тиіс болды. 1950 жылы шыққан "Германиядағы шешім" атты кітабында АҚШ-тың Жоғарғы комиссары генерал Люциус Клей былай деп жазды: "Бізге тіпті сонда-ақ Германия экспортқа өнім шығара алмаса, аштықтан өлетіні және өнеркәсіптік өндірісті жандандыру үшін дереу шаралар қабылдау қажет екені анық болды." Генерал Клейдің бас кеңесшісі Льюис Дуглас JCS 1067 директивасын айыптап: "Бұл директиваны экономикалық ақымақтар құрастырды. Еуропаның ең білікті жұмысшыларына барлық жағынан тапшылық болатын континентте мүмкіндігінше көп өнім өндіруге тыйым салудың ешқандай мәні жоқ." Дуглас директиваны қайта қарастыруды үмітпен Вашингтонға барды, бірақ оны жасай алмады. 1947 жылы JCS 1067 директивасы JCS 1779 директивасымен ауыстырылды, ол "Тәртіпті және өркендеген Еуропа тұрақты және өнімді Германияның экономикалық үлесін қажет етеді" деп мәлімдеді. Генерал Клейдің және Бірлескен штабтардың Германиядағы коммунистік ықпалға қатысты алаңдаушылығын, сондай-ақ Германияның өндірістік базасы болмаған жағдайда Еуропа экономикасының қалған бөлігінің қалпына келмеуін ескере отырып, 1947 жылдың жазында Мемлекеттік хатшы Джордж Маршалл "ұлттық қауіпсіздік негіздерін" келтіре отырып, президент Гарри С. Трумэнды JCS 1067 директивасын күштен шығаруға және оны JCS 1779 директивасымен алмастыруға көндірді. 1945 жылдың қарашасында АҚШ оккупациялық аймағының әскери губернаторы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр басқыншылық Германиядағы американдық әскери шенеуніктерге кітаптың 1000 данасын тегін таратуға рұқсат берді. Тарихшы Стивен Амброуз мынадай қорытынды жасады: Эйзенхауэрдің кейінірек бұл акт Моргентау жоспарын мақұлдамағанын туралы мәлімдемесіне қарамастан, Эйзенхауэр жоспарды мақұлдады және бұрын Моргентауға Германияға қалай қарау керектігі туралы өз идеяларының кем дегенде бір бөлігін берген. 1945 жылдың 7 қазанында "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалада бұл кітап американдықтардың аман қалуы үшін маңызды екені және Үшінші дүниежүзілік соғыстың алдын алуға көмектесетіні айтылды. Осы газетте 1945 жылдың 5 қазанында жарияланған Орвилл Прескотттың шолуында бүкіл әлем бұл кітаптың көшірмелері Германия саясаты үшін жауапты АҚШ-тың шешім қабылдаушыларына жетсе, пайда көретіні айтылды.

A Handbook for Military Government in Germany was ready in August 1944: it advocated a quick restoration of normal life for the German people and reconstruction of Germany. Henry Morgenthau Jr. brought it to the attention of President Franklin D. Roosevelt who, after reading it, rejected it with the words:
Too many people here and in England hold the view that the German people as a whole are not responsible for what has taken place – that only a few Nazis are responsible. That unfortunately is not based on fact. The German people must have it driven home to them that the whole nation has been engaged in a lawless conspiracy against the decencies of modern civilization. A new document was drafted, the Joint Chiefs of Staff directive 1067 (JCS 1067). Here the US military government of occupation in Germany was ordered to "take no steps looking toward the economic rehabilitation of Germany [or] designed to maintain or strengthen the German economy" and it was also ordered that starvation, disease and civil unrest were to be kept below such levels where they would pose a danger to the troops of occupation. The directive was formally issued to Eisenhower in the spring of 1945, and it applied only to the US zone (although attempts had been made to get the other Allies to accept it). The occupation directive remained secret until October 17, 1945. It was made known to the public two months after the US had succeeded in incorporating much of it into the Potsdam Agreement. On May 10, 1945, Truman signed JCS 1067. Ignoring the amendments to JCS 1067 that had been inserted by John J. McCloy of the War Department, Morgenthau told his staff that it was a big day for the Treasury, and that he hoped that "someone doesn't recognize it as the Morgenthau Plan". In occupied Germany, Morgenthau left a direct legacy through what in OMGUS commonly were called "Morgenthau boys". These were US Treasury officials whom Dwight D. Eisenhower had "loaned" to the Army of occupation. These people ensured that JCS 1067 was interpreted as strictly as possible. They were most active in the first crucial months of the occupation, but continued their activities for