Зерттеу әдістемелері
-
Халықты үлгілеудегі қателіктер
Статистикадағы қателік: іріктеу қатесі нені білдіреді? Іріктеуде қателіктерге жол бермеу, нәтижелердің дұрыстығын қамтамасыз ету туралы біліңіз.
-
Жаңа өнім идеяларын сауал арқылы бағалау
Жаңа өнім идеясын базарға шығармас бұрын сауалнама арқылы бағалау – концепт тестілеу. Өнімнің қабылдануын анықтау, сапалы сауалнамалар маңызды!
-
Джеймс Макдональд Викари: Жасырын жарнаманың жасампазы және алаяқтығы
Джеймс Викари – маркетинг зерттеушісі (1915-1977). Жасырын жарнаманың алғашқы тәжірибесі, көздің жыпылықтауын талдау, әлдеқайда жалғандық. Маркетинг сарапшысы.
-
Жасырын тәжірибе: Бұрмалауды азайту жолы
Жасырын тәжірибе – зерттеу нәтижелеріне әсер ететін ақпаратты жасыру арқылы қателікті азайту. Бұл қатысушылардың, зерттеушілердің пікірлерін бейтараптандырады.
-
Өзіндік іріктелу қатесі
Статистикадағы өзіндік іріктеу қатесі: топқа өздігінен кірген адамдардың іріктелуінен туындайды. Социология, психология, экономикада зерттеулерде маңызды мәселе.
-
Стэнфордтық түрме эксперименті: Психологиялық зерттеу және этикалық даулар
Стэнфордтық түрме эксперименті: 1971 ж. жүргізілген психологиялық зерттеу, адам мінез-құлқына жағдайдың әсерін көрсетті. Түрме өмірі, психология, тәжірибе.
-
Статистикалық талдауда кездейсоқ емес іріктеудің бұрмалаушылығы
Статистикалық талдауда кездесетін қателік: іріктеудің бұрмалануы. Дұрыс таңдама жасалмағанда нәтижелер бұрмаланып, жалған қорытындыларға әкелуі мүмкін. Іріктеу қатесінен қалай сақтануға болады?
-
Бақылаудың мінез-құлыққа әсері: Хоторн эффектісі
Гауторн эффектісі: бақылау астындағы адамдардың мінез-құлқының өзгеруі. Зерттеулер өндіріс жағдайындағы өнімділікке әсер ететінін көрсетті. Психология, әлеуметтану.
-
Байқаушы қателігі: ғылыми зерттеулердегі субъективтік бұрмалаушылық
Бақылаушы пікір қатесі – зерттеулерде деректерді тіркеу кезінде нақтылықтан жүйелі ауытқу. Көзқарас пен күтілетін нәтижелер бақылауға әсер етеді. Ғылыми жұмыста маңызды.
-
Қос стандарт: Тең жағдайлардағы әртүрлі талаптар
Қос стандарт – ұқсас жағдайларға әртүрлі талаптар қою. Теңсіздік, топтар арасындағы айырмашылықтар мен әділсіздікке себеп болады. Әртүрлі принциптерді қолдану.
-
Экспериментатордың күтімінен туындайтын қателіктер
Зерттеушінің күтімі: Эксперимент нәтижелеріне қалай әсер етеді? Қоғамдық пікірлер, нәтижелерді дұрыс түсіндіру және қос соқыр тәсілдер туралы біліңіз.
-
Қабылдаудағы белгінің экологиялық жарамдылығы
Психологияда экологиялық жарамдылық – зертханадағы нәтижелердің нақты өмірдегі мінез-құлықты қаншалықты дұрыс болжауын бағалау. 🧠🔍 Нақты контекст маңызды!
-
Сауалнамалардағы жауап берудегі қателіктер және олардың себептері
Жауапқа қатысты бұрмалаушылық – сауалнамалар мен зерттеулерде қатысушылардың дұрыс жауап бермеуіне себеп болатын фактор. Зерттеу нәтижелерін бұрмалауы мүмкін.
-
Естеме қатесі: Эпидемиологиялық зерттеулердегі жүйелік қателік
Естелік қатесі – эпидемиологиялық зерттеулердегі жүйелік қате. Зерттеу қатысушыларының өткен оқиғаларды еске түсірудегі айырмашылықтардан туындайды. Ретроспективтік зерттеулерде маңызды.
-
Ұзақ мерзімді зерттеулер: уақыт бойынша қайталамалы бақылаулар
Ұзақ мерзімді зерттеулер: бірдей қатысушылардың уақыт өте келе бақылануы, даму трендтері, әлеуметтік өзгерістерді анықтау. Зерттеу дизайны, психология, социология.
-
Жасырын қатынастар тесті: Психологиялық тәжірибелер мен әлеуметтік көзқарастар
Жасырын қатынас тесті (IAT) – есте сақтаудағы ұғымдар арасындағы сезімтал байланыстарды анықтайтын психологиялық тәжірибе. Әдізділігі мен пайдасы талқыланып жүр.
-
Зерттеу нәтижелерінің жалпылану мүмкіндігі
Сыртқы жарамдылық: зерттеу нәтижелерін басқа жағдайларға, адамдарға және уақытқа қалай қолдануға болады? Зерттеудің қолданылу аясын анықтаңыз.
-
Бағалау қаупі: әлеуметтік өзара әсердегі мінез-құлықтың негізі
Бағалау қаупі теориясы: адамдардың әрекеттеріне қатысты пікірлердің маңыздылығы, оның салдары мен оқу процесіндегі рөлі. Әлеуметтік кері байланысқа назар аударыңыз!
-
Статистикада шектік эффектінің әсері
Статистикада "төбе эффектісі" – тәуелсіз айнымалының әсерін шектеуі. Деректерді жинауда немесе фармакологияда кездеседі. Толық ақпарат мақалада!
-
Субъективті расталмалылық және шындықты табу жолдары
Ішкі тәжірибелік растау – ғылыми зерттеулерде маңызды ұғым. Адамдар арасында дәл түсініктік пен нақтылықты қамтамасыз етеді. Шындықты анықтаудағы негізгі принцип.
-
Қайсыбір тесттің басқа нәтижелерді болжау қабілетін растау үшін қолданылатын мәліметтер туралы
Қайсыбір тесттің басқа нәтижелерді болжаудағы дұрыстығын растау үшін қолданылатын конкүрренттік жарамдылық туралы мақала. Психология, социология ғылымдарында маңызды.
-
Есікке аяқпен кіру тактикасы
«Есік аяғы» тәсілі – адамдарды келісімге келтіруде қолданылатын психологиялық әдіс. Кішкентай сұраныс арқылы үлкен мақсатқа жетуге көмектеседі. Психология, маркетинг.
-
Face validity
-
Психологиялық күту әсері
Әсер ету күтімі: зерттеулердегі нәтижелерге қатысушылар күтімінің әсері. Плацебо, ноцебо эффектілерінен сақтану үшін қос соқыр әдіс қолданылады.
-
Өзіндік баяндама әдістері: сауалнамалар мен сұраулар
Өзіндік баяндама зерттеуі: сезімдер, көзқарас, сенімдерді анықтау. Сауалнама, сұрақтар, әңгімелер арқылы жүзеге асырылады. Дәлдігін тексеру қажет.
-
Ecological validity (perception)
-
Demand characteristics