Кіріспе

Көше түрі

Тұрғын аймақ (немесе ойын көшесі) – Ұлыбританияда іске асырылған, басты назар жаяу жүргіншілердің, велосипедшілердің, балалардың және тұрғындардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, көлік құралдарының жылдамдығы және басымдығы төмендетілген тұрғын көше (немесе көшелер тобы). Ауылдық жерлерде осыған ұқсас тыныш жолдар да бар.

Тарих

1835 жылғы тас жол туралы заң футбол және көше ойындарын тас жолда ойнауға тыйым салды, ең жоғары айыппұл – қырық шиллинг (2015 жылғы баға бойынша фунт стерлинг). 1860 жылы Колчестерден сайланған Джон Миллер Тавернер, өткен жылы 44 баланың Лондон мен Миддлсексте көшеде ойнағаны үшін төленбеген айыппұлдары үшін түрмеге қамалғанын Парламентке хабарлады. Ол 12 жастағы баланың 5 күнге түрмеге отырғанын, раундерс ойнағаны үшін айтты. 1925 жылы Нэнси Астор Парламентте: «Көшеде ойнағаны үшін тұтқындалған баланы көруден артық қайғылы жағдай жоқ» деді. 1935 жылға қарай он жеті жасқа дейінгі 2000-нан астам жас көшеде ойнағаны үшін сотталды. 1934 жылы Лесли Хоре Белиша көлік министрі болып тағайындалды және Ұлыбританиядағы жол-көлік оқиғаларының көбеюіне жауап ретінде бірқатар жол қауіпсіздігі шараларын бастады; оларға зебра өткелі және АҚШ-та сәтті қолданылып келе жатқан Ұлыбританияға ойын көшелерін енгізу ұсынысы кірді. Ойын көшелеріне қатысты заңнама 1960 жылғы Жол қозғалысы заңының 49-бабында жазылған. 1963 жылға қарай ел бойынша мұндай 750 көше болды. Сол жылы Вестминстердегі ойын алаңы көшелерін заңсыз пайдалануға, сондай-ақ көліктерімен тоқтап тұрған адамдарға қарсылық білдірген тұрғындар Парламентке петиция тапсырды. Керісінше, министр Ньюкасл қаласындағы бірнеше көшелерге бекітілген ойын алаңы туралы бұйрыққа қатысты Парламентте сұрақтарға жауап берді, оған барлық тұрғындар қарсы болған екен. 1976 жылы Степни епископы Тревор Хаддлстон Ұлыбритания балаларға қарағанда көліктерді артық жақсы көреді дей келіп, ойын көшелерін тоқталған көліктермен толықтыру арқылы осыны көрсетіп отыр деп мәлімдеді. 2002 жылы Гастингстегі тупик көшесі – Фарли Банк ойын көшесі деп жарияланды, бұл балаларға таңғы сағат 8-ден күн батуға дейін қозғалыссыз кеңістікте ойнауға мүмкіндік берді. Бұл Кент және Норфолк облыстарындағы пилоттық жобалардың нәтижесінде іске асырылды.

Негізгі қағидалар

Бұл принциптер ортақ кеңістік схемаларына ұқсас, олар кең ауқымды ортаға қолданылады және голландтық woonerf схемаларының үлгісін қатаң сақтайды. Балалардың ойынға тартылуы көптеген үй аймағы схемаларының маңызды мақсаты болып табылады. Үй аймақтарының қауіпсіздігі жоғары деңгейде, бірақ олар негізінен жол қауіпсіздігі схемалары ретінде жоспарланбаған. Ұлыбритания үкіметі үй аймақтарын жаңа тұрғын алаптарының бөлігі ретінде қолдайды. Жаңа көшелерді жобалауға болашақ тұрғындарды тарту мүмкін болмаса да, оларды күтімі мен басқаруға қатыстыру үшін қадамдар жасалуы мүмкін. Үй аймағы заңды түрде белгіленіп, таңбаланғанға дейін, жергілікті жол қозғалысы органы көшеде қандай әрекеттерге рұқсат етілетіні ( «Пайдалану ережесі» арқылы) және көшедегі көлік жылдамдығы («Жылдамдық ережесі» арқылы) туралы тұрғындармен кеңесуі қажет. Үй аймақтары көбінесе ортақ кеңістікті пайдалануды қамтиды, онда көше жаяу жүргіншілер мен көлік үшін бөлек аймақтарға қатаң бөлінбейді. Көру қабілеті нашар және соқыр адамдардың ортақ кеңістік көшелерін пайдалана алмауына қатысты алаңдаушылықтар айтылды. Мысалы, көше жиһаздарын пайдалану арқылы, қозғалыс жоқ, ашық маршрутты жаяу жүргіншілерге ұсыну – көру қабілеті нашар адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандырудың бір жолы. Жақсы жоспарланған үй аймақтарында әлеуметтік өзара әрекеттесуді ынталандыру үшін жиектер, үстелдер және ойын құралдары сияқты мүмкіндіктер жиі кездеседі. Көшедегі ағаштар мен гүлзарлар, әдетте, тұрғындар тарапынан күтіледі. Көшедегі тұрақ та көптеген жобалардың бөлігі болып табылады. Жол қозғалысы жылдамдығы төмен деңгейде ұсталады – әдеттегі мақсатты жылдамдық шамамен 20 км/сағ (10-15 миль/сағ) – көшенің жалпы дизайны және көлік бағытын күрт өзгерту, сондай-ақ бір уақытта бір ғана көлік өте алатын тар жолдар арқылы. Жолдағы төбелер сияқты дәстүрлі қозғалысты баяулату шараларын да қолдануға болады, бірақ оларды жобаға біріктіру керек, инженерлік шешім ретінде емес. Ұлыбританиядағы тәжірибе мысалы, Гейтсхедтегі Staiths South Bank, 600-дан астам үйі бар, жоспарлауға келісім алған кезде Ұлыбританиядағы ең ірі жаңа үй аймағы болды. Ұлыбританияның қазіргі заманғы көптеген жобалары ескі Виктория стиліндегі тұрғын үйлердегі қолданыстағы көшелердегі қоғамдық кеңістіктерді жақсартуға бағытталған, көбінесе жаңарту немесе қозғалысты баяулату мақсатына жету үшін.