Кіріспе

Тайвань экономикасы жоғары дамыған еркін нарықтық экономика болып табылады. Сатып алу қабілеті паритеті бойынша Азиядағы 8-ші және әлемдегі 20-шы ірі экономика болып есептеледі, бұл Тайванға Халықаралық валюта қорының дамыған экономикалар тобына кіруге мүмкіндік береді. Тайвань ауыл шаруашылығына негізделген қоғамнан индустрияланған, жоғары табысқа ие елге қарай экономикалық дамуының үдемелі қарқынымен ерекшеленеді. Бұл экономикалық өсім «Тайвань кереметі» деп аталады. Дүниежүзілік банк оны жоғары табысты экономикалар тобына жатқызады. Тайвань – әлемдегі ең озық компьютерлік микрочиптер мен жоғары технологиялық электроника өндірісінің ірі орталықтарының бірі.

Тарих

Тайвань 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында АҚШ-тан көмек алған елден көмек беруші және ірі шетелдік инвесторға айналды, оның инвестициялары негізінен Азияға бағытталған. Қытай материгіндегі Тайваньның жеке инвестициялары 150 миллиард доллардан асады деп бағаланады, ал ресми мәліметтерде Тайваньның Оңтүстік-Шығыс Азияға шамамен сондай мөлшерде инвестиция салғандығы көрсетіледі. 1949 жылы Қытай Азамат соғысында Қытай материгінен жеңіліс тапқаннан кейін екі миллионнан астам Гоминьдан жақтастары аралға қашты. Халық санының күрт өсуі Тайвань экономикасына да әсер етті. Экономикалық қысымға тап болған Гоминьдан үкіметі бірнеше экономикалық жоспарлар мен саясатты қабылдады. Индустрияландыруға жасалған алғашқы қадам – жер реформасы болды, ол экономиканы жаңғыртудағы маңызды кезең еді, себебі ол болашақ экономикалық жобаларға инвестициялай алатын капиталға ие жер иелерінің тобын құрды. АҚШ-тан келген көмек соғыстан кейінгі Тайваньды тұрақтандыруға көмектесті және 1951 жылдан 1962 жылға дейін отандық инвестициялардың 30 пайызынан астамын құрады. Осы факторлар, үкіметтік жоспарлау және барлық деңгейдегі білім берумен бірге өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында, сондай-ақ тұрғындардың өмір деңгейінде жылдам дамуға әкелді. Экономика ауыл шаруашылығына негізделген экономикадан (1952 жылы ЖІӨ-нің 32%) өнеркәсіпке бағытталған экономикаға (1986 жылы ЖІӨ-нің 47%) өтті. 1952 жыл мен 1961 жыл аралығында экономика әр жылы орташа есеппен 9,21% өсті. Қытай Республикасының (Тайвань) Орталық Банкінің қаржы саясаты және оның кәсіпкерлік қабілеттерінің арқасында Тайвань 1997-1999 жылдардағы қаржы дағдарысынан аймақтағы басқа экономикаларға қарағанда аз зардап шекті.

