Статистикадағы өзіндік іріктеу қатесі: топқа өздігінен кірген адамдардың іріктелуінен туындайды. Социология, психология, экономикада зерттеулерде маңызды мәселе.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Үлгілеудің бейімділік түрі
Type of sampling bias
Статистикада, өзіндік таңдау бейімділігі адамдар өздерін бір топқа таңдаған кез келген жағдайда туындайды, бұл ықтимал емес үлгілеу арқылы бейімді үлгіге әкеледі. Бұл термин көбінесе адамдардың өзін топқа таңдауға итермелейтін ерекшеліктері топта бұрмаланған немесе қанағаттандырмас жағдайларды тудыратын жағдайларды сипаттау үшін қолданылады. Бұл жауап бермеу бейімділігімен тығыз байланысты, жауап берген адамдар тобы жауап бермегендер тобынан өзгеше жауаптар берген кезде сипатталады. Өзіндік таңдау бейімділігі – әлеуметтану, психология, экономика және көптеген басқа әлеуметтік ғылымдардағы зерттеулердегі маңызды мәселе. Мұндай салаларда, мұндай бейімділікке ұшыраған сауалнама "өзіндік таңдалған тыңдаушы пікірін сауалнамасы" немесе "SLOP" деп аталады. Бұл термин криминологияда да қолданылады, ол белгілі бір бейімділіктердің қылмыскерді қылмыстық мансап пен өмір салтын таңдауға қалай итермелейтінін сипаттау үшін пайдаланылады. Өзіндік таңдау бейімділігінің салдары таңдау бейімділігінің салдарымен ұқсас болғанымен, мәселе өзгеше себептермен туындайды; демек, респонденттердің өзіндік таңдау бейімділігіне әкелетін мақсатты ниеті болуы мүмкін, ал таңдаудың басқа түрлері зерттеуді жобалаушылардың қателіктерінен туындауы мүмкін.
In statistics, self selection bias arises in any situation in which individuals select themselves into a group, causing a biased sample with nonprobability sampling. It is commonly used to describe situations where the characteristics of the people which cause them to select themselves in the group create abnormal or undesirable conditions in the group. It is closely related to the non response bias, describing when the group of people responding has different responses than the group of people not responding. Self selection bias is a major problem in research in sociology, psychology, economics and many other social sciences. In such fields, a poll suffering from such bias is termed a self selected listener opinion poll or "SLOP". The term is also used in criminology to describe the process by which specific predispositions may lead an offender to choose a criminal career and lifestyle. While the effects of self selection bias are closely related to those of selection bias, the problem arises for rather different reasons; thus there may be a purposeful intent on the part of respondents leading to self selection bias whereas other types of selection bias may arise more inadvertently, possibly as the result of mistakes by those designing any given study.
Түсіндірме
Өздігінен іріктеу себепті байланысты анықтауды қиындатады. Мысалы, қатысушылардың тест нәтижелерін арттырудағы тестке дайындық курсының әсерін бағалауға тырысқанда, дайындық курсына қатысуды өздері таңдаған студенттердің арасында едәуір жоғары тест нәтижелері байқалуы мүмкін. Өздігінен іріктеуге байланысты, курсқа қатысуды таңдаған және қатыспауды таңдаған адамдар арасында мотивация, әлеуметтік-экономикалық жағдай немесе бұрынғы тест тапсыру тәжірибесі сияқты бірнеше айырмашылықтар болуы мүмкін. Мұндай факторлар бойынша өздігінен іріктеудің нәтижесінде, екі топ арасында орташа тест нәтижелерінің айтарлықтай айырмашылығы байқалуы мүмкін, бұл курс тест нәтижелеріне әсер ету қабілетіне тәуелсіз. Соның салдарынан, дайындық курсын таңдағандар нақты тестте де жоғары нәтижелерге қол жеткізген болар еді. Егер зерттеу дайындық курсына қатысу нәтижесінде абсолютті тест нәтижелерінің жақсаруын өлсесе, нәтижелер жоғары әсерді көрсету үшін бұрмаланған болуы мүмкін. "Жақсартудың" салыстырмалы өлшемі зерттеудің сенімділігін біршама арттыруы мүмкін, бірақ толыққанды емес. Өздігінен іріктеу қатесі бағдарламалар мен өнімдерді зерттеуде мәселе тудырады. Атап айтқанда, өздігінен іріктеу белгілі бір бағдарламаның қандай да бір әсері бар-жоғын бағалауға әсер етеді және нарық зерттеулерін түсіндіруді күрделендіреді. Рой моделі өздігінен іріктеу мәселесінің ең алғашқы академиялық мысалының бірін ұсынады.
Self selection makes determination of causation more difficult. For example, when attempting to assess the effect of a test preparation course in increasing participant's test scores, significantly higher test scores might be observed among students who choose to participate in the preparation course itself. Due to self selection, there may be a number of differences between the people who choose to take the course and those who choose not to, such as motivation, socioeconomic status, or prior test taking experience. Due to self selection according to such factors, a significant difference in mean test scores could be observed between the two populations independent of any ability of the course to affect test scores. An outcome might be that those who elect to do the preparation course would have achieved higher scores in the actual test anyway. If the study measures an improvement in absolute test scores due to participation in the preparation course, they may be skewed to show a higher effect. A relative measure of 'improvement' might improve the reliability of the study somewhat, but only partially. Self selection bias causes problems for research about programs or products. In particular, self selection affects evaluation of whether or not a given program has some effect, and complicates interpretation of market research. The Roy model provides one of the earliest academic illustrations of the self selection problem.