almost two years following the resignation of Morgenthau in mid 1945 and, some time later, also of their leader Colonel Bernard Bernstein, who was "the repository of the Morgenthau spirit in the army of occupation". Morgenthau had been able to wield considerable influence over JCS 1067, a basis for US occupation policy until July 1947, and, like the Morgenthau Plan, intended to reduce German living standards. The production of oil, rubber, merchant ships, and aircraft were prohibited. Occupation forces were not to assist with economic development apart from the agricultural sector. In his 1950 book Decision in Germany, Gen. Lucius D. Clay, US High Commissioner, wrote, "It seemed obvious to us even then that Germany would starve unless it could produce for export and that immediate steps would have to be taken to revive industrial production." Lewis Douglas, chief adviser to General Clay, denounced JCS Directive 1067 saying, "This thing was assembled by economic idiots. It makes no sense to forbid the most skilled workers in Europe from producing as much as they can in a continent that is desperately short of everything." Douglas went to Washington in the hopes of having the directive revised but was unable to do so. In 1947, JCS 1067 was replaced by JCS 1779, which instead stated that "An orderly, prosperous Europe requires the economic contributions of a stable and productive Germany." In view of increased concerns by Gen. Clay and the Joint Chiefs of Staff over communist influence in Germany, as well as of the failure of the rest of the European economy to recover without the German industrial base on which it was dependent, in the summer of 1947, Secretary of State George Marshall, citing "national security grounds", convinced President Harry S. Truman to revoke JCS 1067, and replace it with JCS 1779. In November 1945, General Dwight D. Eisenhower, the military governor of the US Occupation Zone, approved the distribution of 1,000 free copies of the book to American military officials in occupied Germany. Historian Stephen Ambrose draws the conclusion that, despite Eisenhower's later claims that the act was not an endorsement of the Morgenthau plan, Eisenhower both approved of the plan and had previously given Morgenthau at least some of his ideas on how Germany should be treated. A review in The New York Times on October 7, 1945, felt that the book was important to the survival of the American people and would help prevent World War III. A review by Orville Prescott on October 5, 1945, in the same newspaper concluded that the whole world would benefit if copies of the book reached the key US decisionmakers responsible for policy about Germany.

Бағалау және қазіргі заманғы маңыздылығы

Тарихи бағалаулар Моргентау жоспарының және JCS 1067 американдық және одақтас саясаттарының сипаты, ұзақтығы және салдары тұрғысынан әртүрлі. АҚШ дипломаты Джеймс Доббинс JCS 1067-нің алғашқы нұсқасы жоспар әлі де АҚШ саясаты ретінде түсінілген кезде жазылғанын және «Моргентау жоспарына ештеңе алмастырылмағандықтан, JCS 1067-нің соңғы нұсқасында Германияға қатысты қатал шаралар мен қатал бейбітшілік туралы барлық ниеттер сақталған» деп жазады. Алайда, Доббинстің сөзіне қарағанда, 1945 жылдың мамырында – 1945 жылдың сәуірінде бекітілгеннен кейін көп ұзамай – жаңа тағайындалған әскери губернатордың орынбасары генерал Клей директиваның жұмыс істемейтінін және бастапқыда оны қайта қарастыруды қалағанын мәлімдеді. Оған әдейі жасалған кемшіліктер көрсетілгеннен кейін генерал Клей қайта қарауды талап етпеді, бірақ «JCS 1067-ні түсіндіру және іске асыруда үлкен еркіндік алды». Клейдің ізгі ниетпен жасаған әрекеті кедергілерге тап болды, мысалы, генерал Маршалл оған қатаң бауырластық саясатын анағұрлым ақылға қонымды деңгейге дейін жеңілдетуге тыйым салды. Доббинс қатал жазалау шараларының уақыт өте келе реформаға ауысқанын атап өтеді, себебі АҚШ миллиондаған немістерді тамақтандыру мәселесімен және кеңестік экспансиямен бетпе-бет келді. Герхард Шульц (тарихшы) [de] американдық әскери үкіметінің 1947 жылға дейін JCS 1067 бойынша жұмыс істегенін айтады, ол оны «Моргентау жоспарының бастауын алған құрылым» деп сипаттады. Георг Котовски [de] сондай-ақ «Меніңше, [ревизионисттік пікірталастың] нәтижелерін білгенімше, 1941 жылы соғыстан кейінгі Германияға қатысты саясат жоспарлары жасалса да, президент мақсатты саясатқа негіз бола алатын ешқандай