Пааво Талвела: Финн генерал және Жәгер қозғалысының мүшесі

Кіріспе

Финн генералы Пааво Юхо Талвела (төртіншілдік аты Пааво Юхо Торэн; 1897 жылдың 19 ақпаны – 1973 жылдың 30 қыркүйегі) – финн жаяу әскерінің генералы, Маннергейм кресінің иегері және Ягер қозғалысының мүшесі. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс фронтына, Финляндия азамат соғысына, Финляндияның туыстық соғыстарына, Қысқы соғысқа және Ұзақ соғысқа қатысты. Талвела сондай-ақ финн оңшыл саясатында белсенді болды, Академиялық Карелия қоғамын және Лапуа қозғалысын құруға қатысты. 1940 жылы ол Германиямен финн Ягер батальонын Вермахт құрамына қосу туралы келіссөздер жүргізді.

Ерте өмір

Пааво Юхо Талвела (алғашқы аты Торен) 1897 жылғы 19 қаңтарда Хельсинкидің ауылдық округінде фермер Йохан Фредрик Торен мен Хелена Уино отбасында дүниеге келді. Он бір баланың бірі Талвела орта білім алды, бірақ фин еріктілері Германияда әскери дайындық алған Jäger қозғалысына қатысып, 1916 жылы Германияға кетті. Германияда фин еріктілері 27-ші Корольдік Пруссия Ягер батальонында бірігіп, Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс майданында Императорлық неміс армиясы үшін шайқасты. Осы кезеңде Талвела Миса және Рига шығанағы аймақтарындағы шайқастарға қатысты, бірақ 1917 жылы «арнайы тапсырмалармен» Швеция мен Финляндияға жіберілді. Ол Финляндия-Швеция шекарасында тұтқындалып, бірнеше ай швед билігінде қамауда болды. 1917 жылдың соңында Талвела Аланд аралдары арқылы Туркуға сапар шегіп, Финляндияға кірді. 1917 жылғы желтоқсанда Талвела Туркудан Вимпелиге көшіп, әскери оқытушы болып жұмыс істеді. 1918 жылы Талвела «Стромстен» псевдонимімен Финляндия Азамат соғысына Ақтар жағынан қатысты. 1918 жылы Талвела қарапайым жауынгер шенінен тікелей фин армиясының лейтенанты дәрежесіне көтерілді. Азамат соғысынан кейін Талвела майор болып тағайындалды, қысқа мерзімге батальон мен полкке басшылық етті, бірақ 1919 жылы 1920-ші жылдардағы туыстық соғыстарға полк командирі ретінде қатысу үшін отставкаға кетті. Талвела Анустың Петрозаводскіге жеткеннен кейін экспедицияның бас қолбасшысы болды. Аunus экспедициясының сәтсіз аяқталуынан кейін Талвела Финляндия армиясына қайта оралды, бірақ Шығыс Карелияны Финляндияға біріктіруді жаңадан тәуелсіз Финляндияның қауіпсіздігі мен экономикасы үшін өте маңызды деп есептеді. Осы себепті Талвела 1921 жылы тағы да отставкаға кетіп, Вена экспедициясы кезінде батальонға қолбасшылық етті, ол да сәтсіз аяқталды. Сәтсіз әскери экспедициялардан кейін Талвела 1922 жылы үшінші рет Финляндия армиясына қосылды. Ол сондай-ақ Финляндияның радикалды ұлтшылдық қозғалысының алғашқы өкілі болған Академиялық Карелия қоғамын құруға белсенді қатысты. Қызметке оралғаннан кейін Талвела 1923 жылы ағылшын жағалау артиллерия мектебін бітіріп, 1925 жылы жағалау артиллериясының бастығы болып тағайындалды. 1926 жылы Финляндия соғыс академиясын бітіріп, 1926-1927 жылдары Саво Ягер полкінің командирі болды. 1925 жылы подполковник болып жоғарылатылғаннан кейін, 1928 жылы полковник болып көтерілді. 1930 жылы Финляндия Бас штабының Операциялар бөлімінің басшысы болды, бірақ Финляндия Бас штабының басшысы Марти Валленьюспен туындаған келіспеушіліктер Талвеланың үшінші рет отставкаға кетуіне себеп болды. Отставкаға кеткеннен кейін Талвела саяси белсенділікке түсті. 1931 жылы Финляндия президенті сайлауына сайлаушылар коллегиясының мүшесі болды. Ол сондай-ақ радикалды ұлтшылдық және «фашистік стильдегі» Лапуа қозғалысына қатысып, Шаруалар науқанын ұйымдастырды. Қозғалыс Мэнтсала көтерілісінен кейін таратылды. Талвела 1936 жылы Кокомус партиясынан парламентке үміткер болды, бірақ сайланбады. Талвела сонымен қатар әртүрлі экономикалық мәселелермен айналысты, 1929 жылдан 1932 жылға дейін Suomi Filmi директорының орынбасары, ал 1932 жылдан 1937 жылға дейін Финляндия мемлекеттік алкоголь монополиясы Oy Alkoholiliike Ab-де жұмыс істеді. 1937-1939 жылдары Талвела Финляндия целлюлоза өндірушілер қауымдастығының директорының орынбасары болып жұмыс істеді. Осы міндеттермен қатар Талвела ұлттық қорғаныс саласындағы қызметін жалғастырды, 1934 жылға дейін Jäger одағының төрағасы және үкіметтік Қорғаныс кеңесінде жұмыс істеді.