Экономикалық перспективалар

2021 жылға қарай Тайваньдағы ең жоғары жалақы алатын үш сектор телекоммуникациялық қызметтер, қаржылық қызметтер және ақпараттық қызметтер болып табылады. 2015 жылғы Жалпы кәсіпкерлік индексі (ЖКИ) бойынша Тайвань экономикасы Азиядағы ең жоғары көрсеткішті иеленді. 1987 жылға дейін технократиялық экономикалық жоспарлауға бағытталғандықтан, соңғы үш онжылдықта ЖІӨ-нің нақты өсуі шамамен 8%-ды құрады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері экспорт өсімді көрсетіп келеді, инфляция және жұмыссыздық деңгейі төмен, ал валюлық резервтері әлемдегі төртінші орында тұр. Бюджет, есеп және статистика бас басқармасы мен Экономика министрлігі Тайвань экономикасының маңызды экономикалық көрсеткіштерін жариялайды. Қазір Тайвань басқа дамыған экономикалар сияқты көптеген экономикалық мәселелерге тап болып отыр. Еңбекке көп шығын қажетті салалардың материктік Қытай, Филиппин және Вьетнам сияқты арзан жұмыс күшіне ие экономикаларға көшірілуі мүмкін болғандықтан, Тайваньның болашақ дамуы жоғары технологияларға және қызмет көрсетуге бағытталған экономикаға одан әрі өзгеруіне байланысты. Соңғы жылдары Тайвань сауда нарықтарын сәтті әртараптандырды, АҚШ-қа экспорт үлесі 1984 жылғы 49%-дан 2002 жылы 20%-ға дейін төмендеді. Тайваньның АҚШ-қа тәуелділігі Оңтүстік-Шығыс Азия және материктік Қытайға экспорт өскен сайын азаюы тиіс, сондай-ақ Еуропа нарығын дамыту жөніндегі күш-жігері нәтеже беруде. Тайваньның Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) қосылуы және Азия-Тынық мұхиты аймағындағы «аймақтық операциялар орталығы» болу ниеті экономикалық либерализацияны одан әрі күшейтуде. Тайвань экономикасы әлемдік экономикада экономикалық шеттеу, интернационализация және жалақының төмендеуі сынды мәселелерге тап болып отыр. Бұл нәтижесінде білікті кадрлар мансапты дамыту үшін басқа елдерге ұмтылуда. Тайваньдағы кәсіпорындар көбінесе шағын және орта кәсіпорындардың шағын мөлшерінен зардап шегеді, бұл Тайвань үкіметінің экономикалық трансформация жасау әрекеттеріне кедергі келтіреді. Тайвань экономикасының жанама салық жүйесіне жалпы бизнес кірісінен салық (ЖБК) және қосылған құн салығы (ҚҚС) кіреді. MasterCard 2014 Global Destination Cities Index бойынша Тайвань экономикасы 2014 жылы халықаралық бір түнге тоқтаған қонақтар саны бойынша әлемдегі ең жақсы 20 қаланың тізімінде жалпы 15-ші орынды иеленді.

2007-2010 жж. әлемдік қаржы дағдарысы

Тайвань 2007-2010 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысынан жылдам қалпына келді және оның экономикасы содан бері тұрақты түрде өсіп келеді. 2009 жылы экономикасы экспортқа жоғары тәуелділігі салдарынан төмендеді, бұл оны әлемдік нарықтарға осал етті. 2011 жылдың соңына қарай 40 айлық ең төменгі көрсеткіш – 4,18%-ға дейін түсті. 2010 жылдың әр айында орташа жалақы да тұрақты түрде өсті, 2009 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,92%-ға көтерілді. 2010 жылдың қараша айындағы өнеркәсіптік өнім бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 19,37%-ға артты, бұл экспорттың күшті өсуін және жергілікті экономиканың дамуын көрсетеді. Жеке тұтыну да өсуде, бөлшек саудадағы сату 2009 жылмен салыстырғанда 6,4%-ға өсті. 2010 жылы 10,5% экономикалық өсімді қамти отырып, әлемдік банк 2011 жылы өсімнің жалғасатынын және 5%-ға жететінін күтті. Ұлттық даму кеңесінің мәліметінше, Тайвань экономикасы 2019 жылдың мамыр айында Қытай-Америка Сауда соғысының салдарынан төмендеді.

