Кіріспе

Болжамдық фьючерстік нарық

Policy Analysis Market (PAM) – FutureMAP жобасының бір бөлігі, және 2001 жылдың мамыр айынан бастап АҚШ Қорғаныс ғылыми-зерттеу жобалары агенттігінің (DARPA) Ақпараттық хабардарлық кеңсесі (IAO) тарапынан әзірленген, ал негізі Net Exchange компаниясы ұсынған идеяға құрылған. Net Exchange – Сан-Диего, Калифорниядағы онлайн болжамдық нарықтарды дамытуға маманданған зерттеу фирмасы. PAM 2003 жылдың тамызында бірнеше АҚШ сенаторы оны қастандық және терроризм нарығы деп айыптағаннан кейін жабылды. Бұл айыптаманы Джордж Мейсон университетінің фьючерстік биржа сарапшысы Робин Хансон және бірнеше журналистер сынға алды. PAM жабылып, одан кейін жеке секторда осы идеяның бірнеше түрі іске қосылды.

Ұсыныс

PAM "Жақын Шығыстың болашақ нарығы" болуы тиіс еді және бірнеше Жақын Шығыс елдеріндегі мүмкін болатын саяси дамуларға негізделген фьючерстік келісімдермен сауда жасауға мүмкіндік берер еді. Мұндай нарықтың теориясы бойынша, кез келген оқиғаға жасалған фьючерстік келісімнің ақшалай құны сол оқиғаның орын алу ықтималдығын көрсетеді, себебі нарық қатысушылары сенімді ақпарат негізінде келісімдерге рационалды түрде бағаны көтеріп немесе түсіріп тартады.

Қарсылық

2003 жылдың 28 шілдесінде өткен баспасөз конференциясында АҚШ сенаторлары Байрон Л. Дорган (D ND) және Рон Уайден (D OR) PAM жобасының веб-сайтындағы интерфейс суреттерінде көрінетін мемлекеттік төңкеріс, кісі өлтіру және террористік шабуылдар сияқты оқиғаларға сауда жасауға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. «Интернет-сайтта қалың мәтіннің фонында көмескі экрандар болған. Екі экранның шағын (2%-дан кем) бөлігінде Полк түрлі-түсті мысал ретінде Ясир Арафатты өлтіру, Солтүстік Кореяның зымыранмен шабуылы және Иордания патшасының құлатылуы сияқты оқиғаларды қосты». Олар бұл идеяны айыптап, Уайден: «Атақсыздықтар мен терроризмге қатысты федералдық тікелей ставкалар салу идеясы абсурдты және қорқынышты», ал Дорган оны «пайдасыз, ұятты және түсініксіз ақымақтық» деп атады. Басқа сыншылар да осыған ұқсас наразылық білдірді. Бір тәуліктен кейін Пентагон PAM жобасын тоқтату туралы хабарлады, ал апта соңында оны әзірлеуге жауапты DARPA бөлімшесінің басшысы Джон Поиндекстер отставкаға кетті. PAM алғаш рет 2001 жылы ұсынылып, қаржыландырылды. DARPA-ның алғашқы ұсыныс шақыруы 2001 жылдың мамырында «Электрондық нарыққа негізделген шешімдерді қолдау» деген атпен жарияланды. Шақырудың мазмұны: «Бұл әдіс басқа жерлерде жұмыс істейтінін естідік, енді бізге маңызды мәселелерді шешуде тиімді екенін көрсетіңіз». Ұсыныстар тамыз айында қабылданды, ал желтоқсан айына қарай екі компания SBIR (шағын бизнес тәуелсіз зерттеулері) грантын жеңіп алды. 2007 жылдың 11 маусымында Popular Science PopSci Predictions Exchange деп аталатын ұқсас бағдарламаны іске қосты. Тағы бір жоба – 2003 жылы MIT Media Lab-тың Тад Хирш жариялаған American Action Market жобасы, ол ірі оқиғаларға пайда табу үшін тікелей ставка жасауға мүмкіндік береді. Қазір мұндай функцияларды орындайтын коммерциялық саясатты талдау нарықтары бар. Мысалы, Intrade бұрын Осама бен Ладенді ұстау, АҚШ президенттік сайлауы және Иранды бомбалау сияқты оқиғалар бойынша фьючерстік келісімдер ұсынған. 2013 жылдың 10 наурызынан бастап Intrade веб-сайтындағы барлық сауда-саттық белгісіз қаржылық бұзушылықтарға байланысты тоқтатылды.