Paavo Juho Talvela (originally Thorén) was born 19 January 1897 to farmer parents Johan Fredrik Thorén and Helena Uino in Helsingin maalaiskunta. One of eleven children, Talvela enrolled in secondary education, but became involved in the Jäger Movement, where Finnish volunteers received military training in Germany, leaving for Germany in 1916. While in Germany, the Finnish volunteers formed the 27th Royal Prussian Jäger Battalion, fighting for the Imperial German Army on the Eastern Front of World War I. During this time, Talvela saw combat in battles in the regions of Misa and Gulf of Riga, but was sent to Sweden and Finland for "special tasks" in 1917. He was arrested on the Finno Swedish border and detained by Swedish authorities for multiple months. In late 1917, Talvela was able to enter Finland by traveling to Turku via Åland. In December 1917, Talvela moved from Turku to Vimpeli, where he would act as a military instructor. During 1918, Talvela took part in the Finnish Civil War on the side of the Whites under the pseudonym Strömsten. In 1918, Talvela was promoted from the private equivalent rank of jäger directly to a lieutenant of the Finnish Army. Talvela was promoted to a major after the civil war, briefly commanding both a battalion and a regiment, but resigned in 1919 to participate as a regimental commander in the Kinship Wars of the 1920s. Talvela became the commander in chief of the Aunus expedition after it had reached Petrozavodsk. After the failure of the Aunus expedition, Talvela re joined the Finnish Army, but continued to view efforts to integrate East Karelia to Finland as crucial for both the security and the economy of the newly independent Finland. As such, Talvela resigned again in 1921 to command a battalion during the Viena expedition which also failed. Following the failed military expeditions, Talvela joined the Finnish army the third time in 1922. He was also involved behind the scenes in the founding of the Academic Karelia Society, a student association that was also the first Finnish radical nationalistic movement. Having returned to service, Talvela graduated from the English Coast Artillery School in 1923 before acting as the chief of coastal artillery in 1925. In 1926, he graduated from the Finnish War College, taking on the duties of commander of the Savo Jäger Regiment in 1926–1927. Following a 1925 promotion to lieutenant colonel, he was promoted a colonel in 1928. In 1930, he acted as the head of the Finnish General HQ's Operations Section, but conflicts with the head of the Finnish General Staff Martti Wallenius led to Talvela's third resignation. Following his resignation, Talvela became politically active. He was a member of the electoral college for the President of Finland in 1931. He also became active in the radically nationalistic and "fascist style" Lapua Movement, organizing the Peasant March. The movement was disbanded in the wake of the Mäntsälä Rebellion. Talvela ran for parliament as a member of Kokoomus in 1936 but was not elected. Talvela was also active in various economic affairs, working as the deputy director of Suomi Filmi from 1929 to 1932 and the Finnish state alcohol monopoly Oy Alkoholiliike Ab from 1932 to 1937, following the end of the Finnish prohibition. From 1937 to 1939, Talvela worked as the deputy director of , the association of Finnish cellulose producers. Concurrently with these duties, Talvela continued his activities in national defense, working as the chair of the Jäger Union to 1934 and in the governmental Defense Council.

