Лондондық тұман: Алфред Хичкок фильмі

Кіріспе

1927 жылы Альфред Хичкоктың үнсіз фильмі

«Лоджер: Лондон тұманының тарихы» – Альфред Хичкок режиссерлік еткен, Мари Ольт, Артур Чесни, Джун Трипп, Малкольм Кин және Айвор Новелло бас рөлдерде ойнаған 1927 жылғы британдық үнсіз триллер. Хичкоктың үшінші толық метражды фильмі 1927 жылдың 14 ақпанында Лондонда, ал 1928 жылдың 10 маусымында Нью-Йоркте көрсетілді. Фильм Мари Беллок Лоундестің 1913 жылғы «Лоджер» романы және Беллок Лоундеспен бірлесіп жазылған «Кім ол?» пьесасы негізінде түсірілген. Оның сюжеті Лондонда Джек Жаратушы сияқты сериялық кісі өлтірушіні іздеуге арналған.

Сюжет

Жас сары әйел айқайлайды. Ол – «Кекші» деп белгілі бір серийлі кісі өлтірушінің жетінші құрбаны, ол сейсенбі кештері жас сары әйелдерді іздейді. Сол түнде, сары түсті модель Дейзи Бантинг сән көрсетілімінде болады, сол кезде ол және басқа модельдер жаңалықты естиді. Сары шашты қыздар қорқып, шаштарын қара париктермен немесе бас киімдермен жасырады. Дейзи ата-анасы мен полиция қызметкері Джоға қайтады, олар газеттен осы қылмыс туралы оқыған еді. Бантингтер үйіне келген келбетті, бірақ сырлы жас жігіт, өлтірушінің сипаттамасына ұқсас, жалдамаға бөлме сұрайды. Миссис Бантинг оған әдемі жас сары әйелдердің портреттерімен безендірілген бөлмені көрсетеді. Ол бір айлық жалдау ақысын алдын ала төлейді. Жаңадан келген бөлмедегі барлық портреттерді қабырғаға қаратып қойып, оларды алып тастауды сұрайды. Дейзи портреттерді алып тастау үшін кіреді және жаңадан келгенге қызығушылық танытады. Әйелдер төмен қабатқа түсіп, үйдің ішінде қадам басып жүрген жалдамашының ауыр қадамдарын естиді. Дейзи мен оқшауланған жалдамашы арасындағы қарым-қатынас күшейеді, ал Джо, жақында ғана «Кекші» ісіне тағайындалған, бұған наразы болады. Миссис Бантинг түңгі уақытта үйден шығып бара жатқан жалдамашының қозғалысын байқайды. Ол оның бөлмесін іздеуге тырысады, бірақ кішкентай шкаф тым берік құлыпталған. Таңертең тағы бір сары шашты қыз өлген күйде табылады, Бантингтердің үйіне жақын жерде. Полиция қылмыстар Бантингтердің тұратын ауданына қарай жылжып бара жатқанын анықтайды. Бантингтер жалдамашының «Кекші» екеніне сеніп, Дейзидің онымен уақыт өткізуіне кедергі келтіруге тырысады. Келесі сейсенбі күні Дейзи мен жалдамашы түнде кездесуге шығады. Джо оларды тауып, қарсы алады, содан кейін Дейзи онымен ажырасады. Джо өткен апталардағы оқиғаларды жинақтап, жалдамашының шынымен «Кекші» екеніне көз жеткізеді. Ордер алып, екі әріптесімен бірге Джо жалдамашының бөлмесін қайтадан іздеуге келеді. Олар былғары сөмкеде тапанша, қылмыстардың орналасқан жерін көрсететін карта, шабуылдар туралы газет кесінділері және Джо «Кекшінің» алғашқы құрбаны деп таныған әдемі сары әйелдің суретін табады. Дейзинің қарсылығына қарамастан, жалдамашы тұтқындалады, бірақ ол түнде қашып кетеді. Дейзи оны қолғапталған, пальтосыз және дірілдеп тапқан. Ол суреттегі әйелдің оның әпкесі болғанын, ол «Кекші» би кешінде өлтірген әдемі қыз екенін, ал ол өліп бара жатқан анасына қылмыскерді әділетке тартуға уәде бергенін түсіндіреді. Дейзи жалдамашыны пабқа алып барып, оны жылыту үшін бренді береді, оның қолғаптарын плащпен жасырады. Күдікті жергілікті тұрғындар оларды қуалайды, көп ұзамай наразылық толқынына айналады. Жалдамашы қоршалып, ұрып-сапаланады, ал Дейзи мен Джо, нағыз «Кекшінің» ұсталғанын естіп, оны қорғауға тырысады. Барлығы жоғалып кеткендей болғанда, газет таратушы нағыз «Кекшінің» тұтқындалғанын жариялайды. Толған жұрт жалдамашыны босатып, Дейзидің күтіп тұрған қолына береді. Кейіннен жалдамашы жарақаттарынан толыққанды айығып, Дейзимен бірге бақытты өмір сүреді.