Сыртқы сауда

Тайваньның соңғы 40 жылдағы қарқынды дамуына сыртқы сауда итералық күш болды. Тайвань экономикасы экспортқа бағытталған және ашық әлемдік сауда режиміне тәуелді, сондықтан әлемдік экономиканың төмендеуіне осал. Сауданың жалпы көлемі 1960 жылдары бесеуден астам есеге, 1970 жылдары шамамен он есеге, ал 1980 жылдары тағы да екі есеге өсті. 1990 жылдары өсім біршама баяулап, екі еседен аспады. Экспорт құрамы негізінен ауыл шаруашылығы тауарларынан өнеркәсіптік тауарларға (қазір 98%) ауысты. Электроника секторы Тайваньның ең маңызды өнеркәсіптік экспорт саласы және АҚШ инвестицияларының ең ірі иесі. Тайвань көптеген сауда келісімдерінің мүшесі, 2010 жылы Қытай, Жапония, АҚШ, Еуропалық Одақ және Гонконг оның ең ірі 5 сауда серіктесі болды. Тайваньда дүниежүзілік көрсеткіш бойынша төменгі туу деңгейі және жоғары тұрғын үй бағалары байқалады. Жұмыс күшінің жетіспеуі, ішкі сұраныстың төмендеуі және салық түсімдерінің азаюы Тайвань халқының басқа дамыған елдерге қарағанда жылдам қысқаруына байланысты алаңдатуда. Табиғи ресурстардың жетіспеуі және салыстырмалы түрде төменгі ішкі жиынтық сұранысқа ие арал экономикасы ретінде Тайваньның жоғары білімді адам ресурстары Тайваньның халықаралық саудасын кеңейту үшін инновациялық басқаруға зор үлес қоса алады. Тайвань тәуелсіз экономика ретінде 2002 жылдың қаңтарында Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) Тайвань, Пэнху, Кинмен және Мацуның жеке кедендік аумағы ретінде қосылды (жиі "Қытай Тайбэйі" деп қысқартылады – екі атау да ҚХР-дың ДСҰ ісіне араласуының нәтижесі). Бизнес ортасының тәуекелдері туралы ақпараттық агенттіктің (BERI) 2011 жылғы есебінде Тайвань инвестициялық ортасы бойынша әлемде үшінші орынды иеленді. Тайвань келісімшарт бойынша компьютерлік чиптерді өндіруде (құю қызметтерінде) әлемдегі ең ірі жеткізуші және LCD панельдерін, DRAM компьютерлік жадын, желілік жабдықтарды және тұтынушы электроникасын жобалаушы және өндірушінің алдыңғы қатарлы өкілі. Импорттың басым бөлігі шикізат пен капитал тауарларынан тұрады, олардың үлесі жалпы импорттың 90% астамын құрайды. Тайвань өзінің энергия қажеттілігінің көп бөлігін импорттау арқылы қамтамасыз етеді. АҚШ Тайваньтың үшінші ірі сауда серіктесі болып табылады, Тайвань экспортының 11,4%-ын қабылдайды және импорттың 10,0%-ын қамтамасыз етеді. Тайвань Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымында (ЭЫДҰ) және Халықаралық энергетикалық агенттікте (ХЭА) «Қытай Тайбэйі» аббревиатурасымен мүше, ал Халықаралық сауда палатасында «Қытай Тайбэйі» ретінде мүшелік етеді. Тайвань 2010 жылғы 29 маусымда Қытай Халық Республикасымен Экономикалық ынтымақтастық туралы негізгі келісімге қол қойды. Тайвань сонымен қатар Сингапур және Жаңа Зеландиямен еркін сауда келісімдеріне қол қойды. Тайвань 2015 жылы Азия инфрақұрылымдық инвестициялық банкіне мүшелікке үміткерлік білдірді. Қытай Халық Республикасымен Экономикалық ынтымақтастық туралы негізгі келісім (ECFA) 2010 жылғы 29 маусымда Чунцинде қол қойылды. Бұл Тайвань экспорты үшін нарықты кеңейтуге мүмкіндік беруі мүмкін. Алайда, ECFA Тайвань экономикасына әкелген нақты пайда мен әсер әлі де даулы. Жаңа келісім Тайваньда өндірілген 500-ден астам өнімнің Қытайдың материктік бөлігіне төмен немесе мүлдем тарифсіз енуіне мүмкіндік береді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша Тайваньның Қытай Халық Республикасына (Гонконгты қоса алғанда) экспорты жылына шамамен 270 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл Тайваньның жалпы ЖІӨ-сінің 40% астамына тең. Үкімет Сингапур және АҚШ-пен сауда келісімдерін орнатуды жоспарлап отыр.

Өнеркәсіп

Өнеркәсіптік өнім 1986 жылы Тайвань ЖІӨ-сінің жартысынан астамын құрағаннан бастап 2002 жылы 31%-ға дейін біртіндеп төмендеді. Бұл салалар әртүрлі жаһандық экономикалық бәсекелестерде өңдеу өнеркәсібінің дамудың бастапқы кезеңінде және бастапқы жабдық өндіруші (OEM) және бастапқы дизайн өндіруші (ODM) модельдеріне артық тәуелділіктен өсіп келеді. Ақпараттық индустрия институты Тайваньдағы АТ және АКТ индустриясын дамытуға жауапты. Өнеркәсіптік технологиялар зерттеу институты Тайвань экономикасы үшін қолданбалы технологияларды зерттеудің жетекші орталығы болып табылады. Көркем өнер индустриясы 2019 жылы ішкі нарықта 225,4 миллион долларлық сауда жасады. Тайваньдық коллекционерлер мен суретшілер де жаһандық өнер нарығында белгілі. Үкімет бастаған "e Taiwan" жобасы Тайваньдағы ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымын үкімет, тұрмыс, бизнес, көлік және кеңжолақты қоса алғанда бес маңызды сала бойынша жақсарту үшін 1,83 миллиард АҚШ долларын жұмсауды көздейді. Бағдарлама индустрияның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, үкіметтің тиімділігін жақсартуға және өмір сапасын көтеруге бағытталған, сондай-ақ аралдағы кеңжолақты қолданушылардың санын 6 миллионға дейін ұлғайтуды мақсат етеді. Тайвань экономикасы Электроника индустриясының жаһандық құндылық тізбегінің серіктесі болып табылады. Электрондық компоненттер және жеке компьютерлер Тайваньдың ақпараттық технологиялар индустриясының халықаралық деңгейдегі күшті жақтары болып табылады. Тайваньда стартаптардың өсуі байқалады.