Қысқы соғыс және жалғасу соғысы

Фин-совет қысқы соғысы 1939 жылғы 30 қарашада таңертең Карелия тасқынындағы фин-совет шекарасына совет әскерлерінің шабуылымен басталды. Соғысқа дейін Талвела генерал-майор болып, соғыс материалдары жөніндегі кеңестің мүшесі болды, бірақ соғыс басталғаннан кейін екі күн өткен соң ол фин бас қолбасшысы Маннергеймге далалық қолбасшылыққа өтініш жасады. Талвелаға 7-ші дивизияның бір полкіне қолбасшылық ету ұсынылды. 6 желтоқсанда Маннергейм фин IV корпусын екі қолбасшылыққа бөлуді бұйырды, олардың бірі Талвелаға берілді. Талвеланың міндеті – Толваярви аймағындағы совет әскерлерінің шабуылын тоқтату және кері қайтару. Толваярви аймағындағы фин әскерлерінің орналасқан жеріне қауіп төнді. Операциялық аймағына келгеннен кейін Талвеланың алғашқы міндеті – 16-шы жаяу әскер полкінің шегінуін тоқтату болды. Толваярви шайқасы совет әскерлерінің шегінуіне және финдердің соғыстағы алғашқы жеңісіне әкелді. 139-шы дивизия 75-ші дивизиямен алмастырылды, ол да бірнеше күннен кейін шегінуге мәжбүр болды. Осы жеңістерден кейін соғыс аяқталғанға дейін аймақта шектеулі шайқас болды. Ақпан айында Талвелаға Вуокси және Суходольское көлінің маңындағы Карелия тасқынындағы III корпустың қолбасшылығы берілді. 1940 жылы уақытша бейбітшілік кезінде Талвела Финляндия арқылы қару-жарақ жеткізілімі және неміс әскерлерінің қозғалысы туралы фин-неміс келіссөздеріне қатысты. Ол Финляндияның қарулы бауырластарының одағы – Suomen Aseveljien Liitto-ның төрағасы болды. Талвела 1940 жылы неміс Вермахтында фин жагер батальонын құру туралы келіссөздерге қатысты. Бұл келіссөздер нәтиже бермеді, бірақ 1941-1943 жылдары немістер 1400-ге жуық фин еріктілерін Waffen SS фин еріктілер батальонына қабылдады. 1941 жылы жалғасу соғысының басында Талвела II корпусына қолбасшылық етті, бірақ жаулық әрекеттер басталғаннан кейін оған VI корпусына басшылық ету тапсырылды. Оның басшылығымен VI корпусы Ладога Карелиясына фин әскерлерінің басып кіруіне қатысты. Карелия армиясының құрамында VI корпусы Ладога көлінің солтүстігіндегі советтік 7-ші армияның бөлімдерін қоршады. 1941 жылғы 3 тамызда Талвела Маннергейм орденімен марапатталды. VI корпусы 1941 жылдың қыркүйегінде Свирге жетті, фин әскерлері өзен арқылы 100 шақырым ені мен 20 шақырым тереңдігіндегі көпір басын құрды, соның салдарынан Мурманск темір жолы үзіліп қалды. Фин әскерлерінің Свирден әрі жылжудан бас тартуы фин-неміс қарым-қатынасында шиеленіс тудырды, себебі неміс әскерлері фин позицияларынан оңтүстік-батысқа қарай 80 шақырымдай жетті. Немістер тіпті 163-ші дивизияны Свирге көшірді, бұл «Свирдегі қол алысуды» қамтамасыз етуге көмектесті. Мәселе советтік қарсы шабуылдар немістерді оңтүстікке қарай Свирден ығыстырған кезде шешілді. 1942 жылдың қаңтарында Талвела VI корпусының қолбасшысы лауазымынан алынып, Германияға жіберілді, онда ол неміс жоғары қолбасшылығында фин армиясының өкілі болды. 1944 жылдың ақпан айында Талвела Финляндияға қайта шақырылды. 1942 жылы генерал-лейтенант болып тағайындалғаннан кейін, оған Свир бойындағы фин әскерлеріне басшылық ететін Аунус тобының қолбасшылығы берілді. 1944 жылы совет әскерлерінің Тулоксаға қонуы, советтік Свирь-Петрозаводск шабуылының бөлігі ретінде, Талвеланың Аунус тобының бір бөлігі болған фин IV корпусының бөлініп кету қаупіне ұшырады. VI корпусының командирі, генерал Арне Блик, кері шегінуге рұқсат сұрағанда, Талвела бас тартты және корпустың кейінге шегінуді тоқтатуын бұйырды. Блик бұйрықтарды орындамай, VI корпусын кері тартты, бұл екі қолбасшының жеке қарым-қатынасында шиеленіс тудырды. Қақтығыстың нәтижесінде 6 шілдеде Блик қызметтен алынды. 