жоспар қабылдамады. Бұл Германия мәселесін Осі державалары мен Жапонияның соңғы жеңісінен кейінге қалдыруға әкелді. Ең көп дегенде, Моргентау жоспарының Рузвельттің қысқа мерзімге мақұлдауы оның Германияға қатысты саясатының басшылық қағидасы ретінде қарастырылуы мүмкін, әсіресе бұл жоспардың маңызды элементтері [JCS 1067]-ге енгендіктен» деді. Майкл Цюрн «Ешқашан да күшті Германия болмасын!» саясаты туралы айтады, ол атақты JCS 1067-де (Моргентау жоспарының ықпалымен) көрініс тапты, бірақ бұл принципті АҚШ Потсдам конференциясынан кейін тез арада тастады, бірақ 1947 жылға дейін JCS 1067 JCS 1779 және онымен байланысты «Еуропалық қалпына келтіру бағдарламасымен» ауыстырылды. Киндлбергер «Оңшылықтардың аяқталуымен батыстағы басқыншылық көңіл-күйі екітараптылыққа жол берді. Германияны заңсыз әрекеттері үшін жазалау керек еді, бірақ сонымен қатар Германия экономикасын қайта жандандыру керек еді, ол Еуропаның қалпына келуіне қажетті үлес қосады. Штаб басшыларының бірлескен директивасының (JCS 1067) АҚШ қолбасшысы Германия экономикасын ауру мен тәртіпсіздіктің алдын алу үшін қажетті ең төменгі деңгейден жоғары қалпына келтіру үшін ештеңе жасамауы керек деген қатаң мәлімдемесі 1945 жылдың шілдесінде Бельгия, Нидерланды және Францияға экспорттау үшін көмір өндіруді ынталандыру туралы бұйрыққа жол берді» (бұл жүзеге аспады). 1946 жылдың мамырында генерал Клейдің зауыттарды демонтаждау туралы бұйрығы (репарация үшін) Потсдам сәтсіздігінің алғашқы ашық мойындалуын белгіледі. 1947 жылдан кейін өзара қайшылықты саясаттар келісе бастағанда, экономикалық және әлеуметтік жағдай жақсара бастады. Генри Берк Венд JCS 1067 туралы 1945 жылдың 14 мамырында қабылданған келісім құжаты ретінде айтады, ол «Труменнің президент болуына байланысты [12 сәуірде 1945 жылы] Моргентау жоспарының жойылуын білдірді». Осыған қарамастан, «нацизмнен арылу, концентрацияны азайту және бөлшектеу Германияның өнеркәсіптік қалпына келуіне терең, әртүрлі әсер етті». Маршалл жоспарын енгізгеннен кейін де, Германияны бір мезгілде индустрияландырған (миллиардтаған доллар инвестиция салған) және оны индустрияландырмайтын (өндірісті қатты бөлшектеу арқылы) өзін-өзі жеңіп алған саясат 1948-1949 жылдарға дейін жалғасты. Уолтер М. Хадсон JCS 1067 Моргентау жоспарына қарағанда аз қатал деп сипаттады: Моргентау жоспарының негізгі элементтері JCS 1067 құрамына енгізілген болса да, ол әдейі сұйылтылған және әскери үкіметтің Моргентау жоспарында көзделгеннен гөрі икемді болуына мүмкіндік берді. Германияның Азаматтық білім беру федералды агенттігі (BPD) Моргентау жоспарын ешқашан іске асырмағанын және оны Рузвельт қысқа уақытқа ғана қолдағанын, ал JCS 1067 Германияны азат етілген халықтың орнына жеңілген жау мемлекеті ретінде қарастырып, неміс индустриясын жоюға бағытталған, сонымен қатар әскери губернаторларға кейінірек жеңілдік беруге мүмкіндік беретін кемшіліктерді қамтыды деп мәлімдейді. Агенттің мәлімдемесіне сәйкес, JCS 1779-дың мақсаты, JCS 1067-ні алмастырған, Германияның өзін-өзі басқаруын аймақтық деңгейде арттыру, соғыс өнеркәсібін бөлшектеуді шектеу, тұрмыс деңгейін көтеру және субсидияларға тәуелділікті жою болды. Немец тарихшысы Бернд Грайнер [de] Моргентаудың сәтсіздігі және оны қолдаған өткенге қарайтын саяси азшылық туралы айтады, ол 1945 жылдың соңында Моргентаудың қызметкерлері АҚШ-қа көңілсіз күйде оралғанын, ал сол кездегі басшылар «өнеркәсіптік қарусыздануға» қызығушылық танытпағанын мәлімдеді. Алайда, Грайнердің сөзіне қарағанда, «Моргентау мифі» (die Morgenthau Legende) Батыс Германияда нацистік пропаганданы қайталайтын және «Германияны жою жоспары» туралы айқайлайтын оңшыл экстремист тарихшылар тарапынан таратылды, ал Коммунистік Шығыс Германияда Моргентау жоспары Германияны жоюға бағытталған батыстың империалистік қастандық ретінде ұсынылды. Берлин Техникалық университетінің Антисемитизмді зерттеу орталығының директоры Вольфганг Бенц жоспардың кейінгі оккупация мен Германия саясатына ешқандай әсер етпегенін, бірақ нацистік пропаганданың осы тақырыптағы ұзақ мерзімді әсері бар екенін және экстремистік оңшыл ұйымдар оны әлі де пропаганда мақсатында пайдаланатынын айтады. Бенц сондай-ақ Моргентаудың романтикалық аграрлық идеалдары болғанын, бұл оның жоспарының мақсаты қақтығыстарды болдырмаудан асып түскенін білдіруі мүмкін екенін айтады. Немец тарихшысы Райнер Гёммель [de] тарихшылардың, соның ішінде Бенцтің, Моргентау жоспары ешқашан іске асырылмағаны