Кіріспе
Швиц () – Швейцариядағы Швиц кантонының астанасы, қала. Швейцарияның негізін қалауға әкелген 1291 жылғы Федералды шарты немесе Bundesbrief-ті Bundesbriefmuseum-де көруге болады. Швицтің ресми тілі – (швейцариялық түріндегі) неміс тілі, бірақ басты қолданылатын тіл – швейцариялық неміс диалектісінің жергілікті түрі.
the city
Schwyz (; ; ) is a town and the capital of the canton of Schwyz in Switzerland. The Federal Charter of 1291 or Bundesbrief, the charter that eventually led to the foundation of Switzerland, can be seen at the Bundesbriefmuseum. The official language of Schwyz is (the Swiss variety of) German, but the main spoken language is the local variant of the Alemannic Swiss German dialect.
Атауы
Атаудың ең алғашқы белгілі жазбасы 972 жылға дейін барады, ортағасырлық латын тілінде villa Suittes деп тіркелген. 924 және 960 жылдар аралығында Swites (Suuites) және Switz түрінде бірнеше сенімсіз жазбалар кездеседі. 13 ғасырда Schwitz, ал 17-18 ғасырларда көбінесе Schweitz деп жазылған. Атаудың этимологиясы әлі де нақты емес. Бұрын ұзақ уақыт бойы Швейцария аңызындағы негізін қалаушының есімінен, яғни Суито немесе Свитерден шыққан деп есептелді, бұл түсінік 20 ғасырдың бірінші жартысына дейін швейцариялық мектеп оқулықтарында кездесетін. Қазіргі таңда атаудың тегі туралы бір пікірге келген жоқ. 1625 жылы Берндегі король Яков VI мен I-нің дипломаты Исаак Вейк, бұл атаудың Швециядан шыққандығын, «патша Зигеберт тұсында Швециядан көшіп, осы жерге қоныстанған» суэбтерден тарағанын айтқан. 1867 жылы Гатше германдық этимологияны ұсынды, атаудың ескі жоғарғы неміс тіліндегі suedan етістігінен, яғни «жағу» (тұрғын үй үшін орманды кесіп, өртеу) шыққандығын айтты. Брандстеттер (1871) Гатшенің ұсынысын сынап, атаудың негізін қалаушы аңызындағы Суитоның ғылыми тұрғыдан қорғауға ұмтылған аламандық жеке есімнен шыққандығын жақтады. 1929 жылы Хабшмид Швейцариялық Идиотикон үшін ұсынған этимология атаудың гало-римдік *(alpes) suētas, яғни галлик немесе латын тіліндегі «шошқа» сөзінен шыққандығын, романдық *suēdes арқылы «(тау, жайылым) шошқалар» деген мағынаны білдіретінін, содан кейін аламандық Swītes сөзіне айналғандығын көрсетеді. Хабшмид 1961 жылы бұл пікірден бас тартып, Римге дейінгі (немесе «этрускілік») белгісіз көзді артық көрді. 1966 жылы Зондеггер Гатшенің «жарғылау және күйдіру» ұсынысын қайта қарастырып, оның келт түбірінен шыққандығын, яғни sveit, протокельт sveitos сөзінен, «ашық жер» немесе ұқсас мағынаны білдіретінін мәлімдеді, бұл галлик *Svētos (Рейн «Рейн» сөзіндегідей ұзын дауыс), галло-роман *Svēdus, және ақырында 8 ғасырдағы ескі жоғарғы неміс тілінде Swītes сөзіне айналды. Швиц атауы Швицтің үстемдік еткен аймағына (Швиц кантоны), кейін бүкіл Ескі Швейцария Конфедерациясына тарады. 15 ғасырда басқа кантондар бұған наразылық білдірді, бірақ 1499 жылдан кейін швейцар термині швейцар соғысы кезінде швабтар тарапынан қорлау ретінде қолданылғандықтан, наразылықтың белгісі ретінде кеңінен қабылданып, қолданыла бастады. 16 ғасырда Эйдгеноссеншафт пен Швицзерланд (ағылшын тіліндегі Швейцария атауының шығу тегі) ел атаулары ретінде бір-бірін алмастыра қолданылды. Швейцарияның неміс тілінде қала мен елдің атауы бірдей айтылады (екеуінің арасын ажырату үшін тек соңғысына анықтаушы сөз қолданылады, «Schwyz», «Швейцария»). [iː] дыбысы үшін y әрпінің жазылуы 15 ғасырғы қолжазбадағы ij лигатурасынан пайда болған.