1944 жылғы 16 шілдеде Аунус тобы таратылды және Талвела Германияға оралуға бұйрық берілді. Ол фин-совет атысты тоқтатуына және фин-неміс қарым-қатынасының үзілуіне дейін Германияда болды, бұл оған күтпеген жағдай болды. Германиядан кетер алдында Талвелаға Гиммлер келіп, Талвеланың фин қарулы қарсылығын басқаруын сұрады. Талвела қарсылық қозғалысын басқаруға дайын екенін білдірді, бірақ тек Маннергеймнің бұйрықтары бойынша.

The Finno Soviet Winter War broke out on the morning of 30 November 1939 with a Soviet assault over the Finno Soviet border on the Karelian Isthmus. In the lead up to the war, Talvela had been promoted to a major general and became a member of the war materiel council, but just two days after the start of the war he approached the Finnish commander in chief Mannerheim asking for a field command. Talvela proposed that he should be given command of a regiment of the 7th Division, which was being held as commander in chief's reserve. On 6 December, Mannerheim ordered that the Finnish IV corps would be split into two commands, with one being given to Talvela. Talvela's orders were to halt and throw back the Soviet advance in the area of Tolvajärvi. The Finnish position in the Tolvajärvi region was in severe danger, and upon arriving in his area of operations Talvela's first task was to halt the retreat of Infantry Regiment 16. The following Battle of Tolvajärvi resulted in a Soviet retreat and the first Finnish victory of the war: The Soviet 139th Rifle Division lost its headquarters and most of its artillery. The 139th Division was replaced with the 75th Division, which was also forced to retreat just a few days later. Following these victories, the area saw only limited action to the end of the war. In February, Talvela was given command of the III Corps on the Karelian Isthmus in the area of Vuoksi and Lake Sukhodolskoye. During the Interim Peace, in 1940, Talvela took part in the Finno German negotiations regarding weapons shipments and the movement of German troops through Finland. He was made the chair of Suomen Aseveljien Liitto, the Union of Finnish Brothers in Arms. Talvela was also involved in 1940 talks about establishing a Finnish jaeger battalion within the German Wehrmacht. While these talks didn't lead to results, the Germans recruited some 1400 Finnish volunteers into the Finnish Volunteer Battalion of the Waffen SS between 1941 and 1943. At the start of the Continuation War in 1941, Talvela commanded the II Corps, but immediately following the start of the hostilities he was given command of the VI Corps. Under his command, the VI Corps participated in the Finnish invasion of Ladoga Karelia. As part of the Army of Karelia, VI Corps surrounded parts of the Soviet 7th Army north of Lake Ladoga. On 3 August 1941, Talvela was granted the Mannerheim Cross. The VI Corps reached Svir in September 1941, with the Finnish forces forming a 100 kilometer wide, 20 kilometer deep bridgehead over the river, thus cutting the Murmansk railroad. The Finns' refusal to advance further from Svir caused strain in the Finno German relations, as German forces