туралы жиі айтатын мәлімдемесін сынап, жоспардың негізгі элементтері, атап айтқанда деиндустриализациялау туралы ұсыныстар 1945 жылдың тамызында қабылданғанын және одақтас саясатының бір бөлігіне айналғанын айтады. Бірқатар тарихшылар Моргентауға Гарри Декстер Уайттың, Венона деректеріне сүйенген КСРО-ның жедел адамы болуы мүмкін екенін қарастырды, өйткені Батыс Одақтарының оккупацияланған аумақтарындағы өнеркәсіптің әлсіреуі КСРО-ның соғыстан кейінгі Германиядағы ықпалды күресіне пайдалы болар еді. Бұл гипотеза Уайттың бұрынғы кеңестікке жақын әрекеттеріне, мысалы, АМ таңбаларын КСРО-ның шексіз басылуын жақтауына негізделген, бұл шығыс Германияға байлықты аударды. Гипотезаны сынға тартқан тарихшылар, мысалы, Джеймс С. Ван Хук, Моргентау жоспары ресми кеңестік талаптардың бір бөлігі болған репарацияларды қабылдамағанын және Гарри Декстер Уайттың Бреттон Вудстағы басқа экономикалық бастамалары соғыстан кейінгі капитализмге осылайша бейімделгенін атап өтеді, сондықтан оны толығымен кеңестік агенті деп санау қиын.

Historical assessments differ with regard to the nature, duration and effects of Morgenthau's plan and JCS 1067 on American and Allied policies. US diplomat James Dobbins writes that an early draft of JCS 1067 had been written while the plan was still understood to be US policy, and "[b]ecause nothing replaced the Morgenthau plan once it had been disavowed, the final version of JCS 1067 contained many of the harsh measures and all the intent of a hard peace toward Germany". However, according to Dobbins, in May 1945 – shortly after its approval in April 1945 – the newly appointed deputy military governor, General Clay, implied that the directive was unworkable and initially wanted it to be revised; after the deliberate loopholes were pointed out to him, General Clay did not press further for a revision but "took great liberties in interpreting and implementing JCS 1067". Clay's well intentioned effort did meet obstacles, like General Marshall forbidding him from relaxing the strict non fraternization policy to a more reasonable level. Dobbins remarks that the harsh punitive measures shifted toward reform over time as the US faced the problem of feeding millions of Germans and the Soviet expansion. Gerhard Schulz (historian) [de] mentions that the American military government was, until 1947, operating under JCS 1067, which he describes as "a framework that had its origin in the Morgenthau Plan". Georg Kotowski [de] also mentions that "As far as I know the results [of the revisionist debate], it seems to me that, although plans for a policy concerning post war Germany had been developed as early as 1941, no plan had been adopted by the president that could have served as a basis for a purposeful policy. This resulted in the German question being postponed to after the final victory over the Axis Powers and Japan. At most, the short lived approval of the Morgenthau Plan by Roosevelt might possibly be seen as a guiding principle of his policy toward Germany, especially since important elements of this plan found their way into [JCS 1067]." Michael Zürn [de] talks of the policy of "Never again a strong Germany!" that found its expression in the infamous JCS 1067 (which was influenced by the Morgenthau Plan), but this principle was abandoned by the USA soon after the Potsdam Conference, though it was not until 1947 that JCS 1067 was replaced by JCS 1779 and its related "European Recovery Program". Kindleberger states that "With the termination of hostilities, the mood of suppression gave way to ambivalence – in the West. Germany needed to be punished for wrongdoing, but it was also essential to revive the German economy for its necessary contribution to European recovery. The stern pronouncement of the Joint Chiefs of Staff Directive (JCS 1067) that the United States commander should do nothing to restore the German economy above the minimum level necessary to prevent such disease and unrest as might endanger the occupation forces gave way in July 1945 to an order to stimulate coal production for export delivery to Belgium, the Netherlands, and France" (which did not materialize). In May 1946, General Clay's stop order on the dismantling of plants (for reparations) marked the first open recognition of the failure of Potsdam. After 1947, when conflicting policies began to be reconciled, economic and social conditions