Кіріспе

Құс түрі

Жалғызбасты құс (Tringa solitaria) – кішкентай жағалау құсы. Tringa туысының атауы – 1599 жылы Альдровандус берген жаңа латын тіліндегі жасыл құс атауы, ол ежегі грек тіліндегі "трунгас" сөзінен шыққан, бұл Аристотель есімдеріндегі, қарғадай денелі, ақ қылтық, құйрығын қимылдатып суға түсетін құс. Solitaria сөзі латын тілінде "жеке" деген мағынаны білдіреді, "solus" – "бір" деген сөзден алынған.

Сипаттама

Бұл түрдің ұзындығы шамамен, қанатының еніне дейін және дене салмағы - шамамен жетеді. Орташа денелі, тығыз құс, қара жасыл арқасы, сұр бас және кеудесі, ал қалған бөлігі ақ түсті. Ұшу кезінде қанаттары жоғары да төмен де қараңғы, құйрығы мен артқы жағы қара болады. Бұл ерекшелік оны Еуропа мен Азияда кездесетін, одан сәл ірі және қанаты кеңірек, бірақ көбінесе ұқсас жасыл құмқұмырсадан (T. ochropus) ажыратады, олармен тығыз туыс. Аталған түрдің құйрығы ақ түсті. Ұшқанда жалғыз құмқұмырса ерекше үш дыбысты сыбызғымен еске түсіреді. Екеуінің де қанаттары қоңыр, ақшыл нүктелермен, ал мойны мен кеудесі нәзік, бірақ контрастты өрнекпен сипатталады. Сонымен қатар, екі түр де көптеген сколопацидтерден өзгеше, ағаштарда ұялайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ол Аляска мен Канаданың орманды аймақтарында көбейеді. Бұл көшпенді құс, Орталық және Оңтүстік Америкада, әсіресе Амазонка өзенінің алабында және Кариб теңізінде қыстайды. Батыс Еуропаға өте сирек соғып келеді, жаз-күз мерзімінде барады.

Мінез-құлық

Аты айтқандай, жалғызбасты құмқұйрық – әлеуметтік емес түр, көбінесе көшіп бара жатқанда жалғыз келеді, бірақ кейде қолайлы тамақтанатын жерлерде шағын топтарға жиналады. Жалғызбасты құмқұйрық негізінен тұщы су құсы, оны басқа су құстарына тым тар келетін, мысалы, арықтар сияқты жерлерде кездестіруге болады, ал олар айналасын толық көруді ұнатады.

Өсіру

Құмшым 3–5 жұмыртқадан тұратын жұмыртқасын, мысалы, көкектер сияқты әнші құстардың тастап кеткен ағаш ұяларына салады. Балапандар жұмыртқадан шыққаннан кейін дереу жерге секіріп түсуге итермеленеді.

Тамақтандыру

Тамақ – ұсақ омыртқасыз жануарлар: жәндіктер (мысалы, маса личинкалары, жас шырындар, шегірткелер, көбелек құрттары және қоңыздар), ұсақ қабықтылылар мен моллюскалар (мысалы, қабықтарынан алынған естіктер), кейде шағын бақалар (көбінесе, дернәсілдер), құс таңдаған көлдің жиегімен жүйелі түрде қозғалып, саздан теріп алады.