were able to reach a point some 80 kilometers to the southwest of the Finnish positions. The Germans had even moved the German 163rd Division to the Svir to help in securing the flanks for the "handshake at the Svir". The issue resolved itself once Soviet counter attacks pushed the Germans further from the Svir in the south. In January 1942, Talvela was removed from his position as the commander of VI Corps and transferred to Germany, where he was the representative of the Finnish army in the German high command. Talvela was recalled to Finland in February 1944. Having been promoted to lieutenant general in 1942, he was given command of the Aunus Group, which was in charge of the Finnish forces along the Svir. Following a Soviet landing in Tuloksa as part of the Soviet Svir–Petrozavodsk Offensive in 1944, the Finnish IV Corps, part of Talvela's Aunus Group, was in danger of being cut off. When the commander of VI Corps, general Aarne Blick, requested permission to pull back, Talvela refused and ordered the corps to instead conduct a delaying action. Blick ignored the orders, pulling VI Corps back, causing significant strain in the two commanders' personal relations. The animosity resulted in the replacement of Blick on 6 July. On 16 July 1944, the Aunus Group was disbanded and Talvela was ordered to return to Germany. He would stay in Germany until the Finno Soviet cease fire and the breaking of the Finno German relations, both of which came as a surprise to him. Before leaving Germany, Talvela was approached by Himmler, who requested that Talvela would lead Finnish armed resistance. Talvela indicated that he would be willing to lead a resistance movement, but only under orders from Mannerheim.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Талвела 1944 жылдың қыркүйегінде әскерден босап, аралық бейбіт кезеңде бастаған "Похьолан Ликэнне" компаниясының директоры қызметіне қайта оралды. Соғыс кезінде Германияда өткізген уақытының нәтижесінде, ол Финляндияда жұмыс істеуді қиындыққа тап болды және 1946-1949 жылдары Рио-де-Жанейрода целлюлоза сатумен айналысты. Талвела 1949 жылы Финляндияға оралды, 1954-1960 жылдары Хельсинки қалалық кеңесінің мүшесі болды. 1958 жылы ол Филиппин елшісі тағайындалды. Зейнеткерлікке шыққанға дейін қағаз өндірісімен байланысты түрлі іс-шараларда белсенділік танытты. Талвела 1966 жылы жаяу әскер генералы шеніне көтерілді. Талвела өмірінде екі рет үйленді. Оның алғашқы некесі Martta София Никоскелайненмен 1919 жылдан 1922 жылға дейін жалғасты, ажырысып бітті. 1923 жылы Карин Йоханна Тенгманға қайта үйленді. Некелерінде Талвела төрт балаға ие болды, олар 1919-1926 жылдар аралығында дүниеге келді. Ол 1945 жылы швед жазушысы Гунилла Боэтиустың заңды емес туған қызын жасырын түрде өсірді; бұл оның өлімінен көп уақыт өткен соң ғана анықталды. Талвела 1973 жылдың 30 қыркүйегінде Хельсинкиде қайтыс болды. Ол Хельсинкидегі Кулосаари зиратында жерленген. Мансабы барысында Талвела бірнеше наградалармен марапатталды. Олардың ең маңыздысы – Маннергейм кресі, оны Талвела екінші болып алды. Ол сонымен қатар Финляндияның "Азаттық кресі" және "Ақ роза" ордендерін алды. Ол Германияның I және II дәрежелі Темір кресі, Германияның Алтын кресі және Германияның Бүркіт орденімен; Швецияның Қылыш және Ваза ордендерімен; Италияның Таж орденімен; және Норвегияның Святой Олав орденімен де марапатталды.