began to be improved. Henry Burke Wend refers to JCS 1067, as approved on 14 May 1945, as a compromise document which, "together with Truman's ascension to the presidency [on 12 April 1945], spelled the demise of the Morgenthau Plan". Despite this, "denazification, deconcentration and dismantling had a profound, if varied, impact on German industrial recovery." Even with the introduction of the Marshall Plan, self defeating policies that simultaneously industrialized Germany (by investing billions of dollars) and deindustrialized it (through heavy dismantling of its industry) continued until 1948–1949. Walter M. Hudson describes JCS 1067 as less harsh than Morgenthau's plan: while core elements of the Morgenthau Plan were incorporated in JCS 1067, it was deliberately diluted, and permitted the military government to be more flexible than envisaged by the Morgenthau Plan. The German Federal Agency for Civic Education (BPD) asserts that the Morgenthau Plan was never implemented and was only briefly supported by Roosevelt, and that JCS 1067, while treating Germany as a defeated enemy state instead of a liberated nation and aiming at the dismantling of German industries, also left loopholes that allowed a military governor to later implement more lenient policies. The agency states that the purpose of JCS 1779, which replaced JCS 1067, was to increase German self government at the regional level, limit dismantling of war industries, raise living standards, and remove dependence on subsidies. German historian Bernd Greiner [de] talks of the failure of Morgenthau and the backward looking political minority that supported him, stating that by the end of 1945 Morgenthau's staff had returned to the USA despondent, and those then in charge were not interested in "industrial disarmament". However, according to Greiner, the "Morgenthau myth" (die Morgenthau Legende) was perpetuated in West Germany by right wing extremist historians echoing Nazi propaganda and railing against an "extermination plan" for Germany by Jews and the left wing intelligentsia in America, while in Communist East Germany the Morgenthau Plan was presented as a western imperialist plot to destroy Germany. Wolfgang Benz, director of the Center for Research on Antisemitism at the Technical University of Berlin, states that the plan had no significance for the later occupation and Germany policy, though Nazi propaganda on the subject had a lasting effect and is still used for propaganda purposes by extreme right wing organizations. Benz also states that Morgenthau had romantic agrarianist ideals which might mean that the intentions of his plan could have been beyond preventing conflicts. German historian Rainer Gömmel criticizes the common claim by historians, including Benz, that the Morgenthau Plan was never implemented, arguing that core elements of the plan, namely the proposals for deindustrialization, were adopted in August 1945 and became part of Allied policy. A number of historians considered the possibility that Morgenthau may have been influenced by Harry Dexter White, an alleged Soviet agent based on Venona evidence, to develop the Morgenthau Plan – as the weakening of industry in Western Allied occupied territory would be beneficial to the Soviet Union's campaign for influence in postwar Germany. The hypothesis is based on White's previous pro Soviet actions such as advocating virtually unlimited Soviet printing of AM Marks which transferred wealth to East Germany. Critics of the hypothesis, such as historian James C. Van Hook, state that the Morgenthau Plan rejected reparations that were part of official Soviet demands, and Harry Dexter White's other economic initiatives at Bretton Woods were so in favor of postwar capitalism that it is difficult to see him as entirely a Soviet agent.

Сұхбаттар

Генерал Уильям Х. Дрейпер кіші - Германияны бақылау кеңесінің экономика бөлімінің бастығы, 1945–46 жж.; Мәскеудегі Сыртқы істер министрлері конференциясында АҚШ Мемлекеттік хатшысының әскери өкілі, 1947 ж.; Соғыс хатшысының орынбасары, 1947 ж.; Армия хатшысының орынбасары, 1947–49 жж.;
Э. Аллан Лайтнер кіші - АҚШ Мемлекеттік департаментінің Орталық Еуропа істері бөлімінің көмекші бастығы, 1945–47 жж., және аға көмекші бастығы, 1947–48 жж.;
Гунтер Харкорт - 1949–52 жж. Экономикалық ынтымақтастық басқармасында (ECA) Германия Федеративтік Республикасының өкілі.