A young blonde woman screams. She is the seventh victim of a serial killer known as the Avenger, who targets young blonde women on Tuesday evenings. That night, blonde model Daisy Bunting is at a fashion show when she and the other showgirls hear the news. The blonde girls are horrified, hiding their hair with dark wigs or hats. Daisy returns home to her parents and her policeman sweetheart Joe, who have been reading about the crime in the newspaper. A handsome but secretive young man bearing a strong resemblance to the description of the murderer arrives at the Bunting house and asks about their room for rent. Mrs. Bunting shows him the room, which is decorated with portraits of beautiful young blonde women. He pays her a month's rent in advance. The lodger turns all the portraits around to face the wall and requests that they be removed. Daisy enters to remove the portraits and is attracted to the lodger. The women return downstairs, where they hear the lodger's heavy footsteps as he paces the floor. The relationship between Daisy and the reclusive lodger gradually becomes serious, making Joe, who is newly assigned to the Avenger case, unhappy. Mrs. Bunting is awoken late at night by the lodger leaving the house. She attempts to search his room, but a small cabinet is locked tight. In the morning, another blonde girl is found dead, just around the corner. The police observe that the murders are moving towards the Buntings' neighbourhood. The Buntings believe that the lodger is the Avenger, and they try to prevent Daisy spending time with him. The next Tuesday night, Daisy and the lodger sneak away for a late night date. Joe tracks them down and confronts them, and Daisy breaks up with him. Joe begins to piece together the events of the previous weeks and convinces himself that the lodger is indeed the Avenger. With a warrant and two fellow officers, Joe returns to search the lodger's room. They find a leather bag containing a gun, a map plotting the location of the murders, newspaper clippings about the attacks and a photograph of a beautiful blonde woman, whom Joe recognizes as the Avenger's first victim. The lodger is arrested despite Daisy's protests, but he manages to run off into the night. Daisy finds him handcuffed, coatless and shivering. He explains that the woman in the photograph was his sister, a beautiful debutante murdered by the Avenger at a dance, and that he had vowed to his dying mother that he would bring the killer to justice. Daisy takes the lodger to a pub and gives him brandy to warm him, hiding his handcuffs with a cloak. The suspicious locals pursue them, quickly becoming a mob. The lodger is surrounded and beaten, while Daisy and Joe, who have just heard that the real Avenger has been caught, try in vain to defend him. When all seems lost, a paperboy interrupts with the news that the real Avenger has been arrested. The mob releases the lodger, who falls into Daisy's waiting arms. Some time later, the lodger is shown to have fully recovered from his injuries and he and Daisy are happily living together.

Хичкоктің жалпы тақырыптары

The Lodger хичкоктың бұрынғы және келесі туындыларындағы көптеген тақырыптарды көрсетеді.

Алдын ала өндіріс

"Жаттығушы" Мари Беллок Лоундестің "Жетірткіш Джек" кісі өлтірулері туралы романымен, сондай-ақ Хорас Энсли Вачеллдің романының комедиялық сахналық бейімделуі болған "Кім ол?" пьесасына негізделген. Хитчкок 1915 жылы осы пьесаны тамашалаған. Фильм туралы жаңалықты британдық баспасөз 1926 жылдың басында жариялады, ал Айвор Новелло ақпан айында бас рөлге бекітілді. Алғашқы жоспар бойынша фильм пәтер иесінің кінәсіздігіне қатысты түсініксіздікпен аяқталуға тиіс болған. Бірақ Новелло актерлік құрамға алынғаннан кейін студия сценарийге өзгеріс енгізуді талап етті. Хичкок еске алды: "Олар Новеллоны тіпті жаман рөлге де қарастыруға жол бермеді. Жариялау маңызы үстемдік танытты, сондықтан біз оның әбден кінәсіз екенін көрсету үшін сценарийді өзгертуге мәжбүр болдық."