Тарих
Швицте Рим дәуірінен бірнеше монета табылған, бірақ ең ерте қонысқа қатысты мәліметтер 8 ғасырға дейін барады. Парохиалдық шіркеу маңындағы аламанн зираты мен шіркеудің өзі 8 ғасырдың бірінші жартысында салынған. Бұл алғашқы шіркеуден кейін шамамен 1000 жылы екінші оттон шіркеуі бой көтерді, ол 1117 жылғы Верона жер сілкінісінен зардап шеккен болуы мүмкін. 1121 жылы үшінші шіркеу ғимараты, романдық стильдегі ғимарат, қасиеттендірілді. Одан кейін 15 ғасырда, 1642 жылы өрттен ауылдың көп бөлігімен бірге қираған, әлдеқайда ірі төртінші шіркеу салынды. Бесінші шіркеу, ерте барокко стиліндегі шіркеу, күрделі құрылымдық кемшіліктерге байланысты 1774 жылы киеліленген қазіргі кезеңдегі барокко шіркеуімен ауыстырылды. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Швицтің ауданы – 46,4% ауыл шаруашылығына, ал 39,1% орманға бөлінген. Қалған жердің 8,7% құрылыстар мен жолдарға, ал қалған 5,8% өнім бермейтін жерлерге (өзендер, мұздықтар немесе таулар) жатады.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, оған дауыс бергендердің 39,91% осы партияны қолдады. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: CVP (26,12%), SPS (17,05%) және FDP (12,72%). Федералды сайлауда барлығы 5 554 дауыс берілді, сайлауға қатысқандардың үлесі 57,8% құрады.
Экономика
2010 жылы Швицте жұмыссыздық деңгейі 1,8 пайызды құрады. 2008 жылы бастапқы экономикалық секторда 484 адам жұмыс істеді және осы секторда 174 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 2756 адам жұмыс істеді, ал осы салада 179 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 7099 адам жұмыс істеді, осы секторда 696 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 4484 жұмысшы келді, ал 2168 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшы күшінің таза импортеры болып табылады, әрбір кеткен жұмысшыға шамамен 2,1 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 13,6 пайызы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 45,3 пайызы жеке көлікпен барады. Швицтегі маңызды мектептердің бірі – Кантондық мектеп Коллегиум Швиц (KKS), гимназия және кәсіптік немесе техникалық колледж болып табылатын жоғары орта мектеп. KKS 150 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді, бірақ ол бірнеше ескі мектептердің негізінде құрылған. Швицтегі алғашқы латын мектебі 1627 жылы бұрынғы Капуцин монастырында ашылды. Бұл мектеп 1798 жылғы француз басқыншылығына дейін ашық болды. 25 шілдеде 1841 жылы иезуиттер қазіргі Коллегиум орнында болашақ Иезуит колледжінің іргетасын салды. Мектеп 1844 жылы ашылды, бірақ үш жыл ғана иезуиттердің бақылауында болды. 1847 жылы федералды әскерлер католик Сондербунды басып тастау үшін Швицке кірді және иезуиттерді қашуға мәжбүр етті. 1855 жылы Капуцин әкесі Феодосий Флорентини басшылығымен қайта ашылды және келесі жылы оқушыларды қабылдай бастады. Мектеп 1970-жылдарға дейін діни және зайырлы ұстаздарды пайдалана отырып, оқушыларға сабақ берді. 1972 жылы төменгі сынып оқушылары Пфаффиконға көшірілді және мектеп жоғары сыныптық Кантондық мектепке айналды.
Ауа райы
Швицте жылына орташа есеппен 149,2 жаңбырлы күн болады және орташа есеппен жауын-шашын түседі. Ең жауын-шашынды ай - тамыз, бұл уақытта Швицте орташа есеппен жауын-шашын мөлшері белгілі бір санмен көрсетілмейді. Бұл айда орташа есеппен 13,9 күн жауын-шашын жауады. Жауын-шашын күндерінің саны бойынша ең көп ай - маусым, орташа есеппен 14,8 күн, бірақ жауын-шашын мөлшері белгілі бір санмен көрсетілмейді. Жылдың ең құрғақ айы - ақпан, орташа жауын-шашын мөлшері белгілі бір санмен көрсетілмейді және 13,9 күнге дейін созылады.
Көлік
A4 тас жолы, Цюрих пен Бруннен аралығында, муниципалитеттің батысынан өтеді, ал қала негізгі жолдар мен тас жолдарының түйіскен жерлері арқылы оған қосылады. Басқа негізгі жолдар қаламен Люцернді (Люцерн көлінің екі жағалауы бойымен), Готтард асуы мен Оңтүстік Швейцарияны, сондай-ақ Швиц кантонының солтүстігіндегі Пфаффикон мен Эйнсиделнді байланыстырады. Ібергергег асуынан өтетін шағын жол Оберберге дейін барады, бұл Эйнсиделнге барудың балама жолын ұсынады. Тағы да шағын жолдар Хаггенегг және Холцегг асуларының басына дейін жетеді, бірақ осы асулардан тек жаяу жолдар өтіп, Альпталға дейін созылады. – және сол күні Швиц СББ–Швиц теміржол желісі жабылды. Трамвайлар Auto AG Schwyz компаниясымен ауыстырылды, ол қазір Люцерн және Швиц кантондарында 12 автобус бағытын басқарады. Ротенфлюбайн, кабельдік жол, Рикенбахты Ротенфлю тауының шыңымен байланыстырады, ол жазда Люцерн көлі аймағына тамаша көрініс ұсынатын, ал қыста шаңғы тебуге қолайлы орын болып табылады.