Тұтыну тауарлары

Тайвань – 2020 жылы 59,8 миллиард Тайвань долларын құрайтын спорттық тауарлардың ірі өндірушісі, өндірістің 40-50% жабық фитнес жабдықтарын құрайды. Тайвань гольф жабдықтары бойынша әлемдік көшбасшы болып табылады, әлемдік өндірістің 80% осы елде шоғырланған. Ең ірі төрт гольф OEM-нің барлығы тайваньдық компаниялар, алайда, бұл фирмалар өнімдерін көбінесе өз брендтерімен сатады. Тайвань велосипед өнеркәсібі де маңызды. Өндіріс 1980 жылдары жылына он миллион данаға жеткен, бірақ төмен сегменттегі өндіріс шетелге көшірілгеннен және отандық өндірушілер жоғары сегментке көшкеннен кейін төмендеді. Giant Bicycles және Merida Bikes – Тайваньның ең ірі велосипед өндірушілері. Тау велосипедтері мен электровелосипедтер қазіргі заманғы өндірістің басым бөлігін құрайды. 2022 жылы велосипед индустриясы 6 миллиард АҚШ долларынан астам кіріс тауып, рекордтық көрсеткішті жаңартты.

Жартылай өткізгіш өнеркәсібі

Жарымөткізгіш өнеркәсібі, оның ішінде интегралды схемалардың (IC) өндірісі, жобалау және қапталуы, Тайваньтың ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (IT) өнеркәсібінің маңызды бөлігін құрайды. OEM вафли өндірісіндегі жоғары қабілеттілігі және толыққанды өнеркәсіптік жеткізу тізбегінің болуы Тайваньты бәсекелестерінен ерекшелендіруге мүмкіндік берді. 2009 жылы сектордың өнімі 39 миллиард АҚШ долларына жетті, бұл интегралды схемаларды (IC) өндіру, қаптау және сынау бойынша әлемдік нарық үлесінде бірінші орынды, ал интегралды схемаларды (IC) жобалау бойынша екінші орынды иеленді. 1987 жылы TSMC жарымөткізгіш өнеркәсібін өзгертетін fabless құю моделін енгізді. 1977 жылы ITRI салынған алғашқы 3 дюймдік вафли өндіріс орнынан және 1980 жылы UMC құрылғаннан бастап, өнеркәсіп 2002 жылға қарай 40 фабрикасы бар әлемдік көшбасшыға айналды. 2007-2010 жылдардағы жаһандық қаржы дағдарысы сату мен экспортқа әсер еткенімен, өнеркәсіп қайта жаңғырды және компаниялар 2010 жылы рекордтық пайда тапты. Тайвань экономикасының флагмандық өнеркәсібі болып табылатын жарымөткізгіш өндірісінің халықаралық болжамы, оның американдық әріптестерімен күшті бәсекелестікке тап болады. 2020 жылға қарай Тайвань жарымөткізгіш өнеркәсібінде теңдессіз көшбасшыға айналды, оның ішінде Тайвань жарымөткізгіш өндіру компаниясы (TSMC) ғана әлемдік нарықтың 50% -ден астамын құрады.