Негізгі фотосурет

Фильмнің түсірілімі 1926 жылдың 25 ақпанында басталды және негізгі түсірілім алты апта ішінде аяқталды. Хичкок неміс экспрессионизмінің әдістерін киноға бейімдегендіктен, көріністердің ұзақтығы үш минуттан аспайтын. Трипптің сөзінше: "Берлиннен келген Хичкок, драматизмді күшейту үшін ерекше камера бұрыштары мен жарық эффектілерінің маңыздылығына толы болды, сондықтан экранда үш минуттан артық созылатын көріністі түсіруге бір таң қажет болатын". Трипп түсірілім басталғанда операциядан өткен болатын. Ол өзінің автобиографиясында Хичкок бір көріністі қайта-қайта түсіруге мәжбүр еткенінің салдарынан "аппендикс жарасының орнында қатты ауырсынуды сезінгенін" және қайтадан ауруханаға түсуге мәжбүр болғанын жазды.

Режиссерлік стилі және кинематографиясы

Суреттеу кезінде Гитчкокқа соғыстан кейінгі үрей, әлеуметтік толқулар, аномалия мен ессіздікке қатысты эмоционалдық қорқыныш үлкен әсер етті. Фильм толығымен үнсіз, бірақ көрікті әңгімелеу тәсілін ескере отырып, сөздердің қажеті болмады. Бунтингтер ас үй төбесіне қарап, тұрғынның үстіңгі қабатта қадам басып жүргенін тыңдағанда есте қаларлық көрініс туындайды. Содан кейін төбе мөлдірленіп, тұрғын үстінен басып өтеді (қалыңдатқан шыныдан жасалған плита қолданылды). Criterion Collection шолуында Филип Кемптің айтуынша, бұл көрініс "бірден бес минуттан астам уақыт ішінде алпыс бес кадрдан тұрады, аралық тізімдер жоқ. Кейбір көңілді камера бұрыштары, соның ішінде баспалдақтан тік төмен қарап тұрғанда, пәтер иесінің денесінен бөлінген қолы қоршаудан сығады". Фильмнің басында пәтер иесінің бөлмесі Эдуард Берн-Джонстың Аңсаушының құрбандарына ұқсайтын жалаңаш сары әйелдердің суреттерімен толтырылған, бірақ олардың арасында әйелді құрбандықтан құтқаратын Әйіпті Георгийдің суреті де бар; мұның Гитчкоктың тұрғынның нақты кісі өлтіруші емес екенін білдіретін алдын ала сезінуді қолдануы болуы мүмкін. Гитчкок зерттеушісі Дональд Спото, режиссердің бұрынғы екі фильмін көрмеген, "Жатқан адамды" "Гитчкок жыныстық қатынас пен кісі өлтіру, ләззат пен өлім арасындағы психологиялық тартымдылықты алғаш рет көрсеткен фильм" деп сипаттады. Спото сондай-ақ: "Монтагудың Гитчкоктың монтаждауында 500-ге дейін аралық тізімдер болғаны туралы мәлімдемесі шамадан тыс болып көрінеді, бірақ ол жаз айларында режиссермен бірге фильмді жетілдіру үшін жұмыс істеді. Басқа бір жетістік - американдық плакат суретшісі Эдвард Макнайт Кауфферді анимациялық үшбұрышты тізімдерді жасау үшін шақыру". Жаңадан өңделген фильмнің табысты көрсетілімі Вулфтың бұрынғы қарсылықтарын жеңіп, оның театрлық табысы Гитчкоктың бұрынғы "Таулық бүркіті" фильмінің британдық көрсетіліміне мүмкіндік берді. Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильм 25 шолу негізінде 96% мақұлдау рейтингіне ие, орташа бағасы 7.70/10. "Жатқан адам" Гитчкоктың кейінгі туындыларында жиі кездесетін тақырыптарды жалғастырды, мысалы, жасаған қылмысы үшін қашқан кінәсіз адам. Гитчкок Мурнау мен Лангтың заманауи фильмдерін зерттеген, олардың әсері көрініс бұрыштарында және жабық жарықта көрінеді. Гитчкок бұған дейін екі фильм түсірген болса да, кейінгі жылдары режиссер "Жатқан адамды" алғашқы нағыз "Гитчкок фильмі" деп атады. "Жатқан адамнан" бастап Гитчкок қазіргі триллер жанрын қалыптастыруға көмектесті. 1940 жылы Америка Құрама Штаттарына келгеннен кейін Гитчкок Герберт Маршалл, Эдмунд Гвенн және Лурен Таттлмен бірге фильмнің радиодағы бейімделуіне қатысты. Адаптация түпнұсқа романның соңын сақтайды, фильмдегідей емес, тұрғынның кісі өлтіруші екені туралы мәселені шешпейді. 1942 жылдың басында Лос-Анджелес Таймс Гитчкок "Саботер" (1942) аяқталғаннан кейін "Жатқан адамды" түсті қайта түсіруді қарастырып жатқанын хабарлады, бірақ ол фильмке құқық ала алмады. Кейбір кино сыншылары "Жатқан адамды" Гитчкоктың ең үздік үнсіз фильмі деп санайды.

