Кіріспе

Равенна экзархы Евтихий (Ευτύχιος (Eutúkhios)) – Равенна экзархатының соңғы экзархы, 726 немесе 727 жылдан 751 жылға дейін экзархатқа жетекшілік етті.

Италияға келу және алғашқы күрес

Равенна экзархаты 726 жылы иконоборшылықтың енгізілуіне наразылық білдіріп, көтеріліс ұйымдастырды; экзарх Павел көтерілісті басуға тырысып, қаза тапты. Жауабында, император III Лео Исавр (717–741 жылдары билеген) Евтихийді жағдайды бақылауға жіберді. Кейбір тарихи еңбектерде Евтихий 710/11–713 жылдары Иоанн III Ризокоп пен Сколастикус экзархтығынан кейін экзарх қызметін атқарған деп айтылады. Алайда, бұл Liber pontificalis-тің қате түсіндірілуіне негізделген қазіргі заманғы қосымша мәлімет. Евтихий Неаполь қаласына келді, онда адал азаматтарды папа II Григорийді өлтіруге шақырды. Азаматтар папаны қорғауға және оны қорғап өлуге ант берген соң, Евтихий Ломбардтарға көшті, папа II Григорийді тастап кетсе, король Лиутпранд пен Ломбард герцогтарына пара ұсынды. Бәріне қарамастан, Джеффри Ричардстың сөзіне сүйенсек, папа II Григорий Италиядағы императорлық билікті сақтап қалуға тырысты. Евтихийдің күш-жігері ақырында нәтиже берді: король Лиутпранд экзархпен келісімге келді және Беневенто мен Сполето герцогтіктерін бағындыруға көмектесу шартымен оны қолдауға уәде берді. Алайда, папа II Григорий Лиутпрандпен кездесіп, оны бұл әрекеттен бас тартуға көндірді, содан кейін Лиутпрандтың көмегімен Евтихиймен келісімге келді. Тиберий Петасий Тускияда өзін император деп жариялағанда және Евтихийдің жеткілікті әскері болмағанда, папа II Григорий Рим әскеріне көтерілісті басуға көмектесуді бұйырды, нәтижесінде Петасий қаза тапты.

Шөгеру және көмек сұрауы

Ломбардтармен болған қақтығыс 737 жылы апатқа ұшырады, осы кезде экзархаттың астанасы Равенна Лютпрандтың қолына түсті. 739 жылы тағы да соғыс жаңғырды. Папа Григорий III Беневенто және Сполето герцогтарын Лютпрандқа қарсы қолдады, осының салдарынан ол орталық Италияға шабуыл жасады. Экзархат, сондай-ақ Рим герцогтығы талқандалды, Равенна ломбардтардың билігіне көшті; Евтихий Венеция аралдарында паналауға мәжбүр болды. Ол Равеннаны босатуға халықтан көмек сұрады, және Венеция флоты онымен бірге қаланы қайтарып алу үшін жолға шықты.

Папаның Равеннаға араласуы

741 жылы Папа Захарий таққа отырғаннан кейін Лиутпранд оған қарсы шыққан Сполето ломбард герцогтығына қарсы жорық жоспарлады. Алайда Захарий солтүстікке, ломбардтардың астанасы Павияға барып, Лиутпрандты жорықты тоқтатуға және ол басып алған жерлерді қайтаруға көндірді. Бірақ Лиутпранд бұл келісімді тек өзі мен Папа арасындағы келісім деп есептеді; Джеффри Ричардстың сөзімен айтқанда, "ол экзархты әділ нысана ретінде қарастырды". 743 жылы Лиутпранд Равеннаға жорық жасады, ал Евтихий ресурстардан соншалықтай қырысып қалғандықтан, ол, Равенна архиепископы Иоанн V және қаланың басшылары Папаға араласуды сұрап өтініш жасады. Папа Захарий Лиутпрандты Равеннаны басып алудан қайтарту үшін дипломатиялық күш-жігер жұмсады. Ол ломбардтардың Тицинумдағы сарайына бара жатқанда, Аквила қаласындағы Кирпитофор шіркеуінде экзарх Евтихий мен Равенна азаматтарымен кездесті. Ричардс байқап айтады: "Экзархтың Пападан ломбардтардан құтқаруды сұрап жалбарынуы экзархаттың толыққанды әлсіреуіне және католик Византия Италиясында биліктің императорлық басшыдан Папаға ауысуына куәлік етеді". Папа Захарий Лиутпрандты жоспарланған жорығын кейінге шегеріп, Равенна маңындағы басып алған ауылдық жерлерді қайтаруға көндірді.

Экзархаттың құлдырауы

Бірнеше жыл өткен соң, алайда, 751 жылы Ломбард патшасы Аистульф Равеннаны жаулап алды. Экзархат жойылды, ал Византия Италиясы Сицилиямен және оңтүстік, грек тілінде сөйлейтін аймақтармен шектелді.