Ақпараттық технологиялар

Тайваньның ақпараттық технология саласы соңғы 20 жыл ішінде әлемдік IT нарығында маңызды рөл атқарды. Бірақ, үкімет жоғары технологиялар саласындағы біліктілікті дамытуға, сондай-ақ маркетинг және басқару білімі арқылы өзінің өнеркәсіптерін құруға бағытталғандықтан, TSMC және UMC сияқты компаниялар құрылды. Сала өзінің өндірістік ресурстарын және өнімді басқару тәжірибесін пайдаланып, ірі халықаралық жеткізушілермен тығыз ынтымақтастық орнатып, Азия-Тынық мұхиты аймағының ғылыми-зерттеу және даму орталығына айналды. Тайвань 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап IT өнімдеріне тарифтерді жойды. Тайвань – әлемдік есептеу, телекоммуникация және деректерді басқару орталығы, онда көптеген ірі серверлік фермалар жұмыс істейді. Google компаниясының Чанхуадағы деректер орталығы Азиядағы ең ірісі деп есептеледі. Тайвань жаһандық теңіз асты талшықты-оптикалық кабель желісіне жақсы қосылған және маңызды трафик алмасу нүктесі болып табылады.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы Тайвань экономикасының керемет дамуына берік негіз болды. Ол ЖІӨ-нің 3%-ын құрайды, ал қызмет көрсету секторы экономиканың 73%-ын құрайды. 1945 жылы Жапониядан қайтарылғаннан кейін үкімет «ауыл шаруашылығы арқылы индустрияны дамыту және индустрия арқылы ауыл шаруашылығын дамыту» ұзақ мерзімді стратегиясын жариялады. Осылайша, ауыл шаруашылығы Тайваньның экономикалық дамуының алғашқы жылдарының негізіне айналды және индустрия мен сауданың өсуіне нығайтушы күш болды. 1951 жылы ауыл шаруашылығы өнімдері Тайваньның ЖІӨ-нің 35,8%-ын құраса, Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) қосылғаннан кейін және сауданы либерализациялаудан кейін үкімет бұл секторды бәсекеге қабілетті және жаңартылған жасыл индустрияға айналдыру үшін жаңа саясатты жүзеге асырды. Тайвань жерінің шамамен төрттен бір бөлігі ғана егіншілікке жарамды болса да, барлық егістік жерлер қарқынды өңделеді, ал кейбір аймақтарда жылына екі, тіпті үш рет егін жинау мүмкіндігі бар. Дегенмен, ауыл шаруашылығы өнімдерінің өсімі индустриялық өсімге қарағанда баяу болды. Ауыл шаруашылығын жаңартуға шаруашылықтардың кішкентай көлемі және тиімді бизнес құру үшін жақсы жабдықтар мен оқытуға инвестициялардың жетіспеуі кедергі келтірді. Тайваньның негізгі өнімдері – күріш, қант қамысы, жемістер (олардың көп бөлігі тропикалық) және көкөністер. Тайвань күріш өндірісі бойынша өзін-өзі қамтамасыз еткенімен, АҚШ-тан бидайды көп мөлшерде импорттайды. Ет өндірісі мен тұтынуы күрт өсті, бұл жоғары тұрмыс деңгейін көрсетеді. Тайвань мұздатылған шошқа етін көп мөлшерде экспорттады, бірақ 1997 жылы ауыз және тырнақ ауруының пайда болуы оған әсер етті. Басқа ауыл шаруашылығы экспорттарына балық, аквакультура және теңіз өнімдері, консервіленген және мұздатылған көкөністер, сондай-ақ дәнді дақылдар кіреді. ДСҰ-ға қосылу, бұрын қорғалған ауыл шаруашылығы нарықтарын ашатындықтан, ауыл шаруашылығы өнімдерін импорттаудың артуы күтілуде.

Энергия

Аралдағы табиғи ресурстардың жетіспеушілігіне байланысты Тайвань өзінің энергия қажеттіліктерінің көп бөлігін импорттауға мәжбүр (қазіргі уақытта 98%). 2002 жылы импортталған энергияның құны 11,52 млрд АҚШ долларын құрады, бұл оның ЖІӨ-нің 4,1%-ын білдіреді. Дәстүрлі түрде Тайваньның ең ірі энергия тұтынушысы – өнеркәсіптік сектор болғанымен, оның үлесі соңғы жылдары 1986 жылғы 62%-дан 2002 жылы 58%-ға дейін төмендеді. Арал импортталатын мұнайға да қатты тәуелді, 2002 жылы шикі мұнайдың 72%-ы Таяу Шығыстан жеткізілді. Тайвань электр компаниясы (Taipower) – мемлекеттік кәсіпорын, Тайвань аймағын электрмен қамтамасыз етуге жауапты болғанымен, 1994 жылғы заңнама тәуелсіз электр өндірушілерге (ТЭК) аралдың энергия қажеттілігінің 20%-ын өндіруге рұқсат берді. Индонезия мен Малайзия Тайваньның табиғи газ қажеттілігінің көп бөлігін қамтамасыз етеді. Тайваньның жан басына шаққандағы энергия тұтыну деңгейі көрші Азия елдерімен салыстырылатын болса да, 2005 жылдың шілдесінде Экономикалық істер министрлігі 2025 жылға қарай 170 миллион тонна көмірқышқыл газы шығарындысын азайту жоспарларын жариялады. Шығарындыны одан әрі төмендету мақсатында, үкімет 2020 жылға дейін энергия тиімділігін жыл сайын 2%-ға арттыруды жоспарлап отыр. Үкімет 281,6 МВт электр қуатын өндіретін 155 жел турбинасын салған, сондай-ақ қосымша жобалар жоспарланып немесе құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Тайвань энергия тұтынымының 6,8%-ын жаңартылатын энергия көздері құрады.