In framing the shots, Hitchcock was heavily influenced by post war horror, social unrest and the emotional fear of abnormality and madness. The film is entirely silent, but words were not necessary given the visual method of storytelling. A memorable scene occurs when the Buntings look up at their kitchen ceiling, listening to the lodger pacing above. The ceiling then becomes transparent and the lodger is then seen walking on it (a thick sheet of toughened glass was used). According to the Criterion Collection review by Philip Kemp, this scene was composed of "sixty five shots in just over six minutes, with no title cards to interrupt. Some disconcerting camera angles, including one straight down the staircase as we see the lodger’s disembodied hand sliding down the banister." Early in the film, the lodger's room is shown filled with paintings by Edward Burne Jones of nude blonde women who resemble the Avenger's victims, but among them is a painting of Saint George freeing a woman from being sacrificed; this may be Hitchcock's use of foreshadowing to suggest that the lodger is not the actual killer. Hitchcock scholar Donald Spoto, who had not viewed the director's earlier two films, described The Lodger as "the first time Hitchcock has revealed his psychological attraction to the association between sex and murder, between ecstasy and death." Spoto also stated: "Montagu's claim that Hitchcock's edit contained up to 500 intertitles seems likely an exaggeration, but he worked with the director during the summer months to tighten up the film. One of the other improvements was to hire American poster artist Edward McKnight Kauffer to design the animated triangular title cards." A successful trade screening of the reedited film overcame Woolf's prior objections and its theatrical success allowed for the British release of Hitchcock's prior film, The Mountain Eagle. On review aggregator Rotten Tomatoes, the film holds an approval rating of 96% based on 25 reviews, with an average rating of 7.70/10. The Lodger continued themes that would run through much of Hitchcock's later work, such as that of an innocent man on the run for a crime that he did not commit. Hitchcock had reportedly studied contemporary films by Murnau and Lang, whose influence may be seen in the ominous camera angles and claustrophobic lighting. While Hitchcock had made two previous films, in later years the director would refer to The Lodger as the first true "Hitchcock film." Beginning with The Lodger, Hitchcock helped shape the modern day thriller genre in film. After arriving in the United States in 1940, Hitchcock was involved with a radio adaptation of the film with Herbert Marshall, Edmund Gwenn and Lurene Tuttle. The adaptation preserves the original novel's ending rather than that of the film and does not resolve the question of the lodger's identity as the killer. In early 1942, the Los Angeles Times reported that Hitchcock was considering a colour remake of The Lodger following the completion of Saboteur (1942), but he was unable to obtain the film rights. The Lodger has been considered by some film critics to be Hitchcock's greatest silent film.

Сақталу жағдайы және үйдегі құралдар

Хичкоктың туғанына 100 жыл толуына орай, Эшли Ирвин оркестрлік саундтрек жазды. "Дойчес Филморчестер Бабелсберг" оркестрімен бірге жазылған фильм 1999 жылдың 13 тамызында ARTE телеарнасы арқылы Еуропаға таратылды. Оның алғашқы тікелей орындалуы 2000 жылдың 29 қыркүйегінде Потсдамдағы Николай залында Скотт Лоутонның жетекшілігімен Неміс Бабелсберг кинооркестрінің қатысуымен өтті. Бірнеше алдыңғы қалпына келтірулерден кейін, 2012 жылы Хитчкоктің сақталған үнсіз фильмдерін қалпына келтіру үшін BFI-дың 2 миллион фунт стерлингтік "Хитчкок 9" жобасы аясында "The Lodger" фильмінің жаңа түстелген цифрлық қалпына келтіру жұмыстары аяқталды. Дегенмен, әртүрлі лицензияланған, қалпына келтірілген нұсқалары DVD, Blu-ray және бүкіл әлем бойынша бейне сұраныс қызметтерінде Network Distributing (Ұлыбритания), MGM және Criterion (АҚШ) және басқа да таратушылар арқылы пайда болды. 2022 жылдың соңында "The Lodger" Америка Құрама Штаттарында авторлық құқығын жойды.