Кіріспе
Unter den Linden (,) - Германияның Берлин қаласының орталық Митте ауданындағы бульвар. Шпре өзенінен Бранденбург қақпасына дейін созылып жатыр, атауы орталық гүлзардағы және екі кең жол бойында өсетін липа ағаштарынан (Ұлыбритания мен Ирландияда липа деп аталады, цитрус жемісі липасымен ешқандай қатысы жоқ) алынған. Бұл даңғыл Берлиннің көптеген тамаша орындарымен, ескерткіштерімен және өзендерімен байланыстырып, туристерге көрікті жерлерді тамашалауға мүмкіндік береді.
Unter den Linden (, "under the linden trees") is a boulevard in the central Mitte district of Berlin, Germany. Running from the Spree River to the Brandenburg Gate, it is named after the linden trees (known as lime in the UK and Ireland, not related to citrus lime) that line the grassed pedestrian mall on the median and the two broad carriageways. The avenue links numerous Berlin sights, landmarks and rivers for sightseeing.
Шолу
Unter den Linden Берлин сарайынан шығыс-батысқа қарай созылады, бұл Хогенцоллерн әулетінің бұрынғы бас резиденциясы. (Коммунистік Республика сарайының бұзылуынан кейін) ол өзінің бұрынғы орнында, Люстгарден саябағының қарама-қарсысында қайта жаңартылды, содан кейін Париж алаңы мен Бранденбург қақпасына дейін жалғасады. Unter den Linden көшесімен қиылысатын маңызды солтүстік-оңтүстік көшелер – Фридрихштрассе және Вильгельмштрассе, олар екеуі де Мерингплацта қосылып, 1691 жылы құрылған Фридрихштадт қалалық кеңейтім арқылы өтеді. Шығысқа қарай бульвар Шпрей өзенін кесіп өтеді, сарайдың ұзын жағының көлбеу орналасуына байланысты сәл қисайған, Берлин соборымен бірге Люстгартенде орналасқан және Карл Либкнехт көшесі ретінде жалғасады, ол Пренцлауэр аллеясымен солтүстікке қарай шетке дейін созылады. Бранденбург қақпасының артындағы батысқа қарай тік созылған бөлігі – Straße des 17. Juni (бұрынғы Шарлоттенбург тракті), ол Бисмаркштрассе және Кайзердамм көшелері арқылы батысқа қарай кеңейтіледі, 1904 жылы кеңейтілген, Берлин сарайынан қала арқылы 10 шақырымнан астам қашықтыққа батыс шетіне дейін созылатын ось. Линден аллеясының осы алып оське дейінгі кеңейтілуі Париж бульварларынан шабыттанды. Курфюрстендамм, Берлиннің тарихи тұрғысынан әдемі батыс бөлігіндегі сәнді сауда орталығы, сондай-шабыттан туды. Берлиннің тарихи бөлігінің ортасында орналасқан Unter den Linden көшесі, 16 ғасырда Бранденбург әміршісі Иоганн Георгтың Тиргартендегі аң аулау жерлеріне жету үшін салған ат жолынан пайда болды. 1674 жылы әйел Доротея Софи жаңа қалашықты жоспарлаған кезде, ол липа ағаштарынан тұратын бульварға айналдырылды, қалашық оның құрметіне Доротенштадт деп аталды. Ол 1680 жылы алғашқы липа ағашын отырғызған деседі. Оттыз жылдық соғыстан кейін Берлинде салынған бекіністің бөліктері (барокколық Берлин бекінісі) кейіннен тарихи Операцплац маңындағы бульварға енгізілді, қазіргі Бебельплац, бүгінгі күнге дейін бұл жерде ағаштар жоқ, себебі Спрей өзеніндегі сарайға дейін бұл жерде ағаштар отырғызылмаған. Бебельплац Фридрих Ұлымен жоспарланған, бірақ оның Мемлекеттік операсы, Санкт-Гедвиг соборы, Ескі кітапхана және Генрих ханзадасының сарайы (қазіргі Гумбольдт университетінің бас ғимараты) арқасында кішірек көлемде іске асырылған, алаңға 18 ғасырлық ғимараттардың толық қоршауын жасады. 19 ғасырда Берлин батысқа қарай өсіп, кеңейген сайын, Unter den Linden Берлиннің ең танымал және сәнді көшесіне айналды. 1851 жылы орталық жолақта Кристиан Даниэль Раухтың жобалауымен Фридрих Ұлының әйгілі ат мүсіні орнатылды. Иоганн Штраус III 1900 жылы "Unter den Linden" вальсін жазды. 1934-1935 жылдары Берлин S-Bahn үшін Nord-Süd туннелі салынып жатқанда, көптеген липа ағаштары кесілді, ал Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері қалған ағаштар отын үшін жойылды немесе кесілді. Қазіргі липа ағаштары 1950 жылдары қайта отырғызылды. 1914 жылға дейінгі Германия Сыртқы істер министрлігінің орналасқан жері болғандықтан, "Unter den Linden" кейде Германияның сыртқы саясаты туралы сөйлескенде Германия үкіметін қысқаша атау үшін қолданылды.
Қызықты орындар
1937 жылдан бері көшедегі үйлердің нөмірі Шлоссбрюкке (Сарай көпірі) арқылы басталады, ол Унтер ден Линденді Люстгарденмен және Музей аралымен байланыстырады. Жаңартылған "Альте Командатур" №1, Зюгхаус қару-жарақ қоймасының қарсысында орналасқан, ол Унтер ден Линдендегі ең көне ғимарат, 1695 және 1706 жылдар аралығында салынған, қазіргі уақытта Deutsches Historisches Museum орналасқан, №2. Көше бойындағы ғимараттар (шығыстан батысқа қарай) №3, Неуэ-Вахе әскери ескерткішінің қарсысында, №4, Карл Фридрих Шинкельдің 1817 жылы салынған шедеврi. Әрi Бебельплацта Берлин мемлекеттік опера театры, №7, көбінесе Линденопера деп аталады, Санкт-Хедвиг соборы және Altes Palais, №9 (Ескі сарай, Берлин), император Вильгельм I-нің сүйікті неоклассикалық резиденциясы; одан кейін солтүстік жағында Гумбольдт университетінің бас ғимараты, №6, және Берлин мемлекеттік кітапханасының I корпусы, №8 орналасқан. Батыс жағында Ресей елшілігі (бұрынғы Кеңес елшілігі), №63-65, Венгрия елшілігі, №76, Вильгельмштрассемен қиылыста және соңында Парижер Плац бұрышындағы Адлон қонақ үйі, №77, соғысқа дейінгі қонақ үйдің орнында толыққанды қайта салынған. Университет алдындағы Александр мен Вильгельм фон Гумбольдт, сондай-ақ прус генералдары Шарнхорст пен Бюловтың танымал мүсіндері де көшені әсемдейді. 1930 жылдарға дейінгі Унтер ден Линден деген аттағы көше табелiн британдық әскерлер алып кеткен, қазір оны Лондонның Императорлық соғыс мұражайында көруге болады.