Болат және ауыр өндіріс

2017 жылы Тайвань әлемдегі ең ірі 13 болат экспорттаушы ел болып табылады. 2018 жылы Тайвань 12,2 миллион тонна болат экспорттады, бұл 2017 жылғы 12,0 миллион тоннадан бір процентке артты. 2017 жылы Тайвань экспорты әлемдік болат экспортының шамамен 3 пайызын құрады. Тайваньның 2018 жылғы болат экспортының көлемі әлемдегі ең ірі экспорттаушы Қытайдың экспортынан алты есе кем, ал екінші ірі экспорттаушы Жапониядан үш есеге жуық кем болды. Құны бойынша, болат Тайваньтың 2018 жылы экспорттаған тауарларының жалпы көлемінің тек 3,6 пайызын құрады. Тайвань 130-дан астам ел мен аумаққа болат экспорттайды. 2009 жылдан 2019 жылға дейінгі он жылдық аралығында Тайвань болат экспортын 24 процентке өсірді. 2018 жылы АҚШ 300 мың тонна құбыр және түтік өнімдерін импорттады. Тайвань өзінің ең жақын көршілеріне жалпақ өнімдер бойынша кең ауқымды экспорттық сауда жүргізеді. Тайваньның тот баспайтын болат экспорты 2018 жылы шамамен 500 мың тоннаны құрады. Тайвань әлемдегі машина құралдары мен машина құралдарының бөлшектерін экспорттаушы төртінші ірі ел. Үлкен Тайчунг аймағында машина құралдарын өндірушілердің шоғырланған орны бар. Тайваньдық Techman Robot Inc. компаниясы коботтарды өндіру бойынша әлемдегі екінші орында тұр. Тайваньдағы автомобиль өнеркәсібі маңызды, тайваньдық фирмалар автомобильдерді электрлендіруге белсенді түрде инвестиция салады; Tesla, Inc. жеткізушілерінің 75 пайызы тайваньдықтар.

Теңіз саласы

2017 жылы Тайвань жүз алпыс екі яхта экспорттады. 2018 жылы Тайвань Италия, Нидерланды және Түркиядан кейін яхта құрылысы бойынша төртінші орынды алды. Тайвань – әлемдегі ең ірі балық аулаушы елдердің бірі және осымен байланысты балық өңдеу индустриясы да маңызды.

Еңбек нарығының белсенді саясаты

Тайваньда 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың басында жаһандану мен деиндустриализация салдарынан экономикалық құрылымдық өзгерістер орын алып, белсенді еңбек нарығы саясаты іске асырылды. Жұмыссыздық 2002 және 2009 жылдары шамамен 5%-ға жетті. 1999 жылы алғаш рет ұсынылған Көпжақты жұмыс орындарын құру бағдарламасы үшінші секторда, әсіресе коммерциялық емес ұйымдарда жұмыс орындарын құрады. Мемлекеттік секторда уақытша жұмыс орындарын құру бағдарламасы 2008 жылғы қаржы дағдарысына тікелей жауап берді. Көпжақты жұмыс орындарын құру бағдарламаларынан өзгеше, мемлекеттік сектордағы уақытша жұмыс орындарын құру бағдарламасы мемлекеттік органдарда жұмыс орындарын жасайды. 2008-2009 жылдар аралығында осы бағдарлама арқылы 102 000 жұмыс орны құрылатыны күтілді. Заңмен стандартты жұмыс аптасы 40 сағат белгіленді, күніне 8 сағаттан аспауы тиіс, қосымша жұмыс уақытымен бірге аптасына ең көп 48 сағатқа дейін жұмыс істеуге рұқсат етілді. Тайвань сияқты заманауи қоғамдарда әйелдердің тең еңбек жағдайларын іздеуіне байланысты феминистік идеялардың кең таралғандығы нәтижесінде, некелік жағдай және иммиграциялық саясатқа да әсер етті, себебі әйелдер патриархалдық рөлдерден аулақ болды. 1990 жылдан бері тайвандық ерлер халықаралық некелерге көбірек ұмтылып келеді.